تاریخ:
طرز تهیه شیر عسلی خانگی با کمترین هزینه و مواد اولیه 
درس پنجاه و دو
کشف موی بافته شدۀ انسان در یک «دستگاه شمارش باستانی»
یافتن یک موی انسانی در «کیپو» نشان میدهد نگهداری سوابق در امپراتوری اینکا تنها برای نخبگان نبود و حتی مردم عادی و زنان هم در ساخت کیپو مشارکت داشتند و سواد کیپو گستردهتر از گمانهزنیهای پیشین بوده است.
رشته مویی که از یک دستگاه نجومی اینکا کشف شده، نشان میدهد نگهداری سوابق در امپراتوری اینکا تنها ویژه افراد نخبه نبوده، بلکه حتی مردم عادی هم این کار را انجام میدادند. این یافته که در مجله Science Advances منتشر شده، گمانهزنیهای ما از سواد عددی مردم این تمدن قرون وسطایی را تغییر میدهد.
به گزارش فرادید، اینکاها از ابزارهای ساختهشده از ریسمانهای گرهخورده به نام کیپو (khipu) برای ثبت سوابق، به ویژه دادههای عددی استفاده میکردند. این دستگاهها یک ریسمان اصلی با چندین ریسمان آویزان بودند که در آنها دادهها از راه گرهها، جای آنها و رنگها رمزگذاری میشدند. گاه موی انسان مانند «امضا» روی یک کیپو پیچیده میشد تا سازنده آن را نشان دهد.
امضا با موی قهوهای تیره انسان روی یک کیپو، جوکول، پرو
پژوهشگران توضیح میدهند: «در کوههای آند باستان، مو حکم یک نماد آیینیِ قدرتمند را داشت و نشانهی فردی بود که مو به او تعلق داشت». تا پیش از این، برپایهی اسناد دوره استعماری اسپانیایی، تنها نخبگانِ مرد کیپو میساختند و گمان میرفت تنها دفترداران مسئول نگهداری سوابق با کیپو آشنایی داشتند و مردم عادی از آن بیبهره بودند.
برپایهی گزارشهای دوره استعماری به زبان اسپانیایی، گمان میرود تنها نخبگان اداری مرد قادر به ساخت کیپو بودند، اما بعدها در قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰، روشن شد که تولید کیپو حتی میان کارگران، کشاورزان و زنان دهقان آندی هم رواج داشته است. با این حال، آخرین تحلیل موهای انسانی بافتهشده در یک کیپو از اواخر قرن ۱۵ بهدست سازنده آن نشان میدهد حتی اینکاهای کمرتبه هم کیپو میساختند و استفاده میکردند.
ریسمان اصلی کیپوی اینکا از موی انسان به رنگ قهوهای تیره
این کیپوی ویژه در یک حراجی آلمانی پیدا شد و با مستندات اندک، قدمت آن سال ۱۴۹۸ برآورد شد. به گفته پژوهشگران، ریسمان اصلی آن از موی انسان به طول نزدیک به ۱۰۴ سانتیمتر ساخته شده بود که پیچیده و تاخورده بود و نشان از حدود هشت سال رشد مو داشت.
دانشمندان با استفاده از پیشرفتها در تحلیل شیمیایی، سطوح عناصر مختلف از جمله کربن، نیتروژن و گوگرد را از نمونه مو اندازهگیری کرده و دریافتند فردی که دستگاه را ساخته، رژیم غذایی یک فرد عادی شامل ریشهجات و سبزیجات را داشته، نه رژیم یک دفتردار که گوشت و ذرت بوده است.
تحلیلهای بیشتر با سنجش مقادیر اکسیژن و هیدروژن، نشان داد این فرد کمرتبه احتمالاً در جنوب پرو یا شمال شیلی کنونی زندگی میکرده است. برخلاف فرضیات قبلی، مردم عادی در امپراتوری اینکا نیز کیپو به سبک اینکا میساختند. نتایج این پژوهش یافتههای اخیر دیگر را تأیید میکند که زنان هم این سیستمهای ثبت را ساختهاند و این گمانهزنی را به چالش میکشد که سواد کیپو تنها در اختیار نخبگان مرد بوده است.
در نتیجه، پژوهشگران نتیجه گرفتند سواد کیپو در امپراتوری اینکا احتمالاً فراگیرتر بوده و میان گروههای بیشتری رواج داشته است.
لینک کوتاه: کپی لینک
ستارههای جام جهانی ۲۰۲۶ چه صبحانهای میخورند؟؛ از امباپه تا رونالدو نوشیدنیهای تابستانی زیر ۱۰۰ کالری؛ خنک، سبک و مناسب کاهش وزن + روش تهیه راز پاشنه آشیل؛ کشف شواهد جدیدی که تاریخشناسان را در سال ۲۰۲۶ شوکه کرد ۸ عطر مناسب تابستان را بشناسید؛ از نُتهای مرکباتی تا یاس ۵ اشتباه رایجی که افراد هنگام تمیز کردن تلویزیون مرتکب میشوند معرفی ۴ نوشیدنی معجزهآسا برای کاهش فوری و طبیعی قند خون حقایقی که باید درباره الدورادو «شهر افسانهای طلا» بدانید قانون حمورابی چگونه بر نظامهای حقوقی مدرن تأثیر گذاشت؟ چرا استیو جابز همیشه یک لباس میپوشید؟ ۷ باور قدیمی در مورد ازدواج که نسل z زیر پا گذاشت مشهورترین شهرهای جهان در گذشته چه شکلی بودهاند؟ (+عکس) کشف جزیرهمصنوعی ۵۰۰۰ ساله در عمق آبهای اسکاتلند!(+عکس) مشاهیر تاریخ عاشق چه غذاهایی بودند؟؛ از انیشتین تا ناپلئون بناپارت مردی که برای نجات مسجد شاه اصفهان بیخانمان شد! ادعای کشف حکاکی ماستودون روی یک سنگ در اعماق دریاچه میشیگان خبرساز شد