مواجهه مامور سابق امنیتی آمریکایی با حقیقت

عصر ایران ؛ علی نجومی ــ محبوس شدن یک مامور و مقام مهم اطلاعاتی سابق آمریکا در یک اتاق و به یاد آوردن حوادث مهم زندگیش قطعا سوژه جذابی برای نوشتن است. اما داستان برای پل استر نویسنده بزرگ آمریکایی به این سادگی ها نیست. در رمان «سفر در اتاق تحریر» او حافظه این مقام را به بازی می گیرد و از هزارتوی فراموشی و یادآوری رد می کند تا به خواننده شکنندگی روایت های تاریخی را یاد آور شود. 

این جا بازی پیچیده تر هم شده است این جا ما دیگر فقط با یک روایت صرف رو به رو نیستیم بلکه آقای بلانک( مقام اطلاعاتی سابق) با خاطرات خودش مواجه است. کاراکترهای زندگی و حرفه اش یکی یکی به سلول اش می آیند و او سعی بسیار می کند تا نقش آن ها را در زندگیش به یاد آورد.

اهمیت پل استر در مقام یک نویسنده

پل استر یکی از مهم ترین نویسندگان سبک پست مدرن ادبیات انگلیسی زبان و آمریکا است.  او که متولد 1947 بود 2 سال پیش در سن 77 سالگی در نیویورک درگذشت. او استاد روایت های اتوبیوگرافی وار (زندگی نامه خودنوشت) و پیوند زدن روایت ها به یکدیگر است. خواننده آثارش کاملا وارد ذهن قهرمانان داستان هایش می شوند اما این تازه آغاز ماجرا است.

چون این ذهن به معنای پست مدرنی اش یک هویت واحد ندارد. گویا دچار یک ترومای بدخیم شده است و و دیگر حقیقت برایش یک عنصر مشخص نیست. هر بار به حقیقت نزدیک و بعد کمی دورتر می شود و این چرخه معیوب آن قدر ادامه می یابد تا قهرمان طالب نوعی صلح و سازش با جهان اطرافش شود.

پل استر سال هاست که نزد خوانندگان ایرانی جایگاه ویژه ای دارد و دیر زمانی شاهکارهایش مانند سه گانه نیویورک، اختراع انزوا، کشور آخرین ها و هیولا مدت ویترین کتابفروشی ها را در انحصار خود داشتند.

من از همان سه گانه نیویورک که سه داستان مجزای جنایی را در هم تنید و هوش و حافظه را به بازی گرفت شیفته اش شدم. به نظر من او نماد افرادی بود که گرچه آمریکایی هستند و از اعلام آن ابایی ندارند اما برای آن ها اساسا حقیقت ماهیتی آمریکایی ندارد بلکه ماهیتی چهل تکه و متکثر دارد.

پل استر در آثارش نشان می دهد رسانه های جمعی از رادیو و تلویزیون گرفته تا روزنامه و ها و کتاب ها در آمریکا تبدیل به یک بیزینس شده اند تا بیزنس هم به تنها چیزی که فکر می کند فروش بالاتر است و قرار نیست حقیقت یک رکن اساسی در این رویه باشد.

پیرنگ قصه «سفر در اتاق تحریر»

پیرمردی با نام آقای بلانک دقیقا نمی داند کجاست و چه می کند او در اتاقی بی نام و نشان به سر می برد و به هیچ عنوان نمی داند کیست و چگونه به این اتاق آمده است. او قسمت های مختلف اتاق را می گردد تا جواب سوال هایش را بیابد. 

او به زودی متوجه می شود که در این اتاق به روی او قفل شده است اما او به تدریج متوجه دست نوشته ای روی یک میز می شود که زندگی نامه یک فرد زندانی است اما این زندگی نامه بسیار جذاب در نقطه ای از روایت متوقف می شود و دست نوشته به پایان می رسد. نکته مهم این است که اجزایی از داستان برای آقای بلانک به طرز مبهمی آشنا هستند. 

با گذر روزها کاراکتر های مختلفی به دیدار آقای بلانک در سلولش می آیند آن ها بسیار برای او آشنا هستند و هر کدام رگه هایی مبهم از هویت آقای بلانک را برای خودش برملا می کنند در حین همه این اتفاقات و جلو رفتن داستان، دوربینی در بالای سر آقای بلانک مدام در حال عکس انداختن است و میکروفونی هم صدای داخل اتاق را ضبط می کند پس آیا کسی اتاق و اتفاقات  داخل آن را تحت نظارت دارد؟

پل استر ما را با این سوال مهم مواجه می کند که  اساسا حقیقت چیست؟ و این که ما اگر بخشی از حقیقت را بدانیم در چه وضعیتی قرار می گیریم؟ در جایی از این داستان گفته می شود:«آیا بهتر نیست یک بار برای همیشه با حقیقت رو به رو شویم به جای آن که در عدم قطعیت همیشگی به سر ببریم؟» یا در جایی دیگر می خوانیم : «آینه ها دروغ نمی گویند اما همه قصه را هم نمی گویند. آن ها فقط گذر زمان را نشان می دهند.»

در کتاب سفر در اتاق تحریر، قربانیان آقای بلانک این واقعیت را پدیرفته اند که زندگیشان در یک جامعه آمریکایی صدمه جدی دیده و حالا بعد از گذر سال ها تنها دارند تلاش می کنند تا وجدان آقای بلانک را با این سوال مواجه کنند که آیامی توان چرخ دنده ای از یک ماشین عظیم بود و خود را در برابر رنج این کاراکترها نادیده گرفت.

چه کسی فکر می‌کرد حذف این ماده جان هزاران نفر را نجات دهد؟

بیشتر بخوانید:

هنر پست مدرن چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟

بدرود آقای پل استر

پنج رمان معمایی ماندگار جهان؛ وقتی جنایت به داستان تبدیل می‌شود

تماشاخانه

ببینید برای جنگ چه سلاح‌های عجیبی ساختند / از خواندن ذهن تا استفاده از گربه و کبوتر و ساخت بشقاب پرنده و سلاح‌های ماکروویوی

حجم مرده؟! آبی که تهرانی‌ها می‌نوشند / وضعیت آب، فراتر از بحران

فیلم های دیگر