عصر ایران

در حالی که تصور می‌شد آینده بازار کار در اختیار برنامه‌نویسان باشد، اکنون شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی به‌دنبال جذب فیلسوف‌ها هستند؛ افرادی که قرار است درباره اخلاق، تصمیم‌گیری و رفتار مدل‌های هوش مصنوعی تصمیم بگیرند.

پدیده‌ای معکوس دژاوو: وقتی چیزهای آشنا ناگهان ناآشنا به نظر می‌رسند

با لبخندی تأسف‌آمیز گفت «خیلی عجیب است. از وقتی فهمیدم گذرنامه‌ام را گم کرده‌ام، احساس می‌کنم خودم نیستم. ولی خیلی ناراحت‌کننده است که در جایی مثل اینجا سندی برای اثبات وجودت نداشته باشی».

قرار بود اینترنت ما را آگاه‌تر و همدل‌تر کند، اما حالا بیش از هر زمان دیگری حس بیهودگی، آشفتگی و ناتوانی ایجاد می‌کند. هر بار که به شبکه‌های اجتماعی سر می‌زنیم، با ترکیبی از رنج انسانی، تبلیغات نامربوط، نظریه‌های توطئه و شوخی‌های بی‌معنا مواجه می‌شویم؛ ترکیبی که مرز میان فاجعه و سرگرمی را از میان برداشته و تجربهٔ آنلاین را به حسی سرد و بی‌معنا بدل کرده است. چارلی وارزل، خبرنگار آتلانتیک، در این گزارش نشان می‌دهد که پلتفرم‌های دیجیتال، به‌ویژه در دل بحران‌ها، نه ابزار کمک و همدلی، بلکه مایۀ سردرگمی‌اند. آیا هنوز می‌توان به اینترنتی انسانی‌تر و سودمندتر امید بست؟

سگ‌های ولگرد وصلۀ ناجور جوامع جدیدند. گاهی مورد محبت و مراقبت قرار می‌گیرند، اما اغلب موجب نفرت و انزجار می‌شوند. خیلی از مردم آن‌ها را معضلی می‌دانند که حکومت‌ها باید به نحوی برطرفش کنند. در مواردی، اگر این سگ‌ها به واسطۀ هاری یا حملۀ دسته‌جمعی به انسان‌ها، خشمی عمومی را برانگیزند، خود مردم دست‌اندرکار مجازات آن‌ها می‌شوند و دست به اقداماتی می‌زنند که گاهی دایرۀ خشونت را به نزاع‌های انسانی هم گسترش می‌دهد. آیا راه‌حلی برای مقابله با آن‌ها وجود دارد؟

ناگفته پیداست که نمی‌‌‌‌شود همیشه شادکام بود، اما می‌‌‌‌گویند اگر شادکام نباشی، یعنی درست زندگی نمی‌‌‌‌کنی. به همین ترتیب، تصور می‌‌‌‌شود شادکامی هدفی است که پس از رسیدن به آن آرام می‌‌‌‌شویم. دکتر والدینگر می‌‌‌‌گوید «زندگی‌‌‌‌های خوبْ زندگی‌‌‌‌‌‌‌‌هایی دشوارند. ما زندگی هزاران نفر را مطالعه می‌‌‌‌کنیم. هیچ‌‌‌‌کس -حتی یک نفر از همهٔ کسانی که در این کرهٔ خاکی دیده‌‌‌‌‌‌‌‌ام- همیشه شادکام نبوده است. تصور اینکه اگر همواره کارهای پسندیده انجام دهید می‌‌‌‌توانید همیشه شادکام باشید غلط است. شادکامی اوج و حضیض دارد»./عکس: دکتر رابرت والدینگر

آیا می‌شود از خِرد جمعیت سخن گفت؟ گاهی. از جنون اوباش چطور؟ آن هم گاهی. ما از شر بالقوۀ اوباش در هراسیم، اما به تغییرات مثبتی که اعتراضات مسالمت‌آمیز می‌توانند به بار بیاورند امید داریم. اما مساله این است که آنچه کسی یورشی وحشیانه قلمداد می‌کند، دیگری اعتراضی به‌حق می‌داند. با این اوصاف، آیا جمعیت‌ها ماهیتی متغییر دارند یا فقط کلماتی که برای توصیف آن‌ها به کار می‌بریم تغییر می‌کنند؟ آیا جمعیت‌ها اجتماع‌ افراد خردمندند؟ یا افرادی که در گروه‌های پرجوش‌و‌خروش گرد هم می‌آیند بدل به چیزی می‌شوند که به قول الیاس کانِتی موجودی مستقل است و به طرقی عمل می‌کند که هیچ‌یک از افراد گروه مستقلاً چنان رفتارهایی نمی‌کنند؟

