۰۱ تير ۱۴۰۳
به روز شده در: ۰۱ تير ۱۴۰۳ - ۰۱:۳۰
کد خبر ۸۹۸۵۳۶
تاریخ انتشار: ۰۹:۲۶ - ۲۶-۰۴-۱۴۰۲
کد ۸۹۸۵۳۶
انتشار: ۰۹:۲۶ - ۲۶-۰۴-۱۴۰۲

سخت و آسانِ پناهجویان کرۀ شمالی در کرۀ جنوبی/ تحقق رؤیاها یا آواز دُهُل شنیدن از دور خوش است؟!

سخت و آسانِ پناهجویان کرۀ شمالی در کرۀ جنوبی/ تحقق رؤیاها یا آواز دُهُل شنیدن از دور خوش است؟!
کار در کشور غریبه سخت بود. خیلی از همکاران کرۀ جنوبی او را تحقیر می‌کردند. تفاوت‌های فرهنگی برای او گیج‌کننده بود، مثلاً از احوالپرسیِ هر روز صبح با همکاران سر در نمی‌آورد چراکه این کار هرگز در شمال انجام نمی‌شد.

عصر ایران؛ مترجم: لیلا احمدی - پیش از ترک کرۀ شمالی خیلی‌وقت‌ها با فیلم‌های قاچاق، زندگیِ آن سوی مرز را از نظر می‌گذراندم. افرادی که با محصولات غیرمجاز مثل کتاب و فیلم خارجی، ممنوعه‌های قلمرو پادشاهیِ هرمیت (کرۀ شمالی)، گرفتار شوند با مجازات شدیدی روبرو خواهند شد.

اما من مخفیانه فیلم‌های کرۀ جنوبی را تماشا می‌کردم و مجذوب "واقعیتی متفاوت" از زندگی کنونی‌ام می‌شدم. این‌ها اظهارات خانم سی یکی از پناهجویان کرۀ شمالی است.

این جوان بیست ساله می‌گوید: می‌دانستم کرۀ جنوبی کشور ثروتمندی است و حقوق بشر را تضمین می‌کند. بالاخره در سال 2019 با سخت‌ترشدن محدودیت‌های کرۀ شمالی و دشوارترشدنِ شرایط زندگی دل به دریا زدم و از وطن گریختم. 

تصمیم گرفتم چند سالی را قبل از عزیمت به کرۀ جنوبی در همسایگی چین بگذرانم. حالا هم در حال گذراندن دوره‌های فشردۀ آموزشی در مرکز یکی از ادارات دولتی به نام هاناوون هستم. 

مصائب پناهجویان کرۀ شمالی در کرۀ جنوبی

هاناوون مرکزی برای بازپروری است که آموز‌ش‌هایی به پناهندگان و مهاجران کرۀ شمالی ارائه می‌دهد. همۀ داوطلبانِ ورود به کرۀ جنوبی موظفند سه ماه را در این مرکز بگذرانند. هاناوون در واقع مدرسه‌ای است که به پناهجویان می آموزد چگونه خود را با شرایط جامعۀ جدید وفق دهند. 

مقامات می‌گویند که این مرکز هر نوع نقصان و عدم انطباق را می‌پوشاند و همه چیز را به پناهجویان آموزش می‌دهد، از تاریخ و فرهنگ گرفته تا مهارت‌های حرفه‌ای و کارهای روزمره‌ای مانند خرید مواد غذایی؛ چیزهایی که ممکن است در وطنِ منزوی و فرودستشان جور دیگری به نظر برسد. 

خانم سی روز دوشنبه در هاناوون بود و از تریبون یک تور رسانه‌ایِ نادر که توسط وزارت اتحاد کره سازماندهی شده بود، با خبرنگاران صحبت می‌کرد. هیچ یک از فراریانِ حاضر در جمع نام واقعی خود را اعلام نکردند. 

واضح است که نگرانی‌هایی برای زندگی در کرۀ جنوبی دارد، زیرا سبک زندگی و قواعد اجتماعی بسیار متفاوت از کرۀ شمالی است. سی از این می‌ترسد که از نظر بقیه عجیب باشد، با این‌حال بسیار خوشبین و مصمم است. 

