بوق‌های شاخی در موزه هنرهای معاصر تهران نواختن / صدای مرموز جنوب در دل پایتخت

عصر ایران ــ چهارمین برنامه از سلسله‌برنامه‌های «موزیک‌تک» با محوریت «صداهای جنوب؛ درنگی بر موسیقی جنوب ایران» همزمان با هفته میراث فرهنگی و روز جهانی موزه، سی‌ویکم اردیبهشت‌ماه در موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد.

این برنامه با طراحی و دبیری محسن شریفیان و مدیریت پروژه علی مغازه‌ای برگزار شد و هدف آن معرفی موسیقی معاصر ایران، ایجاد تجربه‌ای محیطی در فضای موزه و تلفیق هنر موسیقی با فضای رویدادی و نمایشگاهی عنوان شد.

به گفته «رضا دبیرنژاد»، مدیر موزه هنرهای معاصر تهران، برنامه «موزیک‌تک» که از سال گذشته آغاز شده، در دوره جدید خود و پس از شرایط جنگی اخیر، با رویکرد تقویت روحیه عمومی جامعه، ایجاد نشاط اجتماعی و توجه دوباره به موسیقی نواحی ایران ادامه پیدا کرده است. در این دوره، تمرکز اصلی بر موسیقی جنوب ایران و معرفی جلوه‌هایی از فرهنگ موسیقایی استان‌های بوشهر و هرمزگان بود.

در این رویداد، ۱۲ گروه موسیقی جنوبی با حضور حدود ۵۰ هنرمند شرکت کردند و گونه‌های مختلفی از موسیقی جنوب کشور اجرا شد. همچنین سازهای تاریخی و آیینی از جمله چنگ و بوق‌های شاخی به نمایش درآمد؛ سازهایی که به گفته برگزارکنندگان، نشان‌دهنده تعامل تاریخی فرهنگ جنوب ایران با فرهنگ‌ها و موسیقی مناطق مختلف جهان، از جمله ریشه‌های آفریقایی، هستند.

بوق‌های شاخی یا «بوق شاخی» سازهایی بادی و بسیار قدیمی هستند که از شاخ حیوانات، معمولاً گاو، قوچ یا بز ساخته می‌شدند. این سازها در بسیاری از فرهنگ‌های جهان، از جمله جنوب ایران، کاربرد آیینی، خبری و موسیقایی داشته‌اند.

در موسیقی جنوب ایران، به‌ویژه در مناطق ساحلی خلیج فارس و آیین‌های بوشهر و هرمزگان، از بوق‌های شاخی برای ایجاد صداهای کشیده، پرقدرت و هشدارگونه استفاده می‌شده است. صدای این ساز بیشتر حالتی فراخواننده و آیینی دارد تا ملودیک؛ یعنی معمولاً برای نواختن ملودی‌های پیچیده به کار نمی‌رود، بلکه برای اعلام آغاز مراسم، ایجاد هیجان یا همراهی با آیین‌های جمعی استفاده می‌شود.

آیین افتتاحیه برنامه با نواختن بوق‌های شاخی مارپیچ در محوطه بیرونی موزه و در کنار بادگیرهای ساختمان آغاز شد. سپس در بخش داخلی موزه و در گالری‌های مختلف، نوازندگان جنوب کشور با اجرای موسیقی و معرفی سازهای بومی، بخشی از فرهنگ موسیقایی این مناطق را برای مخاطبان به نمایش گذاشتند.

برگزارکنندگان این رویداد تأکید کردند که هدف از اجرای چنین برنامه‌هایی، علاوه بر معرفی میراث موسیقایی ایران، کمک به افزایش تاب‌آوری اجتماعی و ایجاد پیوند بیشتر میان مردم و هنر در شرایط پسا‌جنگ است.

محسن شریفیان طراح و دبیر رویداد درباره این اجرا می‌گوید: «در این رویداد موسیقی بومی به عنوان یک «نماد» برای بحث درباره مسائل مدرن (مثل مهاجرت، تنهایی در شهر، یا تضاد سنت و مدرنیته) استفاده می‌ شود. در اینجا، موسیقی بومی دیگر فقط یک آهنگ برای رقص یا مراسم نیست، بلکه یک «بیانیه هنری» در مورد موسیقی خلیج فارس است.»

به گفته او در این فضا، ریتم‌های خلیج فارس را به مثابه نمادهایی از چالش‌های مدرن به کار می‌گیریم: ریتم‌های پرشتاب، بازتابی از تلاطمِ مهاجرت؛ سکوت‌های میانِ نت‌ها، تجسمِ تنهاییِ انسان در کلان‌شهر؛ و تقابلِ سازهای باستانی با تکنولوژی، نمایانگرِ درگیریِ همیشگیِ سنت و مدرنیته است.

شریفیان می‌گوید که «در اینجا، موسیقی دیگر تنها «صدا» نیست؛ بلکه ابزاری است برای پرسشگری از هویت، از دریا و از جایگاهِ انسانِ معاصر در میانِ موج‌های بی‌امانِ زمانه.»

فیلمی که می‌بینید لحظه نواختن شاخ‌های بوقی در موزه هنرهای معاصر تهران است که به سرپرستی محسن شریفیان اجرا شد.

بیشتر بخوانید:

آخرین غول نوازنده ساکسیفون موسیقی جَز در تمام دوران درگذشت

حضور مردم در میدان ولیعصر تهران

رویداد «هنر و جنگ» در موزه هنرهای معاصر تهران (عکس)

تماشاخانه

اینترنت پرو یا VPN دولتی ؟! چرا راستش را به مردم نمی‌گویید ؟ قیمت در بازار سیاه ، ۶۰ میلیون ؟ (فیلم)

ایران در یک قدمی ابر بحرانی که یک سیاهچاله است / ۱.۵ فرزند به ازای هر زن هم به تاریخ پیوست

فیلم های دیگر