همۀ‌ ما این لحظه را تجربه کرده‌ایم: گوشی را برمی‌داریم، به عکس‌های یک مهمانی یا سفر دوستانه نگاه می‌کنیم، و ناگهان حسی مبهم اما آشنا سراغ‌مان می‌آید: چرا من آنجا نیستم؟ شاید چیز مهمی را از دست داده‌ام؟ این احساس که به آن «فومو» یا ترس از جاماندن می‌گویند، در سال‌های اخیر به یکی از شایع‌ترین حالات ذهنی کاربران فضای مجازی تبدیل شده است؛ احساسی که ما را مدام نگران می‌کند مبادا فرصتی تکرارناشدنی را از دست بدهیم. روان‌شناسان و رسانه‌ها اغلب فومو را یک اختلال می‌دانند و راه‌حل‌هایی برای کنترل آن پیشنهاد می‌کنند. اما شاید فومو چیزی بیش از یک اضطراب مدرن باشد.

محوری‌ترین و ماندگارترین ایده در «ذات فلسفه»، درک دیلتای از فلسفه به مثابه فعالیتی عمیقاً انسانی و ریشه‌دار در کلیت زندگی است. او فلسفه را نه یک بازی فکری مجرد، بلکه پاسخی ضروری به پرسش‌ها و معماهایی می‌داند که از متن تجربه زیسته انسان سر بر می‌آورند.

اگر من تحت تأثیر خشم، ترس یا هیجان تصمیم بگیرم، برده‌ هستم. ولی اگر بتوانم بفهمم که این احساس‌ها از کجا آمده‌اند و به‌جای واکنش، انتخاب کنم، آن‌وقت آزادترم. آزادی واقعی، در دانایی‌ست، نه در رهایی ظاهری.

عقل مانند نقشه‌ای است که راه را نشان می‌دهد، اما شهود مانند چراغی است که روشنایی لازم برای دیدن راه را فراهم می‌کند.

  راسل می گوید که اگر همه فقط ۴ ساعت در روز کار کنند، بیکاری کاهش می‌یابد و مردم وقت بیشتری برای فعالیت‌های خلاقانه و لذت‌بخش خواهند داشت.

اگر بخواهیم طوری بگوییم که همیشه در یادتان بماند این تعبیر و تمثیل را به کار می بریم: "اگر شادی را یک جرقۀ کوچک در زندگی است یودایمونیا مانند نوری است که همیشه در زندگی ما روشن می‌ماند."

منظورش این بود که مردم دیگر مثل گذشته به دین پایبند نیستند ولی ارزش های جایگزین هم پیدا نکرده اند و این، باعث ایجاد خلأ در جوامع انسانی می شود و مشکلات بعدی را به وجود می آورد که حول محور "پوچی" می چرخند. 

پدر دکارت او را نمی ستود و می گفت: میان همه فرزندانم، تنها از این یکی راضی نیستم. مجبور بودم پسری به دنیا بیاورم که چنان مسخره باشد که خود را با پوست گوساله مشغول کند؟

 آرنت بر این باور بود که قدرت، از حضور جمعی افراد و توانایی گفت‌وگو و اقدام مشترک آنان نشأت می‌گیرد و هر گاه این فضا از بین برود، استبداد و انزوا جای آن را می‌گیر

ما باید همیشه آماده باشیم که از باورهایمان دست بکشیم، زیرا دانش ما همواره ناقص و موقت است. علم با تلاش برای ابطال نظریات پیشرفت می‌کند، نه با تلاش برای تأیید آن‌ها.

زنون که تحت تاثیر جملات کتاب قرار گرفته بود از کتاب‌فروش پرسید: آیا هنوز می توان مردانی چون سقراط را یافت؟  از بخت خوب او، درست در همان لحظه ، یکی از فیلسوفان معروف به نام کراتس از جلوی کتابفروشی می گذشت. کتابفروش به زنون گف: این همان کسی است که دنبالش می گردی. 

شاید هم دچار سرگشتگی فکری هستید و سوال تان این است که اساساً چه سوالی باید بپرسید؟ اگر درگیر سوالات جدی هستید، به طور آشکاری استعداد یادگیری فلسفه را دارید؛ تبریک می گوییم و منتظر اولین کتاب فلسفی تان در چند سال آینده هستیم.

نسل زد، برخلاف شهرت ترقی‌خواهانه‌اش، در انتخابات اخیر آمریکا گرایشی به جناح راست نشان داده است. این نسل که زمانی برای عدالت اجتماعی و تغییرات محیط‌‌زیستی می‌جنگید اکنون به‌دنبال امنیت و ثبات است. این تغییر نگرش، چهره‌ای متفاوت از این نسل ترسیم می‌کند، چهره‌ای که شاید دیگر پیام‌آور تغییر نباشد.