عصر ایران - بسیاری از افراد تصور میکنند اگر بتوانند کارهای روزانهشان را بهخوبی انجام دهند، شغل موفقی داشته باشند و در ظاهر آرام و منظم به نظر برسند، پس نمیتوانند درگیر اضطراب جدی باشند. اما واقعیت این است که بعضی افراد با وجود عملکرد خوب در زندگی، در درون با اضطراب شدید و فرساینده دستوپنجه نرم میکنند؛ حالتی که از آن با عنوان اضطراب عملکرد بالا یاد میشود.
یک روانشناس بالینی در توضیح این وضعیت، به سه نشانه مهم اشاره کرده که میتواند به افراد کمک کند بهتر متوجه شوند آیا چنین الگویی را در خودشان تجربه میکنند یا نه.
اضطراب در موقعیتهای پراسترس، تا حدی طبیعی است. همه ما ممکن است در دورههایی از زندگی، بهدلیل فشار کاری، مشکلات خانوادگی، امتحان، مسائل مالی یا نگرانیهای آینده دچار اضطراب شویم. اما برای میلیونها نفر در سراسر جهان، اضطراب فقط یک واکنش گذرا نیست و به شکلی مداومتر و عمیقتر زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار میدهد.
بر اساس توضیح کلینیک مایو، افرادی که دچار اضطراب عملکرد بالا هستند، اغلب به احتمال زیاد با نوعی از اضطراب فراگیر روبهرو هستند، اما در عین حال همچنان میتوانند سطح بالایی از فعالیت را حفظ کنند؛ مثلاً شغل موفقی داشته باشند، مسئولیتهای زیادی را بهعهده بگیرند و از نگاه دیگران فردی توانمند و کنترلشده به نظر برسند.
نکته مهم اینجاست که ظاهر آرام و عملکرد خوب، لزوماً به معنای آرامش درونی نیست. خیلی از این افراد در حالی که از بیرون کاملاً مسلط و منظم دیده میشوند، در درون فشار روانی زیادی را تحمل میکنند.
به گفته دکتر جولی اسمیت، اولین نشانه مهم این است که فرد سطح بالایی از اضطراب را تجربه میکند، اما همین اضطراب باعث میشود مدام به جلو حرکت کند و انتظارات دیگران را برآورده سازد.
به بیان ساده، این افراد ممکن است همیشه نگران باشند که مبادا اشتباه کنند، دیگران را ناامید کنند یا به اندازه کافی خوب نباشند. همین ترس درونی آنها را وادار میکند بیشتر تلاش کنند، دقیقتر باشند، بیشتر کار کنند و کمتر استراحت کنند. در نتیجه، اطرافیان معمولاً متوجه نمیشوند که پشت این عملکرد خوب، حجم زیادی از ترس، فشار و نگرانی وجود دارد.
این موضوع از بیرون ممکن است شبیه انضباط بالا، پشتکار یا مسئولیتپذیری زیاد به نظر برسد، اما در واقع گاهی نیروی محرک فرد نه آرامش و انگیزه سالم، بلکه ترس مداوم از شکست یا نارضایتی دیگران است.
دومین نشانهای که این روانشناس به آن اشاره میکند، این است که فرد در ظاهر عملکرد روزانه بسیار خوبی دارد. او سر کار حاضر میشود، مسئولیتهایش را انجام میدهد، به برنامهها میرسد و از پس کارهایش برمیآید. اما مشکل اصلی زمانی خود را نشان میدهد که قرار باشد کمی آهستهتر حرکت کند، متوقف شود یا استراحت کند.
خیلی از افرادی که اضطراب عملکرد بالا دارند، وقتی بیکار میشوند یا فرصتی برای استراحت پیدا میکنند، بهجای احساس آرامش، دچار بیقراری میشوند. برای همین مدام خودشان را با کار، مسئولیت، پروژههای جدید یا برنامههای مختلف مشغول نگه میدارند.
