تاریخ:
اولین ویدئو از ورود محسن نامجو به فرودگاه تهران 
درس هشتاد و چهار
یک شاخص ساده و کنترلشدنی در خون میتواند موجب پیری زودرس مغز شود
نتایج پژوهش گستردهای نشان میدهد یکی از عوامل روزمره و قابل کنترل ممکن است بیش از آنچه تصور میشد بر روند پیری مغز تأثیر بگذارد.
پیری مغز همیشه نتیجه افزایش سن نیست. گاهی عواملی که هر روز با آنها سروکار داریم، میتوانند این روند را سالها جلو بیندازند یا برعکس، آن را کند کنند. اکنون پژوهشگران با بررسی دادههای دهها هزار نفر، به سرنخ مهمی درباره یکی از این عوامل رسیدهاند.
پژوهشگران به تازگی دریافتهاند بالا بودن قند خون میتواند روند پیری مغز را تسریع کند. به گفته آنها، کنترل سطح گلوکز از طریق تغذیه سالم، ورزش منظم و حفظ وزن مناسب ممکن است خطر ابتلا به بیماریهایی مانند آلزایمر، زوال عقل و پارکینسون را کاهش دهد.
بهگزارش زومیت به نقل از رفراکتور، محققان دانشگاه جیلین و دانشگاه پزشکی چین با استفاده از هوش مصنوعی، مدلی طراحی کردند که میتواند سن زیستی مغز افراد را تخمین بزند. مدل ابتدا با تصاویر و دادههای مغزی بیش از چهارهزار فرد سالم آموزش دید و سپس برای بررسی اطلاعات نزدیک به ۳۷٬۵۰۰ نفر از بانک زیستی بریتانیا به کار گرفته شد.
هدف پژوهش، اندازهگیری مفهومی به نام شکاف سنی مغز بود، یعنی اختلاف میان سن واقعی فرد و سنی که مغز او از نظر زیستی نشان میدهد. هرچه این شکاف بیشتر باشد، مغز سریعتر از حد انتظار پیر شده است.
اسکنهای مغزی نشان داد افزایش قند خون با کاهش حجم مغز در دهها ناحیه مختلف همراه است
در ادامه، پژوهشگران نمونههای خون حدود ۲۲هزار نفر را بررسی کردند و غلظت ۱۶۸ متابولیت یا فرآورده شیمیایی موجود در خون را اندازه گرفتند. نتایج نشان داد ۸۹ ترکیب شیمیایی با افزایش سرعت پیری مغز ارتباط دارند.
بخش قابلتوجهی از این ترکیبات را انواع مختلف لیپوپروتئینهای با چگالی کم و بسیار کم (LDL و VLDL) تشکیل میدادند که معمولاً به عنوان کلسترول «بد» شناخته میشوند. همچنین چندین نوع لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL) نیز با این روند مرتبط بودند.
در میان تمام این مواد، سه گروه بیش از بقیه توجه محققان را جلب کردند؛ گلوکز، لاکتات و گلیکوپروتئین استیلها (GlycA). گلیکوپروتئین استیلها گروهی از نشانگرهای التهاب خفیف در بدن هستند که پیشتر نیز با افزایش خطر بیماریهای قلبی و عروقی ارتباط داده شده بودند. لاکتات نیز مادهای است که هنگام کاهش اکسیژنرسانی به بافتها، از جمله عضلات و مغز، افزایش پیدا میکند.
اما مهمترین یافته مطالعه به گلوکز مربوط بود یعنی همان قندی که منبع اصلی انرژی سلولهای بدن محسوب میشود.
برای اینکه مشخص شود آیا قند خون بالا فقط با پیری مغز همبستگی دارد یا واقعاً در ایجاد آن نقش دارد، پژوهشگران از روشی ژنتیکی به نام تصادفیسازی مندلی استفاده کردند. این روش با بهرهگیری از تفاوتهای ژنتیکی طبیعی میان افراد، به پژوهشگران کمک میکند احتمال وجود رابطه علت و معلولی را بررسی کنند.
