از میدان جنگ تا درمان دیابت؛ راز ماده شیمیایی عجیبی که متابولیسم را ۵۰ درصد افزایش می دهد

عصر ایران - بر اساس مطالعات جدید دانشمندان دانشگاه ییل، نوعی ماده شیمیایی که در جنگ جهانی اول موجب کاهش وزن غیرمنتظره کارگران کارخانه های تسلیحاتی در فرانسه شده بود، می تواند در درمان دیابت کارآیی داشته باشد.

تاریخچه سیاه DNP؛ از کارخانه های تسلیحاتی تا داروهای لاغری

ماده شیمیایی ۴،۲-دی نیتروفنول (DNP) اوایل قرن بیستم در مقیاس صنعتی و در کارخانه های تسلیحاتی فرانسه به کار می رفت و در آنجا برای تولید مواد منفجره، با پیکریک اسید ترکیب می شد. کارگرانی که در معرض این ماده شیمیایی قرار می گرفتند، بیش از اندازه عرق می کردند، وزنشان کم می شد و دچار گرگرفتگی شدید می شدند.

تاثیر شگفت انگیز بر متابولیسم و ممنوعیت در دهه ۱۹۳۰

دانشمندان دانشگاه استنفورد دریافتند DNP، متابولیسم بدن را تا ۵۰ درصد افزایش می داد، مقادیر فراوان چربی و هیدروکربن را می سوزاند و ظرف یک سال، ۲۰ مورد داروی حاوی این ماده شیمیایی وارد بازار شد؛ با این حال، در دهه ۱۹۳۰، داروهای تولیدشده از این ماده، بدلیل مرگ یک مصرف کننده غیرایمن اعلام شدند.

بازگشت DNP به دنیای پزشکی؛ نسخه ایمن برای درمان دیابت

به تازگی دانشمندان دانشگاه ییل دریافته اند، نسخه حاوی آب این ماده شیمیایی، ۱۰۰ برابر ضعیف تر از نسخه های پیشین است و می توان از آن برای معکوس کردن دیابت نوع ۲ استفاده کرد. گرچه این بررسی فقط در موش ها انجام شده، تیم علمی اطمینان دارد که نتایج این تحقیق را می توان به انسان ها نیز اعمال کرد و محققان به دنبال آغاز آزمایش های بالینی این دارو بر روی انسان هستند.

مکانیسم اثر: کاهش گلوکز و بهبود عملکرد انسولین

به گفته دکتر «جرالد شوالمان» نویسنده ارشد این مطالعه، نسخه جدید داروی DNP، تراکم گلوکز و انسولین را در موش های مدل مبتلا به دیابت نوع ۲ کاهش داد. دیابت نوع ۲ زمانی رخ می دهد که بدن قادر به تولید انسولین کافی برای عملکرد مناسب آن نیست یا این که سلول های بدن به انسولین واکنش نشان نمی دهند. بدون تولید انسولین کافی، بدن نمی تواند قند و چربی را از جریان خون به سلول ها منتقل کند و این موضوع منجر به بروز بیماری می شود.

بحران جهانی دیابت و ضرورت کشف درمان های نوظهور

بیماری دیابت منجر به بروز مشکلات سلامتی طولانی مدت از جمله نابینایی، نارسایی کلیه و قطع اندام پایینی بدن می شود؛ افراد مبتلا همچنین پنج برابر بیشتر در معرض بیماری های قلبی هستند. جزئیات این دستاورد علمی در مجله Science منتشر شد.

دیابت نوع ۲ چیست و چرا درمان آن حیاتی است؟

دیابت نوع ۲ فراتر از یک نوسان ساده در قند خون است؛ این بیماری در واقع یک «بحران متابولیک» است که اگر مهار نشود، تمام ارگان های حیاتی بدن را به چالش می کشد. دانشمندان به دلایل زیر بر فوریت یافتن درمان های جدید (مانند تحقیقات روی DNP) تأکید دارند:

• جلوگیری از تخریب خاموش رگ ها: قند خون بالا مانند یک ماده خورنده در رگ های خونی عمل می کند. این موضوع باعث می شود دیابت عامل اول نابینایی، نارسایی کلیه و قطع عضو در بسیاری از کشورهای جهان باشد.
• محافظت از قلب و مغز: آمارها نشان می دهد افراد مبتلا به دیابت تا ۵ برابر بیشتر در معرض بیماری های قلبی هستند. درمان دیابت، در واقع راهی برای کاهش آمار سکته های قلبی و مغزی در سطح جامعه است.
• توقف چرخه مقاومت به انسولین: هرچه زمان بیشتری از بیماری بگذرد، سلول ها نسبت به انسولین مقاوم تر می شوند. درمان زودهنگام و حیاتی می تواند این چرخه را شکسته و از نابودی سلول های تولیدکننده انسولین در پانکراس جلوگیری کند.

۵ حقیقت کوتاه درباره ماده DNP

• کشف اولیه: در سال ۱۹۱۹ به عنوان ماده منفجره ثبت شد.
• عملکرد حرارتی: این ماده باعث می شود سلول ها انرژی را به جای ذخیره کردن، به صورت گرما آزاد کنند.
• دوز خطرناک: نسخه قدیمی به دلیل افزایش بیش از حد دمای بدن (Hyperthermia) کشنده بود.
• تحول ییل: محققان دانشگاه ییل با کاهش دوز و تغییر فرمولاسیون، سمی بودن آن را از بین برده اند.
• هدف نهایی: درمان کبد چرب و دیابت نوع ۲ بدون عوارض جانبی خطرناک.

نتیجه گیری نهایی: پیوند تاریخ و آینده در خدمت سلامت

داستان ماده DNP، یکی از عجیب ترین روایت های تاریخ علم است؛ ماده ای که روزگاری در میدان های جنگ جهانی اول برای نابودی به کار می رفت، امروز در دستان دانشمندان دانشگاه ییل به امیدی برای نجات میلیون ها بیمار دیابتی تبدیل شده است.

اگرچه مسیر آزمایش های بالینی تا ورود این دارو به داروخانه ها زمان بر است، اما این دستاورد به ما یادآوری می کند که دانش بشری می تواند حتی از دل تاریک ترین ابداعات جنگی، کلیدی برای بهبود کیفیت زندگی و افزایش طول عمر انسان استخراج کند. آینده ی درمان دیابت، دیگر تنها به مدیریت بیماری محدود نمی شود، بلکه هدف نهایی، «معکوس کردن» کامل آن و بازگرداندن سلامتی به سیستم متابولیک بدن است.

گفت‌وگوی تلفنی الجولانی و ترامپ

بیشتر بخوانید:

زیتون؛ داروی کاهش وزن و دیابت نوع ۲

تماشاخانه

وقتی از آسمان ایران پول نمی‌بارد / مرغ همسایه واقعا غاز است

طوفان شن در کرمان ... حتی نمی‌دانید چه بلای هولناکی است / ای کاش مدیران در ایران چنین گزارش‌هایی را درک می‌کردند

فیلم های دیگر