چند پیشنهاد ساده برای پیشگیری از سیاسی شدن رؤیت هلال ماه شوال

 رهبر انقلاب، بر حسب وظیفه و حجت شرعی، روز یکشنبه را روز عید فطر اعلام کردند. عده‌ای از مراجع همچون آیت‌الله جوادی آملی و دفتر آیت‌الله فاضل لنکرانی نیز همین روز را عید فطر و در مقابل، مراجعی چون آیات عظام سیستانی، مکارم شیرازی، وحید خراسانی، صافی گلپایگانی، صانعی و برخی دیگر، روز دوشنبه را پایان ماه مبارک و عید فطر اعلام کردند.

 آنچه اما روشن و بدیهی است، اینکه همه این بزرگواران بنا بر حجت شرعی، شیوه اعلام عید و حلول ماه شوال را از منابع دینی استنباط نموده‌اند، وظیفه مقلدان هم تا اندازه بسیاری روشن است و هر کدام به مراجع خودشان رجوع کرده‌اند.

اما در این میان، عده‌ای در فقدان اطلاع‌رسانی دقیق رسانه‌ها و از جمله رسانه ملی، چون همیشه کوشیدند از این اختلاف نظر و فتاوای علما برداشتی سیاسی بکنند. بدیهی است که اختلاف نظر و فتوای علما و مراجع شیعه عمری به درازای عمر حوزه‌های علمیه دارد و از مجاری همین اختلاف، در نظرات استنباطی است که پویایی فقه شیعه در سالیان، خود را نشان داده است.

اما آنچه جای پرسش دارد، اینکه چرا مردم به درستی در جریان چگونگی این اختلاف نظرها قرار نمی‌گیرند؟ آیا رسانه ملی که به صورت بیست و چهار ساعته برنامه پخش می‌کند، نمی‌تواند با رفتن به قم، توضیحات این مراجع را درباره این تفاوت‌ها به آگاهی مردم برساند؟

روشن است، وقتی موضوعی که مبتلا به اکثریت مردم ایران است، مبهم باقی می‌ماند، جولانگاهی برای مغرضان خواهد شد و فتاوا و نظرات مراجع را هم سیاسی کرده و عمل شرعی مراجع بزرگوار را دچار تشکیک می‌کنند و دستاویزی می‌سازند برای تفرقه‌افکنی و وحدت شکنی.

شکی نیست که اختلاف علما در شیوه دیدن هلال ماه شوال، مستند به رویکردهای گوناگون، اما متقن شرعی است که مردم باید با شفافیت و روشنی در این باره آگاهی داشته باشند تا برخی به استناد اظهارات رسانه‌های خارجی، این عمل صد در صد شرعی مراجع محترم به عمل موافقان و موافقان دولت یا یک جناح سیاسی، تعبیر نکنند؛ بنابراین، برای اینکه موضوع بهتر برای مردم مؤمن روشن شود، به نظر می‌رسد که چند پرسش باید پاسخ داده شود و آن این که:

1) آیا در نظام حکومتی مبتنی بر ولایت فقیه، اعلام عید فطر، تنها در حوزه اختیار ولی فقیه است یا اینکه مؤمنان می‌توانند در صورت اختلاف نظر مرجع تقلیدشان از نظر او پیروی کنند؟

2) آیا نمی‌توان راهکاری اندیشید که نماینده‌ای از سوی هر یک از مراجع معظم با تیم استهلالی که از سوی دفتر رهبری مأمور استهلال می‌شوند، همراه شده تا نتیجه حاصل شده یکسان باشد؟

3) اگر اختلاف بر سر استنباط فقهی است، پس چرا نباید همان گونه که گفته شد، این مسأله به روشنی برای افکار عمومی باز شود و راه هرگونه شیطنت بسته شود؟

و در پایان اینکه از بدیهیات فقه شیعه، آن است که مجتهد و عالم دینی که برای رسیدن به حقیقت یک حکم، احتجاج و تلاش می‌کند، اگر به اصل مطلب پی برده و حکم صادر کند، دو اجر می‌برد و اگر با وجود تلاشی که انجام داده، به حقیقت مسأله پی نبرد و حکمی صادر کند، موأخذه که نمی‌شود هیچ، بلکه یک اجر هم برای احتجاج و تلاشش می‌برد. بر این مبنا، قطعا و به طریق اولی، هیچ حرجی بر مقلدان نیست و برای همین هم آنان که یکشنبه عیدشان بوده و هم آنان که بر پایه نظر مرجع تقلیدشان، دوشنبه را عید گرفته‌اند، به تکلیفشان رفتار کرده‌اند و نباید نگران باشند.