واکنش شیرجه پستانداران

رفلکس شیرجه پستانداران (به انگلیسی: Mammalian diving reflex) یا به اختصار رفلکس شیرجه، عکس‌العملی غیر ارادی در پستانداران است که طی آن، عمل تنفس بهینه گشته و جانور را قادر می‌سازد تا مدت زمان طولانی‌تری را زیر آب سپری کند. این عکس‌العملل در پستانداران دریایی نمود بیشتری دارد اما در دیگر گونه‌های پستانداران همچون انسان نیز به شکل ضعیف تر بروز می‌کند.

رفلکس شیرجه در هر جانور تنها از طریق تماس صورت با آب سرد پدید می‌آید، به نحوی که آب گرمتر از °۲۱ سانتیگراد یا غوطه‌ور ساختن دیگر اعضای بدن در آب باعث فعال شدن واکنش نمی‌گردند. رفلکس شیرجه در گونه‌های جوانتر، ملموستر و در نتیجه دارای اثر بیشتر است.

۱ - کندتپشی اولین پاسخ به فرورفتن در آب است. به محض تماس آب سرد با پوست صورت، ضربان قلب انسان ۱۰ تا ۲۵ درصد کاهش می‌یابد.

۲ - انقباض مویرگ‌های خون‌رسان به اعضای انتهایی. این عمل برای رساندن اکسیژن بیشتر به اعضای حیاتی چون قلب و مغز صورت می‌گیرد.(در اعماق زیاد ابتدا انگشتان دست‌ها و پاها و به تدریج خود دست‌ها، پایین پاها و سپس بازوها و کل پا)

۳ - جابجایی خون که عموماً در اعماق بسیار زیاد صورت می‌گیرد و طی آن پلاسمای خون از اعضای پایین‌تر به اعضای بالاتر می‌رود.

بدین ترتیب افراد بی‌هوش یا هشیار قادر خواهند بود زمان طولانی‌تری را بدون اکسیژن در زیر آب در مقایسه با خشکی سپری کرده و زنده بمانند. این پدیده در کودکان نسبت افراد بالغ طولانی‌تر است.

پرویز نوری ؛ با عشق نوشت، با رفاقت زیست و با سینما نفس کشید

بیشتر بخوانید:

چرا پستانداران بزرگ صورت‌های کشیده دارند؟

نقشه ژنتیکی پرواز: پستانداران چگونه تکامل یافتند تا در هوا شناور بمانند؟

تماشاخانه

وقتی از آسمان ایران پول نمی‌بارد / مرغ همسایه واقعا غاز است

طوفان شن در کرمان ... حتی نمی‌دانید چه بلای هولناکی است / ای کاش مدیران در ایران چنین گزارش‌هایی را درک می‌کردند

فیلم های دیگر