اصغر فرهادی: چه کسی از شما خواست ما را نجات دهید؟

به گزارش ایسنا، فرهادی که برای نمایش فیلم جدیدش «داستان‌های موازی» در جشنواره فیلم ریو حضور دارد، درباره سلط سینمای آمریکا و این‌که چرا نباید هالیوود را منبعی برای ارائه تصویری دقیق و وفادارانه از فرهنگ‌های دیگر کشورها دانست، سخن گفت.

فرهادی در پاسخ به پرسشی درباره موفقیت فیلم «آرگو» و کسب جایزه بهترین فیلم اسکار، تنها یک سال پس از آن‌که «جدایی نادر از سیمین» جایزه اسکار بهترین فیلم غیرانگلیسی‌زبان را دریافت کرده بود، گفت که هنگام اکران این فیلم آن را دیده و احساس کرده بود که با یک «چیز هالیوودی» مواجه است.

«آرگو» بن افلک را در نقش یک متخصص خارج‌کردن افراد از یک کشور نشان می‌دهد که خود را به‌عنوان تهیه‌کننده هالیوودی جا می‌زند تا شش آمریکایی را که در جریان گروگان‌گیری در ایران در تهران گرفتار شده‌اند، نجات دهد. 

فرهادی در ادامه گفت: «مشکل این نوع فیلم‌ها در هالیوود و برخی افراد در ایالات متحده این است که آنها جهان را از بالا به پایین نگاه می‌کنند. یک روز باید از آنها پرسید: چرا احساس می‌کنید شما بالا هستید و ما پایین؟ من نمی‌فهمم چرا آنها چنین غروری دارند که فکر می‌کنند در جایگاه بالاتری قرار دارند.»

این کارگردان ایرانی سپس گفت آمریکایی‌ها اغلب ادعا می‌کنند که دموکراسی دارند اما چنین نیست، «شما دموکراسی ندارید. این یک دروغ است.»

فرهادی سپس به سال‌هایی اشاره کرد که برای کار روی یک پروژه مدتی در آمریکا اقامت داشت و در جریان تحقیقات برای آن پروژه به سان‌فرانسیسکو رفت تا با مردانی که در زندان بودند گفت‌وگو کند.

او گفت: «با افرادی در زندان ملاقات کردم که سیاه‌پوست بودند، برخی هم از کشورهای دیگر آمده بودند و آمریکای واقعی آنجا بود. اما مردم جهان آن بخش از ایالات متحده را نمی‌بینند.»

او ادامه داد: «من با این مسئله مشکل دارم که آنها احساس می‌کنند در جایگاه بالاتری هستند و فکر می‌کنند دیگران باید مثل ما باشند. حتی اگر این تصور از روی نیت خوب باشد و بخواهند با شما مهربان باشند، آرزو می‌کنند یک روز شما هم مثل ما شوید و من نمی‌خواهم مثل شما باشم.»

فرهادی در ادامه صحبت‌هایش درباره «آرگو» گفت فیلم‌هایی از این دست «عمیق نیستند».

او افزود: «آنها این فیلم‌ها را برای پول می‌سازند؛ این یک تجارت است. و در این فیلم‌ها همیشه یک مرد سفیدپوست از ایالات متحده وجود دارد که دیگران را نجات می‌دهد. سؤال من این است: چرا؟ چرا یک آمریکایی به کوبا یا ایران می‌رود تا مردم را نجات دهد؟ مردم خودشان می‌دانند، چه کسی از شما خواست بیایید ما را نجات دهید؟»

از فرهادی درباره نحوه پرداختن او به سیاست در فیلم‌هایش پرسیده شد و او در پاسخ گفت: «هر وقت درباره جامعه صحبت می‌کنید، در واقع درباره سیاست صحبت می‌کنید. حتی وقتی درباره زندگی خانوادگی، روابط، دشواری‌ها و مشکلات آنها صحبت می‌کنید، به‌طور غیرمستقیم درباره سیاست حرف می‌زنید.»

او افزود: «در فیلم‌هایم همیشه سعی می‌کنم مستقیما درباره سیاست صحبت نکنم، چون از نظر من، سیاست به‌صورت مستقیم کمی از سینما فاصله دارد. سینمایی که من به آن باور دارم، سینمایی است که به مخاطب فضا می‌دهد تا نکاتی را درباره خودش کشف کند.»

فرهادی سپس به فیلم «همشهری» ساخته عباس کیارستمی اشاره کرد و آن را «سیاسی‌ترین فیلم ایران» دانست.

این مستند که در سال ۱۹۸۳ ساخته شده، به‌طور گسترده رانندگان را در خیابان‌های پایتخت ایران دنبال می‌کند.

