وقتی دوست‌داشتن هست، اما حالِ رابطه خوب نیست

عصر ایران؛ یلدا آذرپی- خیلی از زوج‌ها وقتی از رابطه‌شان می‌پرسید، می‌گویند: «دوستش دارم، ولی خوش‌حال نیستم.» نه خیانتی در کار است، نه دعواهای بزرگ و نه تصمیمی برای جدایی. زندگی ظاهراً سرِ جای خودش است، اما چیزی در درون رابطه درست کار نمی‌کند. این تجربه، یکی از شایع‌ترین و در عین حال گیج‌کننده‌ترین وضعیت‌های زناشویی است که در آن عشق هنوز وجود دارد، اما حالِ رابطه خوب نیست.

روان‌شناسان معتقدند «دوست داشتن، شرط لازم رابطه است، اما شرط کافی نیست». 

رابطهٔ زناشویی فقط با احساس آغاز نمی‌شود؛ با مراقبت، گفت‌وگو، امنیت عاطفی و توجه مداوم زنده می‌ماند. وقتی این عناصر به‌تدریج کمرنگ می‌شوند، زوج‌ها دچار نوعی نارضایتی خاموش می‌شوند که نه فریاد می‌زند و نه فوراً دیده می‌شود، اما آرام‌آرام کیفیت زندگی مشترک را پایین می‌آورد.

در این وضعیت، زوج‌ها اغلب خودشان را سرزنش می‌کنند یا تصور می‌کنند «احساسات‌شان مشکل دارد»، در حالی که مسأله معمولاً فقدان عشق نیست، بلکه فرسودگی رابطه است. در این مقاله می‌خواهیم ببینیم چرا چنین وضعیتی شکل می‌گیرد، نشانه‌های آن چیست و چگونه می‌توان بدون انکار واقعیت‌، حالِ رابطه را بهتر کرد؛ نه با شعار، بلکه با راهکارهای عملی و قابل اجرا.

تفاوت بین دوست‌داشتن و رضایت زناشویی

یکی از سوءتفاهم‌های رایج در روابط زناشویی این است که تصور می‌کنیم اگر عشق وجود داشته باشد، رضایت هم خودبه‌خود می‌آید. در حالی که روان‌شناسان تأکید می‌کنند: «دوست داشتن، احساس است و رضایت تجربهٔ روزمره.» ممکن است دو نفر همچنان به هم علاقه داشته باشند، اما در تعامل‌های روزانه احساس آرامش، دیده‌شدن یا امنیت نکنند.

رضایت زناشویی حاصل مجموعه‌ای از عوامل است: کیفیت گفت‌وگو، تقسیم مسئولیت‌ها، حمایت عاطفی، احترام متقابل و احساس مشارکت. وقتی این عناصر به‌تدریج تضعیف می‌شوند، زوج‌ها ممکن است بگویند «همدیگر را دوست داریم، اما انگار از کنار هم بودن لذت نمی‌بریم». این شکاف معمولاً ناگهانی ایجاد نمی‌شود؛ بلکه نتیجهٔ بی‌توجهی‌های کوچک و مداوم است.

در بسیاری از روابط، عشق در سطح باقی می‌ماند، اما ارتباط عاطفی عمیق کم‌رنگ می‌شود. زوج‌ها کار می‌کنند، مسئولیت‌ها را انجام می‌دهند، اما کمتر با هم گفت‌وگوی واقعی دارند. روان‌شناسان می‌گویند: «رابطه بدون گفت‌وگو زنده می‌ماند، اما رشد نمی‌کند.»

درک این تفاوت، اولین قدم برای بهبود رابطه است. وقتی بدانیم مشکل لزوماً نبود عشق نیست، بلکه کاهش کیفیت رابطه است، می‌توانیم به‌جای ناامیدی، به فکر ترمیم باشیم.

