تاریخ:
رونمایی از پرچم ایران در مراسم افتتاحیه جام جهانی ۲۰۲۶ در استادیوم آزتکا 
درس پنجاه و یک
هوش مصنوعی یا هدف گذاری مصنوعی؟ / نقدی بر ادعای معاون فناوری رئیس جمهور
معاونتی که بودجه خودش این مقدار کمتر از مبلغ سرمایهگذاری کشور رتبه دهم یک رتبهبندی هوش مصنوعی در دنیاست، چطور قرار است ظرف ۵ سال این فاصله را طی کند؟ آیا وضعیت تحریمی کشور در تحلیل این هدف گذاری احتساب شده؟
صولت شجاعیان در هم میهن نوشت: روحالله دهقانیفیروزآبادی، معاون علمی و فناوری رئیسجمهور، در گفتوگوی خبری درباره تشکیل مرکز ملی هوش مصنوعی گفته: «شورای راهبری هوش مصنوعی با دستور رئیسجمهور تشکیل میشود تا چندین کلانپروژه را پیگیری کند.» وی تأکید کرده که «این مرکز چند مأموریت و کلانپروژه را در حوزه هوش مصنوعی دنبال میکند که با برنامهریزی صورتگرفته، کشور بتواند طی ۵ سال آینده جزو ۱۰ کشور برتر هوش مصنوعی باشد.»
این سخنان یک شهروند عادی یا حتی یک استاد دانشگاه نهچندان باسواد و بالطبع بیاهمیت نیست، اظهارات معاون علمی رئیسجمهور است که در هر کشوری علیالقاعده باید جامعه علمی آن کشور روی سخنانش حساب کند و برایش اعتبار قائل شود.
در مدیریت استراتژیک مبحث گستردهای در حوزه هدفگذاری وجود دارد که چکیدهای از آن در مدلی تحت عنوان اسمارت(SMART) بیان شده، بدین مفهوم که وقتی یک سازمان بنا دارد در افقهای گوناگون هدفگذاری نماید، این اهداف باید از مختصات اسمارت که در حقیقت حرف اول الفبای این ویژگیهاست، برخوردار باشد؛
یعنی(Specific) به شکل معین، شفاف و کاملاً واضح، بیان شده باشد، (Measurable)قابل اندازهگیری باشد و معیار و روش اندازهگیری و سطح مطلوب آن هم مشخص شود(Achievable)هدف واقعبینانه و قابل دستیابی باشد، (Relevant)هدف باید به دغدغههای سازمان مربوط باشد و البته باید با هدفهای دیگر هم سازگار باشد، (Time-bound)باید مشخص باشد که هدف قرار است در چه بازهی زمانی محقق شود و...
حالا با این توضیحات به گزارهای که معاون رئیسجمهور دولت انقلابی در آن هدفگذاری کرده تأمل کنیم، به نظر شما این هدفگذاری واجد کدامیک از این مختصات است؟ آیا معین و شفاف است؟ مثلاً در کدام حوزه هوش مصنوعی قرار است ما جزء ۱۰ کشور برتر باشیم؟ در وسایل نقلیه خودگردان؟ در تشخیصهای پزشکی؟ خلق آثار هنری؟ اثبات قضایای ریاضی؟ انجام بازیهای فکری؟ تعیین هویت تصاویر(تشخیص چهره)؟ ذخیره انرژی؟ جستوجوگرهای اینترنتی؟ و...
آیا منظور ایشان ۱۰ کشور برتر دنیاست؟ الان جزء چندمین کشوریم؟
آقای دهقانی در جای دیگری گفته «ایران در هوش مصنوعی از نظر تولید علمی و انتشار مقالات در جهان در رتبه ۱۷ قرار دارد اما از نظر کاربرد در جایگاه ۷۸ جهانی است.»(1) ولی هیچ توضیحی نداده پایگاه یا مرجع معتبر بینالمللی که وی برای این رتبهبندی به آن استناد کرده، کجا بوده؟ چون جستوجو برای یافتن این مرجع در پایگاههای بینالمللی داده راه به جایی نمیبرد و آنچه هم وجود دارد خلاف گفتههای آقای دهقانی است.
