عصرایران- برای بسیاری از ما، راه شیری تنها نواری روشن از ستارگان در آسمان شب است؛ اما پشت این منظره چشمنواز، یکی از شگفتانگیزترین ساختارهای کیهان قرار دارد. کهکشانی که منظومه شمسی، خورشید و صدها میلیارد ستاره دیگر را در خود جای داده است.
راه شیری یک کهکشان مارپیچی غولپیکر با قطری در حدود ۱۰۰ هزار سال نوری است. ابعاد آن چنان بزرگ است که نور برای عبور از یک سوی آن به سوی دیگر، به حدود ۱۰۰ هزار سال زمان نیاز دارد. این کهکشان با سرعتی سرسامآور در حال چرخش است، اما به دلیل وسعت فوقالعادهاش، هر دور گردش کامل آن نزدیک به ۲۰۰ میلیون سال طول میکشد.
نمایی که از زمین مشاهده میکنیم تنها بخش کوچکی از این کهکشان عظیم است. بسیاری از ستارگان پشت ابرهای گسترده گاز و غبار پنهان شدهاند و بخش بزرگی از جرم راه شیری نیز به ماده تاریک نسبت داده میشود؛ مادهای اسرارآمیز که دیده نمیشود اما اثرات گرانشی آن قابل اندازهگیری است.
اخترشناسان تخمین میزنند راه شیری میزبان بین ۱۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد ستاره باشد. در گوشهوکنار این کهکشان، ستارههای جدید شکل میگیرند و برخی دیگر پس از پایان عمر خود در انفجارهای عظیم کیهانی از بین میروند. به همین دلیل راه شیری سامانهای پویا و همواره در حال تغییر است.
راه شیری در طول عمر خود بارها با کهکشانهای کوچکتر برخورد یا ادغام شده است. بررسی ساختار و ترکیب ستارگان نشان میدهد بخشی از شکل امروزی این کهکشان نتیجه همین تعاملات طولانیمدت کیهانی است.
در مرکز راه شیری، سیاهچالهای فوقسنگین به نام «کماندار آ» قرار دارد. جرمی که میلیونها برابر خورشید وزن دارد و یکی از مهمترین اجزای ناحیه مرکزی کهکشان به شمار میرود. هرچند این سیاهچاله دیده نمیشود، اما اثر آن بر ستارگان اطراف به خوبی قابل ردیابی است.
شاید عجیب به نظر برسد، اما بشر تاکنون هیچ تصویر واقعی از کل راه شیری ثبت نکرده است. دلیل آن ساده است؛ ما درون این کهکشان زندگی میکنیم. درست مانند کسی که در دل یک جنگل ایستاده و نمیتواند از تمام جنگل یک عکس بگیرد. به همین دلیل تصاویر مشهور راه شیری معمولاً ترکیبی از مشاهدات نجومی و بازسازیهای علمی هستند.
قطر این کهکشان حدود ۱۰۰ هزار سال نوری برآورد میشود.
منظومه شمسی در فاصله تقریباً ۲۶ هزار سال نوری از مرکز آن قرار دارد.
سرعت چرخش راه شیری به حدود ۸۰۰ هزار کیلومتر در ساعت میرسد.
بر اساس مدلهای اخترشناسی، راه شیری و کهکشان آندرومدا در چند میلیارد سال آینده با یکدیگر برخورد خواهند کرد.
راه شیری تنها پسزمینهای زیبا برای آسمان شب نیست؛ این کهکشان خانه کیهانی ماست، خانهای با ابعادی فراتر از تصور که هرچه بیشتر درباره آن میآموزیم، عظمتش شگفتانگیزتر به نظر میرسد.