نتایج نشان داد بالا بودن سطح گلوکز به احتمال زیاد یکی از عوامل اصلی افزایش شکاف سنی مغز است. به بیان دیگر، افزایش قند خون میتواند باعث شود مغز از نظر زیستی سریعتر از سن واقعی فرد پیر شود.
گرچه سازوکار دقیق این ارتباط هنوز مشخص نیست، مطالعات پیشین نیز نشان دادهاند افراد مبتلا به دیابت یا پیشدیابت بیشتر در معرض پیری زودرس مغز قرار دارند. این موضوع نشان میدهد اختلال در سوختوساز گلوکز احتمالاً نقش مهمی در کاهش عملکرد مغز با افزایش سن دارد.
پژوهشگران علاوه بر بررسی متابولیتهای خون، میلیونها تغییر ژنتیکی را نیز در ژنوم بیش از ۳۳هزار نفر تحلیل کردند. این بررسی چندین تغییر ژنتیکی را شناسایی کرد که میتوانند روند پیری مغز را تسریع کنند. البته برخلاف ژنتیک، سطح گلوکز عاملی است که تا حد زیادی با تغییر سبک زندگی قابل کنترل است.
کنترل قند خون یکی از مهمترین راههای قابل اصلاح برای حفظ سلامت مغز در طول زندگی است
نتایج نشان داد بالا بودن قند خون با افزایش خطر هفت بیماری و اختلال مهم مغزی شامل زوال عقل، آلزایمر، زوال عقل عروقی، پارکینسون، سکته مغزی، افسردگی و اضطراب ارتباط دارد. علاوهبراین، افراد با قند خون بالاتر در آزمونهای شناختی عملکرد ضعیفتری داشتند، توانایی حرکتی آنها کمتر بود و شاخصهای سلامت روان نیز وضعیت نامطلوبتری را نشان میداد.
تصاویر مغزی نیز نشان دادند افزایش غلظت گلوکز با کاهش حجم مغز در ۸۰ ناحیه مختلف از قشر مخ، ساختارهای زیرقشری و مخچه همراه است. این تغییر معمولاً یکی از نشانههای پیری مغز به شمار میرود.
یافتهها نشان میدهد سوختوساز گلوکز یکی از مهمترین مسیرهای قابل اصلاح در روند پیری مغز است. به همین دلیل، کنترل قند خون از سالهای میانی زندگی میتواند به حفظ سلامت مغز در سالمندی کمک کند. فعالیت بدنی منظم، رژیم غذایی مدیترانهای، کنترل وزن و پیشگیری از افزایش قند خون نه تنها برای سلامت قلب مفید هستند، بلکه میتوانند مغز را نیز برای سالهای طولانیتر جوان و سالم نگه دارند.
پژوهش در ژورنال Molecular Psychiatry منتشر شده است.
لینک کوتاه: کپی لینک
هشدار حماس به اسرائیل: مسئول پیامدهای ترور جدید در کرانه باختری هستید قدرتمندترین موشک اروپا پرتاب شد بفرمایید شکلات ساخت چین! رئیس جمهور: عمانیها پذیرفتند که مسیر تنگه هرمز بر اساس چارچوب توافق شده باز شود بهاندازه کافی آمریکایی نیستند نعیم قاسم: وحدت اسلامی باید به تقویت مسلمانان و مقابله با پروژههای تجزیهطلبانه منجر شود سهمیه فروش ارز به شرکتها ۵ برابر شد/ سقف فروش ارز به بالای ۱۸ سالهها مرکز آمار: ۱۲ استان در مرداد ماه تورم بالای ۱۰۰ درصد داشته اند کروبی: امام ۱۰ سال در تهران بود اما یک خانه برای خودش نخرید تحریم های جدید وزارت خزانه داری آمریکا علیه ایران دستور ترامپ برای ایجاد یک آکادمی نظامی ویژه در حوزه فضا این ساختمان در هلند به کشتی معروف است (+عکس) ادعای تکراری ترامپ درباره باز بودن تنگه هرمز کتابخانه مرکزی مکزیک؛ شاهکاری که تاریخ یک ملت را بر سنگها ثبت کرد (+عکس) کارخانه سیمان یا نمونهای از باستانشناسی صنعتی! (+عکس)