فرسودگی عاطفی؛ دشمن خاموشِ رابطه

فرسودگی عاطفی حالتی است که در آن زوج‌ها از نظر روانی خسته‌اند، حتی اگر هنوز به هم علاقه داشته باشند. این خستگی معمولاً نتیجهٔ فشارهای بیرونی مثل مشکلات اقتصادی، استرس کاری، مسئولیت‌های خانوادگی یا فرزندپروری است. روان‌شناسان می‌گویند: «فرسودگی زمانی خطرناک می‌شود که طبیعی جلوه داده شود.»

در این وضعیت، زوج‌ها کمتر برای رابطه انرژی می‌گذارند، نه از سر بی‌علاقگی، بلکه به دلیل خستگی. گفت‌وگوها کوتاه می‌شود، توجه‌ها کمتر می‌شود و رابطه به حداقل‌های عملکردی می‌رسد. اینجاست که افراد احساس می‌کنند «چیزی کم است»، اما دقیق نمی‌دانند چه چیزی؟

فرسودگی عاطفی اغلب با نشانه‌هایی مثل بی‌حوصلگی در کنار همسر، کاهش صمیمیت، تحریک‌پذیری یا بی‌تفاوتی همراه است. بسیاری از زوج‌ها این نشانه‌ها را نادیده می‌گیرند، چون دعوای جدی وجود ندارد. اما روان‌شناسان هشدار می‌دهند: «رابطه‌ها بیشتر از بی‌تفاوتی می‌میرند تا از دعوا.»

شناخت فرسودگی عاطفی کمک می‌کند زوج‌ها بفهمند حالِ بد رابطه الزاماً نشانه پایان نیست، بلکه هشداری برای توجه بیشتر است.

نیازهای عاطفیِ برآورده‌نشده

یکی از دلایل اصلی نارضایتی در کنار وجود عشق، برآورده نشدنِ نیازهای عاطفی است؛ نیاز به دیده‌شدن، شنیده‌شدن، حمایت، قدردانی و امنیت روانی. وقتی این نیازها نادیده گرفته می‌شوند، فرد ممکن است هنوز عاشق باشد، اما احساس تنهایی کند.

مشکل اینجاست که بسیاری از نیازهای عاطفی گفته نمی‌شوند. افراد انتظار دارند همسرشان «خودش بفهمد»، در حالی که روان‌شناسان می‌گویند: «ذهن‌خوانی مهارت زناشویی نیست.» وقتی نیازها بیان نشوند، سوءتفاهم شکل می‌گیرد و نارضایتی افزایش می‌یابد.

در این شرایط، افراد ممکن است به‌جای بیان نیاز، کناره‌گیری کنند یا انتقادهای غیرمستقیم داشته باشند. این رفتارها نه‌تنها نیاز را برآورده نمی‌کنند، بلکه فاصلهٔ عاطفی را بیشتر می‌کنند.

درک و بیان نیازهای عاطفی، بدون سرزنش یا توقع افراطی، نقش مهمی در بازگرداندن رضایت به رابطه دارد. گفتن اینکه «به توجه بیشتری نیاز دارم» بسیار سازنده‌تر از گفتن «تو اصلاً به من اهمیت نمی‌دهی» است.

چرا گفت‌وگوها کارایی خود را از دست می‌دهند؟

بسیاری از زوج‌ها تصور می‌کنند زیاد با هم حرف می‌زنند، اما در واقع گفت‌وگوی مؤثر ندارند؛ گفت‌وگویی که شامل شنیدن فعال، همدلی و تلاش برای فهم طرف مقابل باشد. روان‌شناسان می‌گویند: «شنیده نشدن، یکی از دردناک‌ترین تجربه‌های عاطفی است.»

وقتی گفت‌وگوها به انتقاد، دفاع یا سکوت می‌رسند، رابطه آسیب می‌بیند. افراد ممکن است از ترسِ دعوا یا بی‌فایده‌بودنِ حرف‌زدن، کمتر صحبت کنند. این سکوت، به‌تدریج صمیمیت را کاهش می‌دهد.

بازسازی گفت‌وگو نیازمند تغییر لحن، زمان‌بندی مناسب و تمرکز بر احساسات به‌جای سرزنش است. 

