مشكلات جديد پوتين

فضاي سياسي ـ اجتماعي روسيه پس از مدتها آرامش نسبي يكبار ديگر متلاطم شده و در معرض امواج اعتراضات خياباني قرار گرفته است . نيروهاي پليس ضد شورش در مسكو و سن پترز بورگ با تظاهر كنندگان درگير شده و دستكم 100 نفر را بازداشت كرده اند . البته تظاهرات در چند شهر مهم ديگر از جمله « يكاترينبورگ » سومين شهر بزرگ روسيه « كراسنويارسك » در مركز سيبري « كالينينگراد » و شهر بندري « ولادي وستوك » نيز تظاهرات مشابهي صورت گرفته است كه گزارشي از نحوه درگيريها دريافت نشده است ولي پليس براي متفرق كردن تظاهر كنندگان به باتوم و رفتار خشونت آميز متوسل شده است .

رهبران كرملين قاعدتا از دو نكته در قبال موج جديد تظاهرات ضد دولتي غافلگير شده اند. نخست وسعت و دامنه تظاهرات كه دهها هزار نفر درهر شهر را دور هم آورده و نكته دوم حضور چهره هاي سرشناس در طيف مخالفان و معترضين كه به خوبي نشان مي دهد تظاهرات اخير كاملا سازماندهي شده و تداركات قبلي داشته است .

حضور « بوريس نمتسوف » در صف معترضين كاملا محسوس بود. وي قبلا پست معاون نخست وزير را در اختيار داشت و اكنون رهبر گروه « همبستگي » است و عملا در جبهه مخالفان پوتين قرار گرفته است .

با وجود اين كاملا بعيد بنظر مي رسد كه دولت پوتين از دور جديد تظاهرات چندان احساس نگراني كند و در رفتار سياسي ـ اجتماعي خود تغييرات جدي و محسوسي را ايجاد كند. چرا كه رهبران كرملين پيش از اين هم شاهد تظاهرات گسترده اي بوده اند ولي در ميدان عمل توانسته اند اوضاع را مهار كنند و مخالفان را به حاشيه برانند. پوتين شخصا طراحي عمليات ضد شورش در مراحل قبلي را برعهده داشته و از تجارب دوران حضور در « كا گ ب » شبكه امنيتي سابق روسيه براي به حاشيه راندن مخالفين بهره هاي فراوان برده است .

دستگيري و تحقير « خوردفسكي » بازرگان نفتي روسيه و به حاشيه راندن وي شايد براي ديگر رهبران مخالفين پوتين هم حاوي نكات برجسته اي بود. بويژه ماجراي « چوبايس » رقيب پوتين كه اكنون در زير خاك خفته است روشهاي متفاوت پوتين را گوشزد مي كند. با اين حساب نسل جديد معترضين عليه پوتين اگر هنوز هم زنده اند بايستي آنرا به حساب شانس خود بگذارند ولي مطمئن نباشند كه اين شانس آنها هميشگي است .

با اينهمه شعار روزهاي اخير مخالفين « روسيه بدون پوتين » و حتي « مرگ بر پوتين » بوده است اما وقتي « مدودف » در پست بالاتر قرار دارد و رئيس جمهور روسيه است چرا پوتين در معرض فشارهاي سياسي قرار گرفته است پاسخ اين سئوال روشن است و مقايسه نحوه رفتار پوتين و مدودف در ديدار با سران ساير كشورها و حتي در مقياس مناسبات داخلي روسيه بخوبي نشان ميدهد كه نفر اول كرملين پوتين است نه مدودف .

بدين ترتيب تظاهر كنندگان و طيف معترضين عليه سياستهاي كرملين با انتخاب شعارهاي ضد پوتين عملا هوشمندي خود را در تعيين سمت گيري سياسي عليه عامل اصلي تحولات كرملين به خوبي نشان داده اند و با نشانه گيري انگشت اتهام به سمت پوتين ثابت كرده اند كه وي را « مقصر اصلي » مي شناسند.

طبعا سئوال جدي اينست كه در پرتو اعتراضات خياباني چه پيامدهائي مورد انتظار است و آيا ممكن است اين تظاهرات اعتراض آميز به نتايجي كليدي منجر شود با مروري بر عملكرد پوتين در دوران رياست جمهوريش بهتر مي توان دريافت كه وي به اعتراضات مخالفين بي اعتنا خواهد ماند و درعين حال براي به حاشيه راندن عوامل اصلي ترديد نخواهد كرد. ولي طيف روزافزون مخالفين وي چندان هم بي تجربه نيستند و ممكن است كه دست به روشهاي متفاوتي بزنند تا نتايج ديگري را تضمين كنند.

رفتار سياسي مخالفين بر هر اساسي كه شكل بگيرد و واكنش هاي پوتين هرچه باشد در يك نكته كمتر مي توان ترديد نمود كه پوتين با مشكلات جديدي در صحنه داخلي و در فضاي پيراموني مواجه شده و زمينه هاي مورد انتظار كرملين دقيقا مطابق خواسته هاي پوتين فراهم نشده و شايد هرگز نخواهد شد. ولي از هم اكنون پيداست كه پوتين براي بازگشت به رياست جمهوري مصمم است و اين تصميم وي شايد حتي براي « ديميتري مدودف » هم خوشايند نباشد. اين بدن معني است كه مدودف دستكم در قلبش با شعارهاي خياباني « مرگ بر پوتين » همصداست !

منبع: جمهوری اسلامی