۱۰ آذر ۱۴۰۱
به روز شده در: ۱۰ آذر ۱۴۰۱ - ۱۴:۵۵
فیلم بیشتر »»
ببینید | واکنش وزیر ارشاد به گران شدن کاغذ

ببینید | واکنش وزیر ارشاد به گران شدن کاغذ

ایران مادر این "بچه‌ها" نیست / فرزندان مادران ایرانی و پدر غیرایرانی به رسمیت شناخته نمی‌شوند؟ (فیلم)

کد خبر ۸۵۲۴۲۴
تاریخ انتشار: ۲۱:۵۴ - ۱۶-۰۵-۱۴۰۱
کد ۸۵۲۴۲۴
انتشار: ۲۱:۵۴ - ۱۶-۰۵-۱۴۰۱
تکیۀ رفتگرها (+عکس تکیه های قدیمی تهران)
احمد مسجدجامعی

احمد مسجدجامعی

تکیۀ رفتگرها/ احمد مسجدجامعی (+عکس تکیه های قدیمی تهران)بعد از اینکه دور تهران حصار کشیدند و از قصبه به شهر تبدیل شد، تکیه در کنار مدرسه و حمام جزو نخستین فضاهای عمومی شهری بود که ساخته شد.

تکیه‌های قدیم را در محل تلاقی راه‌ها برپا می‌کردند، جایی که محل گذر بوده. تکیه‌ها سقف نداشتند و ایام محرم روی‌شان چادر و سرپوش می‌زدند. مثل همین تکیه بازار تجریش که قلب بازار است و زن‌ها در اتاق‌های بالا می‌‌نشستند و همراهی می‌کردند.

هنوز هم در بازار، تکیه‌ها را در سراها می‌زنند مثل تکیه نفرآباد در ری که قدیمی‌ترین تکیه تهران است و سابقه ۴۰۰ساله دارد یا مثلا تکیه‌ی ۱۵۰ساله‌ی سادات اخوی با منبر قدیمی «متبرک» آن‌که گفته‌اند قنداقۀ چندین شاهزادۀ قاجاری را از زیر آن گذرانده‌اند.

تکیۀ رفتگرها / احمد مسجدجامعی

طبق وقف‌نامه تکیه، آنجا قهوه می‌دادند. آن‌هم چه قهوه‌ای با چه ترکیبی. هنوز هم می‌دهند، ادارۀ تکیه دست خود خانواده است و خانواده مقید به وقف‌ها است.

یا مثلا تکیه‌های اقوام مختلف غیرایرانی، تکیه پاکستانی‌ها یک جایی در دولت‌آباد است و زنان آن‌ها درون تکیه همچون مردان سینه‌زنی و نوحه‌سرایی می‌کنند یا تکیه‌های موقت افغان‌ها که شاخه‌شاخه است و سینه‌زدن و زنجیر‌زدن آن‌ها دیدنی است. همین‌طور تکیه باشکوه عرب‌ها که هر شهرشان تکیه خودش را دارد.

تکیۀ رفتگرها / احمد مسجدجامعی

مثلا کاظمینی‌ها خودشان تکیه‌ای دارند با آداب خودشان، می‌گویند که چون کنار بغداد بودیم ما شهری‌تریم، علایم‌شان فرق می‌کند مثل مشعل‌گردانی؛ همچون علم‌گردانی ما است با سیزده تا بیست و هفت مشعل آتش به جای تیغه‌های فلزی که در شب‌های تاریک جلوه‌ای ویژه دارد. غذای‌شان هم فرق می‌کند.

کربلایی‌ها با لاله‌های زیبا و رنگارنگ چیده شده در ردیف‌های منظم و نجفی‌ها با قیمه‌ی نجفی نذری معروف‌شان و به‌ هرحال هرکدام تکیه خودشان را دارند.

تکیۀ رفتگرها / احمد مسجدجامعی

تکیه‌های تهران را می‌توان به چند گروه تقسیم کرد: یکی تکیه‌های صنفی مثل تکیه حلبی‌سازها، قدیمی‌ترین شان تکیه خراز‌ها و بزارها است که اصلاً نقش یک‌جور اتحادیه را داشته و تکیه‌ی شوفرها در میدان قزوین.

دومی تکیه عرب‌ها و خلج‌ها و قمی‌ها و کرمانی‌ها و اردبیلی‌ها و ... است، یعنی اهالی شهرهایی که به تهران مهاجرت کردند.

به غیر از این دو گروه، تکایایی داریم که محلی‌اند. مثل تکیه قنات‌آباد یا تکیه‌ی پیرعطا، تکیه‌ی نیاوران، تکیه‌ی دربند، تکیه‌ی درخونگاه تنها نخل پرحاشیۀ تکایای قدیم تهران که ضرب‌المثل شده بود برای تکان دادن هر چیز سنگینی.

تکیۀ رفتگرها / احمد مسجدجامعی

یک گروه هم تکیه‌های خاندانی است مثل تکایای رضاقلی‌خان، سادات اخوی، سادات شیرازی،... که هنوز هم چراغ‌شان روشن است.