او می‌گوید: "به سختی آموزش‌ها را یاد می‌گیرم ... سعی می‌کنم زندگی‌ام را مدیریت کنم ... معتقدم اگر به اندازۀ کافی تلاش کنم، همه چیز درست می‌شود ... در هاناوون دارم با زندگی و فرهنگ کرۀ جنوبی آشنا می‌شوم." 

اما همۀ پناهجویان با قدرت و آمادگی کافی این مرکز را ترک نمی‌کنند و برخی از فعالان معتقدند که این سیستم نیاز به بازنگری دارد. 

به محض ورود به کرۀ جنوبی، پناهجویان باید دوره‌ای سه ماهه را تحت بررسی‌های امنیتیِ سرویس اطلاعات ملی (NIS) بگذرانند. این فرایند برای شناسایی جاسوسان احتمالیِ کرۀ شمالی ضرورت دارد. 

پس از ترخیص، سه ماه اجباری دیگر نیز به هاناوون می‌روند. در واقع این افراد قبل از رهایی تقریباً نیمی از سال را در این تأسیسات دولتی سپری می‌کنند. 

سوکیل پارک، مدیر مرکز غیرانتفاعی بین المللیِ لیبرتی در کرۀ شمالی (LINK) است و به پناهجویان کرۀ شمالی کمک می‌کند تا در جنوب اسکان یابند. او این رویکرد آموزشی را منسوخ، ناکارآمد و بیش از حد محدودکننده می‌داند.

پارک به سی‌ان‌ان‌ می‌گوید: "واقعاً مضحک است که پناهندگان کرۀ شمالی جان خود را برای فرار از کنترل شدید دولت به خطر می‌اندازند، اما مجبورند چند ماه اول زندگیِ پس از رهایی را در کرۀ جنوبی تحت کنترل سرکوبگرانۀ دولت سپری کنند، آن هم در شرایطی که منافع و هویتشان در نظر گرفته نمی‌شود." 
 

در هاناوُن چه خبر است؟ 

تأسیسات اصلی هاناوون حدود 80 کیلومتری (50 مایلی) جنوبِ پایتخت سئول قرار دارد. در مرکز آموزش و بخش آموزش حرفه‌ایِ این مرکز، پناهجویان می‌توانند از بین ۲۲ ردۀ آموزش شغلی که عمدتاً کار یقه آبی ( کار یدی) است، دست به انتخاب بزنند.

هاناوون می‌کوشد فراریانِ پناهجو را با بخش‌هایی از زندگی به سیاق کرۀ جنوبی آشنا کند. برای مثال برای ارتباط بهتر با همسالان و درک منابع فرهنگی، موسیقی‌های محبوب دهۀ 90 و آهنگ‌های جدید را در اختیارشان قرار می‌دهد. 

در مثالی دیگر یکی از مربیان فناوری اطلاعات به دانش‌آموزان می‌آموزد که خواندن سرود ملی کرۀ جنوبی را تمرین کنند. 

هنگامی که سی‌ان‌ان از دوره‌های آموزشی بازدید کرد، بیشتر کلاس‌های درس خالی بودند و فقط تعداد کمی از دانش‌آموزان در اتاق‌های مراقبت‌های آرایشی و کامپیوتر حضور داشتند.

زمانی تعداد سربازان فراری به 3000 نفر در سال می‌رسید، اما به دلیل محدودیت‌های پاندمیک و برقراری امنیت مرزیِ شدیدتر در کرۀ شمالی و چین، این تعداد در سال های 2021 و 2022 به چند ده نفر کاهش یافته است.

آموزش‌های هاناوون سایر مهارت‌های ضروریِ روزمره مانند نحوۀ افتتاح حساب بانکی را نیز در بر می‌گیرند. پس از گذراندن این طرح و هم‌زمان با شروع زندگی جدید، فراریان از مزایای دولتی نظیر یارانۀ اولیه و مسکن نیز بهره‌مند خواهند شد. 

برخی از فراریان با ناامیدی و عدم آمادگی برای تجربۀ زیست واقعی در کشوری دیگر از هاناوون خارج می‌شوند و مثلاً می‌گویند: "صرفاً یک‌سری مزخرفات یاد گرفتیم".

