عصر ایران - بر اساس مطالعات جدید دانشمندان دانشگاه ییل، نوعی ماده شیمیایی که در جنگ جهانی اول موجب کاهش وزن غیرمنتظره کارگران کارخانه های تسلیحاتی در فرانسه شده بود، می تواند در درمان دیابت کارآیی داشته باشد.
ماده شیمیایی ۴،۲-دی نیتروفنول (DNP) اوایل قرن بیستم در مقیاس صنعتی و در کارخانه های تسلیحاتی فرانسه به کار می رفت و در آنجا برای تولید مواد منفجره، با پیکریک اسید ترکیب می شد. کارگرانی که در معرض این ماده شیمیایی قرار می گرفتند، بیش از اندازه عرق می کردند، وزنشان کم می شد و دچار گرگرفتگی شدید می شدند.
دانشمندان دانشگاه استنفورد دریافتند DNP، متابولیسم بدن را تا ۵۰ درصد افزایش می داد، مقادیر فراوان چربی و هیدروکربن را می سوزاند و ظرف یک سال، ۲۰ مورد داروی حاوی این ماده شیمیایی وارد بازار شد؛ با این حال، در دهه ۱۹۳۰، داروهای تولیدشده از این ماده، بدلیل مرگ یک مصرف کننده غیرایمن اعلام شدند.
به تازگی دانشمندان دانشگاه ییل دریافته اند، نسخه حاوی آب این ماده شیمیایی، ۱۰۰ برابر ضعیف تر از نسخه های پیشین است و می توان از آن برای معکوس کردن دیابت نوع ۲ استفاده کرد. گرچه این بررسی فقط در موش ها انجام شده، تیم علمی اطمینان دارد که نتایج این تحقیق را می توان به انسان ها نیز اعمال کرد و محققان به دنبال آغاز آزمایش های بالینی این دارو بر روی انسان هستند.
به گفته دکتر «جرالد شوالمان» نویسنده ارشد این مطالعه، نسخه جدید داروی DNP، تراکم گلوکز و انسولین را در موش های مدل مبتلا به دیابت نوع ۲ کاهش داد. دیابت نوع ۲ زمانی رخ می دهد که بدن قادر به تولید انسولین کافی برای عملکرد مناسب آن نیست یا این که سلول های بدن به انسولین واکنش نشان نمی دهند. بدون تولید انسولین کافی، بدن نمی تواند قند و چربی را از جریان خون به سلول ها منتقل کند و این موضوع منجر به بروز بیماری می شود.
بیماری دیابت منجر به بروز مشکلات سلامتی طولانی مدت از جمله نابینایی، نارسایی کلیه و قطع اندام پایینی بدن می شود؛ افراد مبتلا همچنین پنج برابر بیشتر در معرض بیماری های قلبی هستند. جزئیات این دستاورد علمی در مجله Science منتشر شد.
دیابت نوع ۲ فراتر از یک نوسان ساده در قند خون است؛ این بیماری در واقع یک «بحران متابولیک» است که اگر مهار نشود، تمام ارگان های حیاتی بدن را به چالش می کشد. دانشمندان به دلایل زیر بر فوریت یافتن درمان های جدید (مانند تحقیقات روی DNP) تأکید دارند:
داستان ماده DNP، یکی از عجیب ترین روایت های تاریخ علم است؛ ماده ای که روزگاری در میدان های جنگ جهانی اول برای نابودی به کار می رفت، امروز در دستان دانشمندان دانشگاه ییل به امیدی برای نجات میلیون ها بیمار دیابتی تبدیل شده است.
اگرچه مسیر آزمایش های بالینی تا ورود این دارو به داروخانه ها زمان بر است، اما این دستاورد به ما یادآوری می کند که دانش بشری می تواند حتی از دل تاریک ترین ابداعات جنگی، کلیدی برای بهبود کیفیت زندگی و افزایش طول عمر انسان استخراج کند. آینده ی درمان دیابت، دیگر تنها به مدیریت بیماری محدود نمی شود، بلکه هدف نهایی، «معکوس کردن» کامل آن و بازگرداندن سلامتی به سیستم متابولیک بدن است.