در اسنادی آمده آن روزگاری که تهران ۵محله داشته (عودلاجان و بازار و سنگلج و دولت و چاله‌میدان) تکیه‌هایش به حدود ۸۰تکیه می‌رسیده.

تکیۀ رفتگرها / احمد مسجدجامعی

امروزه تعریف تکیه و حسینیه متفاوت شده اما متفاوت‌ترین تکیه‌ای که من دیده‌ام جایی بود که در یکی از تهران‌گردی‌های جمعه پیدایش کردم.

تکیه‌ای در دزاشیب. دزاشیب یک باغ بزرگی داشته به نام باغ شیخ علی که فرزند ملاجعفر استرآبادی از علمای دورۀ ناصری بوده و تعداد باغبان‌های آنجا هم زیاد بوده اتاقکی ساخته یوده‌اند برای نماز خواندن.

دهۀ پنجاه که خیابان می‌کشند، این نمازخانه می‌افتد بیرون باغ و متروکه می‌شود. همان روزها، یک رفتگر یا سررفتگر به نام نایب تقی صالحی می‌آید. رفتگرهای شمیران را آنجا جمع می‌کند و چون ایام محرم بوده، اتاقک را با همتی جمعی می‌کنند تکیۀ سوپورها. فقط یک چاردیواری بوده اما رویش سرپوش یا چادری می‌زنند و می‌شود محل عزاداری‌شان.

تکیۀ رفتگرها / احمد مسجدجامعی

بعدها بازسازی‌اش کرده‌اند و به جای چادر سقف شیروانی زده‌اند. منتها خوشبختانه هنوز در این تکیه همه چیز بوی گذشته را می‌دهد و شکل قدیمی و سنتی‌اش را کمابیش حفظ کرده در قالب مسجد کوچکی.

آن تابلوهای چندین ده‌ساله و بیرق‌ها و پرچم‌ها و پشتی‌های سنتی‌اش هنوز هست. آن نمازخانه حالا شده مسجدی به نام مسجد حاج شیخ علی. یک اتاق ۵۰، ۶۰ متری است، سرویس بهداشتی و وضوخانه هم ندارد.

تکیۀ رفتگرها / احمد مسجدجامعی

کمی دورتر از همین تکیه، تکیۀ مجللی بوده که درباریان هم می‌آمده‌اند به نام تکیۀ دزاشیب که هنوز هم تکیۀ مفصلی است در دوطبقه، فرش شده و دور تا دور پشتی چیده. شش ستون چوبی بلند دارد که سقف شیروانی‌طور تکیه را نگه داشته‌اند حوض زیبایی هم در میان تکیه هست که شاید روزگاری آب قناتی در آن آمد و شد داشت.

کتیبه‌های قرآنی و طوق و چند طاقه شال و چند گلدان وقفی و چند تابلوی رنگ و روغن عاشورایی و دو بیرق ۸۰ساله که تصویر حضرت علی‌اکبر را دارد.

تکیۀ رفتگرها/ احمد مسجدجامعی (+عکس تکیه های قدیمی تهران)

حالا اتفاق جالبی که این میان می‌افتاده، دید و بازدید دو تکیه از هم بوده.

رسم است که تکیه‌ها برای سرسلامتی به دیدار هم می‌روند اما اینکه تکیۀ سوپورها می‌رفته‌اند تکیۀ اعیانی دزاشیب، دزاشیبی‌ها هم می‌آمده‌اند بازدید پس می‌داده‌اند,، مصداق بارز این شعر طبیب اصفهانی است که:

بنازم به بزم محبت که آنجا
گدایی به شاهی مقابل نشیند.

ارسال به دوستان
ببینید | جدیدترین فیلم از «پیروز»/ حال توله "ایران" خوب است هشدار هواشناسی: اختلال در سفرهای بین شهری در پی بارندگی و کاهش دما "الهه رضایی" مجری قدیمی برنامه کودک: تنها با جیغ و دست و هورا برنامه کودک ساخته نمی‌شود از «دیدی» کمدین آلمانی چه خبر؟ میمون "نورالینک" با قدرت ذهنش تایپ می‌کند تازه‌ترین خبر از "ابوالفضل پورعرب" در بیمارستان خاطره‌ای شنیدنی از پرویز پورحسینی / این چه جور نمایش کمدی است که اصلا هم بامزه نیست!؟ خودآگاهی، ابزاری برای بهبود خلاقیت دانش‌آموزان اعتراضات، محدودیت‌های کرونایی را در چین کاهش داد سعودی‌ها در کارت زرد رکورد زدند: 13 تا انتشار اطلاعات مشتریان شرکت بیمه استرالیایی در دارک وب طرح جدید فروش فوری خودرو کوییک توسط سایپا (+جزئیات و جدول فروش) فدراسیون فوتبال فرانسه به فیفا شکایت کرد "مثلث جدید دیپلماسی" / دیدار نمایندگان ایران، چین و روسیه درباره «مسائل مشترک» دانشگاه علوم پزشکی شاهرود: 5 فوتی بر اثر ابتلا به آنفلوآنزا
وبگردی