مثلاً پایگاه جهانی آمار در «رتبهبندی ۲۰ کشور پیشتاز دارای ظرفیت تحقیقاتی هوش مصنوعی» آماری ارائه کرده که نامی از کشور ما در آن وجود ندارد.(2)
تحلیلهایی که این هدفگذاری را قابل دستیابی توجیه میکنند بر چه پایهای انجام گرفتهاند؟ مثلاً آیا میزان سرعت اینترنت در کشور هم جایگاهی در این محاسبه داشته؟! با فیلترشکن یا بدون آن! میزان بودجه مورد نیاز چطور؟
به عنوان نمونه در یکی از معدود رتبهبندیها از استارتآپهای هوش مصنوعی، براساس کشور و حجم سرمایهگذاری که در پایگاه علمی ویژووال کاپیتالیست منتشر شده، ۱۰ کشور اول این رتبهبندی براساس لیست معین گردیده؛ آمریکا، چین، انگلیس، اسرائیل، کانادا، فرانسه، هند، ژاپن، آلمان، سنگاپور. که در این بین، کشور دهم یعنی سنگاپور برای دستیابی به این رتبه مبلغی معادل ۵ میلیارد دلار، یعنی ۲۵۰همت در این صنعت سرمایهگذاری نموده است.(۳)
این در حالیست که در لایحه کل بودجه ۱۴۰۲، سقف بودجه پیشبینیشده برای معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری و زیرمجموعههای آن ۳ هزار و ۶۹۵ میلیارد و ۶۵۲ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان، بوده است(۴) یعنی حدود ۸۳ برابر کمتر!
معاونتی که بودجه خودش این مقدار کمتر از مبلغ سرمایهگذاری کشور رتبه دهم یک رتبهبندی هوش مصنوعی در دنیاست، چطور قرار است ظرف ۵ سال این فاصله را طی کند؟ آیا وضعیت تحریمی کشور در تحلیل این هدفگذاری احتساب شده؟
آیا این هدف با دیگر اهداف کشور، علیالخصوص در اولویتهای نخستین سازگاری دارد؟ مثلاً در رویکرد سیاست خارجی، دکترین امنیت ملی، نظام اداری و... ؟
قدرمسلم پاسخ این سوالات ترسیم وضعیتی است که اینروزها نهفقط در معاونت علمی ریاستجمهوری، بلکه در کل کلانپروژه اداره کشور به دست دولت انقلابی رقم میخورد، نمایشگرانه، مصنوعی و دست آخر بدون نتیجه!
-------------------------------
پینوشتها:
(1).خبرگزاری ایرنا
(2) https://www.statista.com/
(۳) https://www.visualcapitalist.com/sp/global-ai-investment/
(4). خبرگزاری ایسنا
لینک کوتاه: کپی لینک
ترامپ: یادداشت تفاهم با ایران «کمی مفهومی» است کشاورز ژاپنی با هوش مصنوعی مزارع خود را متحول کرد درباره افاضات توهمپرداز معاصر، محمود نبویان: "روی سینه آمریکا نشسته بودیم و داشتیم کار را تمام می کردیم که مذاکره شد!" دختر «خانِ فرمانیه» با لباس عروس؛ 97 سال قبل (عکس) تفاوت موشکهای سوخت جامد و مایع چیست؟ مکزیک ۲-۰ آفریقا جنوبی/ اینجا در مکزیک حال همه خوب است اولین دیدار امنیتی ایران - امارات بعد از جنگ احتمال توافق ايران و آمریکا / ترامپ: شنبه یا یکشنبه، توافق در اروپا امضا می شود / الحدث: قطری ها موافقت ایران را به آمریکا منتقل کردند/ تماس تلفنی امیر قطر و ترامپ / جزئیات توافق: کاهش تحریم ، لغو محاصره و بازگشایی تنگه هرمز بقایی: تفاهم نهایی نشده است رایزنی امیر قطر با ترامپ درباره ایران و کاهش تنش در منطقه فارس: ایران هنوز هیچ متنی را برای توافق تایید نکرده اردوغان: نتانیاهو در مسیر هیتلر حرکت میکند ادعای ترامپ: ما به یک توافق عالی با ایران درباره جنگ رسیدهایم غریب آبادی: بیانیه اخیر برخی کشورها مجموعهای از اتهامات سیاسی، بیسند و کاملاً مردود است آمریکا شرکت نفت دولتی کوبا را تحریم کرد