توسعه میدان مجنون؛ اولویت جدید صنعت نفت عراق

میدان نفتی آزادگان بزرگ‌ترین میدان مشترک نفتی ایران و دهمین میدان نفتی بزرگ جهان محسوب می‌شود. این میدان در نوار مرزی غرب کشور، مخزنی مشترک با میدان مجنون عراق دارد.

به گزارش تسنیم، درحالی که بررسی روند 22 ساله توسعه میدان آزادگان نشان‌دهنده از دست‌دادن فرصت‌های متعدد و وقت‌کشی‌های بسیار است؛ در طرف عراق، توسعه این میدان مشترک با توجه به اهمیت آن، با جدیت دنبال شده است.

ذخایر عظیم ۳۸ میلیارد بشکه‌ای میدان نفتی مجنون در جنوب عراق

در عراق، میدان نفتی مجنون یکی از غنی‌ترین میدان‌های نفتی جهان با ذخایر حدود 38 میلیارد بشکه نفت درجا محسوب می‌شود که در جنوب عراق، در نزدیکی مرز ایران قرار گرفته است.

این میدان اولین‌بار در سال 1975 توسط شرکت برزیلی Petrobras کشف شد و در اوایل دهه 1990 میلادی، با 46 هزار بشکه در روز به تولید رسید. درحالی که توسعه این مخزن مشترک (میدان آزادگان) در سمت ایران از سال 2004 آغاز شد.

در 11 دسامبر 2009 دولت عراق قرارداد 20 ساله توسعه را با کنسرسیوم Royal Dutch Shell و Petronas (با سهم 45٪ و 30٪) و شرکت عراقی Maysan Oil Company با 25٪ امضا کرد. هدف این قرارداد افزایش تولید از حدود 45 هزار بشکه به 1.8 میلیون بشکه در روز در دوره هدف‌گذاری شده بود. اجرای رسمی این قرارداد از مارس 2010 آغاز شد.

اگرچه هدفگذاری تولید 1.8 میلیون بشکه‌ای که برای سال 2017 مقرر شده بود، محقق نشد؛ اما ظرفیت تولید عراق از میدان مشترک مجنون به 400 هزار بشکه در روز رسید.

عراق و ExxonMobil برای توسعه میدان مجنون به توافق رسیدند

در اکتبر 2025 عراق و شرکت ExxonMobil چارچوب همکاری (Heads of Agreement) برای توسعه میدان مجنون را امضا کردند. این توافق راه‌ را برای بازگشت این شرکت بزرگ جهانی به بخش بالادستی عراق باز می‌کند و شامل بهبود تولید، توسعه زیرساخت و افزایش کارایی عملیات است. مشارکت با ExxonMobil می‌تواند انتقال فناوری‌های پیشرفته و افزایش بازیابی نفت از مخزن را تسهیل کند.

برآوردها نشان می‌دهد که عراق افزایش ظرفیت تولید 400 هزار بشکه‌ای فعلی از میدان مشترک مجنون را تا 2030 به بیش از 600 هزار بشکه در روز خواهد رساند.

در سمت ایران نیز تولید میدان مشترک آزادگان با تکمیل توسعه اولیه به حدود 200 هزار بشکه در روز رسیده است. به‌منظور افزایش ظرفیت تولید این میدان به 550 هزار بشکه در روز، در سال 1402 قراردادی با شرکت دشت آزادگان اروند که شرکتی با سهام‌داری و راهبری بانک‌ها بوده، به‌امضا رسید. قراردادی که دو سال، هرگونه توسعه این میدان را متوقف کرده و بررسی‌ها نشان می‌دهد که دلیل این توقف، بیش از همه، ریشه در عدم توانایی تأمین مالی پروژه و نبود ساختار اجرایی و فنی مشخص در این قرارداد دارد.

جایی که حتی صدای رئیس جمهور را هم درآورد و مسعود پزشکیان، با ورود به این مسئله، ضرب‌الاجل‌هایی را برای تأمین مالی اولیه و تنفیذ قرارداد مشخص کرد؛ آنچه مشخص است، وضعیت ابهام‌آمیز این قرارداد نیاز به ورود جدی دارد و وزارت نفت و شرکت ملی نفت ایران، با تکیه بر این نکته که این قرارداد بعد از 2 سال تنفیذ شده، نباید چشم بر فرصت‌سوزی‌ها و وقت‌کشی‌های ادامه دار روند توسعه آزادگان ببندند.

اگر به‌این جمع‌بندی برسند که این کنسرسیوم بانکی که سهم اندکی شرکت‌های اکتشاف و تولید مپنا و پتروپارس در آن دارند، توان تأمین مالی و توان فنی مناسب را با ساختار موجود برای توسعه میدان ندارد، بهتر است به‌جای اینکه در دولت آینده بخواهیم حسرت فرصت‌های از دست رفته برای توسعه آزادگان را بخوریم، همین‌ امروز وضعیت را شفاف و هدفگذاری‌های توسعه میدان را رسما اعلام و مطالبه کنیم. اگر قرار است ساختار توسعه میدان از نظر تأمین مالی و مسائل فنی و اجرایی تغییر کند، هر روز تأخیر در اتخاذ این تصمیم، به‌از بین رفتن بیش از پیش منافع ملی در برداشت از بزرگ‌ترین مخزن مشترک نفتی کشور منجر خواهد شد.

پرسپولیس بدترین تیم نیم‌فصل دوم شد؛ بحران در تیم اوسمار ویرا

بیشتر بخوانید:

قیمت جهانی نفت امروز 1404/12/2؛ برنت 71 دلار و 76 سنت شد

از نفت تا پتروشیمی؛ حقوق‌های نجومی و بحران حکمرانی اقتصادی

چرا یکی از بهترین افتتاحیه‌های تاریخ سینمای ایران در کلاس‌های فیلمنامه نویسی جهان تدریس می‌شود؟ (تماشا کنید)

فیلم های دیگر