مصائب پناهجویان کرۀ شمالی در کرۀ جنوبی

یکی از پناهجویان به نام کیم در سال 2017 از کرۀ شمالی فرار کرد و دورۀ هاناوون خود را در سال 2018 به پایان رساند، او می‌گوید: «هاناوون قرار بود چیزهایی به من بیاموزد که واقعاً به کارم بیاید، اما آن‌ها فقط یک سری مزخرفات آموزش دادند. برخی درس‌ها، مانند نحوۀ استفاده از فناوری مدرن، مفید بودند، اما کلاس‌های نظری گیج‌کننده و کسالت‌بار است. مثلاً در یکی از درس‌ها آداب پوشیدن حلقۀ طلا توضیح داده شده که مربوط به آداب و مناسکِ سنتی کرۀ جنوبی است".

البته در جریان بازدید روز دوشنبه، مقامات هاناوون گفتند که در حال حاضر عمدتاً دروس حرفه ای تدریس می‌شود و تغییراتی در دروس آموزشی ایجاد شده است.

کوان‌یانگ‌سه وزیر اتحاد کرۀ جنوبی در این تور رسانه‌ای به خبرنگار ما می‌گوید: ضرب المثلی وجود دارد که می‌گوید به جای اینکه به گرسنه ماهی بدهید، به او ماهیگیری بیاموزید. فلسفۀ برقراری این دوره هم ایجاد همین حس استقلال و بی‌نیازی است. آموزش‌های شغلی باید به نحوی ارائه شوند که فرد را برای زندگی در کرۀ جنوبی آماده کنند. این آموزش‌ها به پناهجویان کمک می کنند تا با سیستم فرهنگی کرۀ جنوبی سازگار شوند. 
 
اما همه مثل کیم فکر نمی‌کنند. دو زن پناهجو که در حال حاضر در هاناوون به سر می‌برند - و برای حفظ امنیتشان آن‌ها را با علایم اختصاریِ آ و ب مشخص کرده‌ایم - نیز تجربیات خود را با ما به اشتراک گذاشتند. آن‌ها به ما گفتند که این آموزش‌ها مفید بوده است. به عقیدۀ ب "هاناوون کمک بزرگی است... بودجۀ اسکان مجدد نیز کافی است ... با لذت و اشتیاق زیادی کامپیوتر یاد گرفتیم. " 

مصائب پناهجویان کرۀ شمالی در کرۀ جنوبی

اما به گفتۀ سوکیل پارک، مدیر LINK، خیلی از پناهجویان با تردید و بدبینیِ کیم موافقند. کارشناسان و منتقدان مختلفی در سال‌های گذشته انتقادات مشابهی را مطرح کرده‌اند و خاطرنشان کرده‌اند که پناهجویان به مراقبت‌های روانی و کمک‌های طولانی‌مدتِ بیشتری نیاز دارند. 

یک مشکل این است که زندگی اقشار مختلفِ کرۀ شمالی یکدست نیست. ساکنان پایتخت، پیونگ یانگ، که محل موردعلاقۀ شهروندان و محل زندگی مقامات دولتی و خانواده‌هایشان است، ممکن است با مظاهر زندگی مدرن در حد تحصیل در مدرسه، نوشیدن قهوه، کار کردن با تلفن‌ همراه ( البته محدود به اینترانت سانسور شدۀ کره شمالی) و مواردی از این قبیل آشنا باشند اما ساکنان بخش‌های فقیرنشین بسیار محرومند. 

برخی پناهجویان مانند س که قبل از ورود به کرۀ جنوبی سال‌ها در چین زندگی کرده است، نیز همین‌ وضعیت را دارند. به عقیدۀ س رویکرد هاناوون به جای تحمیل الزامات و آموزش‌های یکسان به همۀ افراد باید متضمن ارائۀ کمک‌هایی متناسب با نیازهای فردی باشد. 

بسیاری از پناهجویان در نهایت به کارهایی متفاوت از آنچه در هاناوون یاد گرفته‌اند، می‌پردازند و این وضعیت نقش کلاس‌ها را بی اثر می‌کند. برای مثال، جوان‌ترهای کرۀ شمالی ممکن است جاه‌طلبی‌های گسترده‌تری مانند دوره‌های کارآموزیِ حرفه‌ای، حضور در دانشگاه و ورود به مشاغل یقه‌سفید (کار دفتری)  داشته باشند.

مصائب پناهجویان کرۀ شمالی در کرۀ جنوبی

 عوارض روانیِ سپری کردن این شش ماه در مرکز بازرسی NIS و هاناوون را هم باید در نظر گرفت. آن‌ها با "امید و انتظارات زیادی" وارد کرۀ جنوبی می شوند، اما این هیجان اغلب تا زمانی که موفق می‌شوند از هاناوون خارج شوند، از بین می‌رود. 