کلینیک مایو این وضعیت را نوعی بیشفعالی عملکردی توصیف میکند؛ یعنی فرد ساعات بیشتری کار میکند، داوطلب مسئولیتهای بیشتر میشود یا به روشهای مختلف خودش را تحت فشار قرار میدهد تا به تصویری که از موفقیت در ذهن دارد نزدیکتر شود.
این الگو در بلندمدت میتواند فرد را به سمت فرسودگی شغلی، خستگی شدید، کاهش انرژی و فشار روانی مداوم سوق دهد. به همین دلیل، کسی که همیشه فعال و پرکار به نظر میرسد، لزوماً حال خوبی ندارد.
سومین نشانه مهم اضطراب عملکرد بالا این است که فرد در ظاهر آرام، خونسرد و کنترلشده دیده میشود، اما در ذهنش دائماً جریان نگرانی و تردید وجود دارد.
به گفته منابع تخصصی حوزه سلامت روان، این افراد اغلب درگیر افکار منفی، نگرانی مداوم و خودانتقادی شدید هستند. ممکن است مدام کارهای خودشان را زیر سؤال ببرند، از اشتباه کردن بترسند، بعد از هر تصمیم بارها آن را مرور کنند یا احساس کنند هنوز به اندازه کافی خوب نیستند.
در چنین شرایطی، اطرافیان ممکن است تصور کنند این فرد کاملاً اوضاع را در کنترل دارد، اما در واقع او در حال تحمل یک کشمکش درونی مداوم است؛ کشمکشی که همیشه از بیرون دیده نمیشود.
یکی از دلایلی که این نوع اضطراب کمتر تشخیص داده میشود، این است که فرد معمولاً کارکرد اجتماعی و شغلی خود را حفظ میکند. برخلاف تصور رایج، مشکلات روانی همیشه با ناتوانی آشکار همراه نیستند. بعضی افراد با وجود فشار شدید درونی، همچنان به کار، تحصیل، رسیدگی به خانواده و برنامههای روزانه ادامه میدهند.
همین مسئله باعث میشود دیگران بگویند: «تو که خیلی خوب از پس همهچیز برمیآیی» یا «به نظر نمیرسد مضطرب باشی». اما اضطراب همیشه چهره آشکار ندارد. گاهی خودش را پشت موفقیت، پرکاری، منظم بودن و ظاهر آرام پنهان میکند.
اگر احساس میکنید:
همیشه نگرانید،
بهسختی استراحت میکنید،
مدام خودتان را نقد میکنید،
از بیرون آرام به نظر میرسید اما در درون آشفتگی زیادی دارید،
یا فشار برای خوب بودن و ناامید نکردن دیگران شما را خسته کرده است،
بهتر است این نشانهها را جدی بگیرید.
وجود این علائم لزوماً به این معنی نیست که شما حتماً یک اختلال مشخص دارید، اما میتواند نشانهای باشد که بدنتان و ذهنتان زیر فشار زیادی قرار گرفتهاند و به توجه بیشتری نیاز دارند.
اضطراب عملکرد بالا حالتی است که در آن فرد با وجود اضطراب زیاد، نگرانی پنهان و خودفشاری شدید، همچنان عملکرد خوبی در زندگی دارد و از نگاه دیگران موفق، آرام و کنترلشده به نظر میرسد.
سه نشانه مهم این وضعیت عبارتاند از:
اضطرابی که شما را به جلو هل میدهد،
ناتوانی در کم کردن سرعت و استراحت کردن،
و ظاهر آرام در کنار آشفتگی درونی مداوم.
اگر این نشانهها برایتان آشنا هستند، مهم است که آنها را نادیده نگیرید. گاهی کسی که از بیرون قوی و موفق دیده میشود، در درون بیش از چیزی که دیگران تصور میکنند خسته و تحت فشار است.
منبع: ladbible