عصر ایران - تجربه خروج از بدن (Out-of-Body Experience) قرنهاست که به عنوان یک پدیده مرموز شناخته میشود. اما دانشمندان مؤسسه کالسروهه آلمان در پروژهای پیشگامانه، با استفاده از اسکنهای مغزی پیشرفته نشان دادند که این تجربه در حقیقت نتیجه یک فعالیت غیرعادی در سیستم ناوبری مغز است.
محققان برای درک این پدیده، از ۱۵ داوطلب تحت اسکنر مغزی استفاده کردند. آنها با استفاده از هدستهای ویدئویی، تصویری از "نقطه نظر سوم شخص" را به داوطلبان نشان دادند؛ به طوری که فرد تصور میکرد در سوی دیگر اتاق ایستاده و دارد به بدن خودش که زیر دستگاه MRI دراز کشیده، نگاه میکند.
دانشمندان با لمس همزمان بدن واقعی و بدن فرضی (که داوطلب در هدست میدید)، مغز را فریب دادند. این تصور باعث شد داوطلبان باور کنند که در یک بدن غریبه قرار دارند. جالب اینجاست که وقتی این "بدن غریبه" با چاقو تهدید شد، مغز داوطلبان واکنشهای دفاعی شدیدی نشان داد؛ گویی خطر کاملاً واقعی است.
اسکنهای ثبت شده نشان داد که الگوهای فعالیت در بخشهای خاصی از مغز با این حس جابجایی موقعیت مطابقت دارد:
لوبهای تمپورال و آهیانهای: این مناطق مسؤول شکلگیری تجربه ادراکی از موقعیت بدن در فضا هستند. فعالیت غیرعادی در این بخشها (به دلیل دارو یا محرومیت از اکسیژن) میتواند حس خروج از بدن را ایجاد کند.
هیپوکامپ (نورونهای GPS): محققان فعالیت خاصی را در سلولهای هیپوکامپ شناسایی کردند؛ جایی که "نورونهای جیپیاس" مغز قرار دارند. اختلال در این سلولها باعث میشود مغز موقعیت فیزیکی فرد را اشتباه تشخیص دهد.
۱. آیا این یافتهها به معنای نفی مسائل ماورائی است؟ این تحقیق از دیدگاه "علوم اعصاب" به موضوع نگاه میکند و ثابت میکند که مغز انسان توانایی ایجاد چنین ادراکاتی را به صورت بیولوژیک دارد، به ویژه زمانی که تحت استرس شدید یا کمبود اکسیژن قرار میگیرد.
۲. چه عواملی باعث تحریک این بخشهای مغز میشوند؟ محرومیت از اکسیژن، برخی داروهای خاص، یا شوکهای شدید عصبی میتوانند باعث فعالیت غیرعادی در لوبهای تمپورال و هیپوکامپ شوند.