بسیاری از پناهجویان و فعالان اجتماعی معتقدند که روند آموزشیِ هاناوون باید ساده شود. کیم، پناهجویی که در سال 2017 از کرۀ شمالی گریخته، می‌گوید: "فکر می‌کنم بهتر است که سریع‌تر آرام بگیریم، زودتر پول و درآمد به دست بیاوریم و در روندی رو به رشد با سازگاری در کنار هم زندگی کنیم." 

هنگامی که از کوان، وزیر اتحاد در مورد دورافتاده بودنِ هاناوون پرسیده شد، پاسخ داد به این دلیل است که "پناهجویان ممکن است در کنار آدم‌های جدید عصبی و پرخاشگر باشند". مقامات به این نتیجه رسیده‌اند که بهتر است از یک مرکز ایزوله شروع کنند و به تدریج پناهجویان را در معرض ساکنان اصلی کرۀ جنوبی قرار دهند.

 

چرا برخی از پناهجویان کرۀ شمالی به یکی از سرکوب‌گرترین رژیم‌های جهان باز می‌گردند؟ 

کیم به چالش‌های سازگاری با کرۀ جنوبی اشاره می‌کند. مثلاً وقتی مردم از او می‌پرسیدند چرا کلمات رایجی را که در فروشگاه‌ها استفاده می‌شود، نمی‌داند، اغلب خجالت می‌کشید.

کار در کشور غریبه نیز سخت بود. خیلی از همکاران کرۀ جنوبی او را تحقیر می‌کردند. تفاوت‌های فرهنگی برای او گیج‌کننده بود، مثلاً از احوال‌پرسیِ هر روز صبح با همکاران سر در نمی‌آورد چراکه این کار هرگز در شمال انجام نمی‌شد. 
 
  دشواری‌های زندگیِ پس از پناهجویی به دقت مستند شده است. برخی موارد نیز پایانی تراژیک داشته‌اند. در سال 2019، مادر و پسری گریخته از کرۀ شمالی در آپارتمان‌شان در کرۀ جنوبی به دلیل گرسنگی مرده پیدا شدند. این مرگِ مشکوک موجی از اعتراضات گسترده و وعده‌های دولت برای افزایش اقدامات رفاهی را به راه انداخت. 

مصائب پناهجویان کرۀ شمالی در کرۀ جنوبی

  در سال 2022، بقایای زنی پناهجو از کرۀ شمالی پیچیده در کت زمستانی‌ در خانه‌اش در سئول پیدا شد. مقامات تخمین زدند از مرگ او یک سال می‌گذرد. 
 
  بسیاری از پناهجویان حتی سال‌ها پس از ورود به کرۀ جنوبی، با تنگناهای مالی دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند. بر اساس آمارهای دولتی، حدود 6.1 درصد از پناهجویان در سال 2022 بیکار بودند؛ رقمی که بیش از دو برابر نرخ ملی است. 

  اما به نظر پارک بسیاری از این چالش‌ها را می‌توان با حمایت‌های اجتماعی مانند مراکز محلی و کمک و هم‌یاری مستمر برطرف کرد. این مراکز اکنون تا حدی وجود دارند، اما می‌توان آنها را گسترش داد و بعضی از بخش‌های هاناوون را نیز می‌توان به کلاس‌های محلی اختیاری بدل کرد.

 این راهکار می‌تواند فشار انزوای ناشی از قطع ارتباط کامل با عزیزان‌شان در کرۀ شمالی را کاهش دهد. جداشدگانِ کرۀ شمالی پس از سفری جان‌کاه باید این بخت را داشته باشند که فصل جدید زندگی را با شرایط بهتری آغاز کنند و از آزادی برخوردار باشند؛ آرمانی که جان‌شان را در طلب آن به خطر انداخته‌اند. 
 
 

منبع: سی‌ان‌ان

تاریخ انتشار: 15 جولای 2023

نویسندگان: جسی یونگ و  یون‌جونگ‌ سئو 

 

برچسب ها: کره شمالی ، کره جنوبی
ارسال به دوستان
نظرسنجی
به نظر شما کدام یک از نامزدها در مناظره دوم، بهتر ، علمی تر ، منطقی تر و مردمی تر صحبت کرد؟