هدف از گفت‌وگوی سالم، برنده‌شدن نیست؛ فهمیدن است. زوج‌هایی که یاد می‌گیرند چگونه بدون حمله یا عقب‌نشینی حرف بزنند، شانس بیشتری برای بازسازی رضایت دارند، حتی اگر مشکلات‌شان کاملاً حل نشود.

چه کارهایی می‌توان برای بهتر شدنِ حالِ رابطه انجام داد؟

بهبود رابطه‌ای که عشق در آن وجود دارد، اما رضایت کاهش یافته، امکان‌پذیر است؛ به شرطی که آگاهانه عمل شود. روان‌شناسان چند مسیر عملی پیشنهاد می‌کنند:

اول، باید فرسودگی را جدی گرفت و آن را انکار نکرد. پذیرفتن اینکه «حال رابطه خوب نیست» آغاز تغییر است.

دوم، گفت‌وگوی منظم و بدون حاشیه دربارهٔ احساسات و نه صرفاً در باب مسائل روزمره، ضروری است.

سوم، توجه کوچک اما مداوم در قالب قدردانی، تماس عاطفی و وقت‌گذرانیِ آگاهانه، تأثیر عمیقی بر رضایت دارد.

چهارم، تقسیم عادلانهٔ مسئولیت‌ها فشار روانی را کاهش می‌دهد و فضا را برای صمیمیت باز می‌کند.

پنجم، در صورت تداوم نارضایتی، کمک گرفتن از مشاور نشانهٔ ضعف نیست؛ نشانهٔ مسئولیت‌پذیری است.

روان‌شناسان می‌گویند: «رابطهٔ خوب، ساخته می‌شود؛ اتفاق نمی‌افتد.»

عشق می‌ماند، اگر مراقبت شود

اینکه زوجی همدیگر را دوست داشته باشند اما از رابطه راضی نباشند، تجربه‌ای رایج و انسانی است. مشکل اغلب نبود عشق نیست، بلکه خستگی، سکوت و نیازهای نادیده‌گرفته‌شده است. رابطهٔ زناشویی مثل موجود زنده‌ای است که نیاز به توجه، گفت‌وگو و مراقبت مداوم دارد.

با شناخت تفاوت عشق و رضایت، توجه به فرسودگی عاطفی، بیان نیازها و بازسازی گفت‌وگو، می‌توان حالِ رابطه را بهبود بخشید. مهم این است که زوج‌ها بدانند احساس نارضایتی پایان راه نیست؛ گاهی فقط علامتی است که می‌گوید رابطه به توجه بیشتری نیاز دارد.

همان‌طور که روان‌شناسان تأکید می‌کنند: «عشق باقی می‌ماند، اگر مراقبت شود.»

منابع:

گاتمن، جان. (۱۳۹۸). هفت اصل موفقیت در ازدواج. ترجمه فارسی، نشر ذهن‌آویز.

انجمن روان‌شناسی آمریکا (APA). (۲۰۲۱). رضایت زناشویی و سلامت روان.

جانسون، سو. (۱۴۰۰). در آغوش گرفتن عشق. ترجمه فارسی، نشر ارجمند.

سازمان جهانی بهداشت. (۲۰۲۰). سلامت روان و روابط نزدیک. مطلب دوم

مراقب لینک‌های آلوده کالابرگ باشید

بیشتر بخوانید:

طلاق عاطفی چیست و تحت تاثیر چه عوملی است ؟

عشق پایدار؛ آغاز با هیجان، تداوم با تعهد

«طلاق خواب»؛ عارضه خاموشی که زوج‌ها را بی‌خبر از هم جدا می‌کند

تماشاخانه

خون بابا گم شد / رابطه مامان با همسر آقای خامنه ای بعد از توقیف روزنامه فائزه قطع شد / بعد از فوت بابا، مامان را برای آزمایش رادیواکتیو به خارج از کشور فرستادم /  بابا می گفت میان ترامپ و پوتین و نتانیاهو ائتلاف صورت می‌گیرد

سکانس های ماندگار زنده یاد سعید پیردوست

فیلم های دیگر