فرهادی گفت: «او یک مستند درباره رانندگان خودرو در تهران ساخت، اما وقتی مردم را می‌بینید و نحوه صحبت کردن آنها با پلیس را مشاهده می‌کنید، لایه‌های سیاسی زیادی در آن وجود دارد.»

او افزود: «رسانه‌ها و سینما تصویر کاملی از زندگی روزمره مردم به شما نمی‌دهند. سینما بر پایه نفرت و عشق بنا شده است. و وقتی صحبت از نفرت و عشق می‌شود، همه‌جا یکسان است. عشق میان یک مادر و فرزند در برزیل، در تهران، یکسان است. شیوه ابراز آن متفاوت است، اما هسته اصلی یکی است.»

فرهادی گفت وقتی یک فیلم برزیلی تماشا می‌کند، خیلی زود فراموش می‌کند که در حال تماشای داستانی از نقطه‌ای دیگر از جهان است و احساس می‌کند این فیلم درباره ما به‌عنوان انسان است.

او گفت: «اگر روزی مردم بتوانند به کشورهای دیگر سفر کنند و اگر با یکدیگر دست بدهند، این بهترین راه برای شناخت مردم است، نه از طریق رسانه‌ها. من باور ندارم رسانه‌ها بتوانند تصویر کاملی به ما بدهند.»

این فیلمساز در ادامه تاکید کرد که دو فیلم آخرش، «قهرمان» و «داستان‌های موازی»، درباره این هستند که ما دیگران را چگونه می‌بینیم و در مقابل، دیگران ما را چگونه می‌بینند. به گفته او، این آثار همچنین به‌شدت تحت تاثیر «نحوه‌ای که شبکه‌های اجتماعی زندگی ما را شکل داده‌اند» قرار دارند.

او ادامه داد: «وقتی چیزی را در رسانه می‌بینیم، باید مراقب باشیم.» فرهادی افزود که بخش عمده اطلاعاتی که رسانه‌های جریان اصلی درباره ایران بازنشر می‌کنند، از اطلاعات بسیار ساده و کم درباره زندگی واقعی در این کشور ناشی می‌شود.

به گفته او، وقتی یک روایت واحد دائما تکرار و تثبیت می‌شود، به این معناست که مردم «آماده پذیرش این گزاره می‌شوند که آنها دشمن هستند. این کاری است که رسانه‌ها انجام می‌دهند، چون قدرتمندترین رسانه‌ها متعلق به افراد قدرتمند هستند. این مشکل است.

فرهادی درباره فیلم بعدی خود تنها به‌اختصار صحبت کرد و بار دیگر تأکید کرد که این فیلم به زبان مادری او، فارسی، ساخته خواهد شد.

وقتی از او پرسیده شد آیا این فیلم ممکن است به جنگ آمریکا علیه ایران یا اتفاقات این روزهای فلسطین بپردازد، پاسخ داد: «نه به‌طور مستقیم.» او همچنین اشاره کرد که فضای سیاسی کنونی ممکن است به شکلی غیرمستقیم بر داستان فیلم تاثیر گذاشته باشد، هرچند این مسائل موضوع اصلی پروژه او نیستند.

به گزارش ورایتی، این کارگردان برنده دو جایزه اسکار همچنین درباره روند شکل‌گیری «داستان‌های موازی» گفت که قرار بود این فیلم در آمریکا ساخته شود.

او گفت: «سه سال آنجا ماندم؛ می‌نوشتم، تحقیق می‌کردم و بازیگر انتخاب می‌کردم. در آمریکا با بازیگران آمریکایی و با چند نام بسیار بزرگ تست بازیگری انجام دادم. اما هر روز که به خانه برمی‌گشتم، به خودم می‌گفتم: من نمی‌توانم با آنان ارتباط برقرار کنم. یک چیزی درست نیست. این یک مشکل بزرگ بود. یک شب تصمیم گرفتم تغییرش دهم.»

فرهادی گفت تغییر محل وقوع داستان فیلم به فرانسه و انتقال تولید به خارج از آمریکا «تصمیم آسانی نبود»، اما به این نتیجه رسید که «دی‌ان‌ای این فیلم بیشتر اروپایی است تا آمریکایی.»

او درباره گروه بازیگران سرشناس فیلم که ایزابل هوپر، ویرژینی افیرا و ونسان کسل را شامل می‌شود نیز گفت که پس از ورود به فرانسه، فیلمنامه را برای چند نام منتخب فرستاد و بسیار خوش‌شانس بود، زیرا همه آنها بلافاصله پذیرفتند.

با این حال، فرهادی گفت زمانی که سر صحنه فیلمبرداری می‌رود، به نام‌ها فکر نمی‌کند.

او توضیح داد: «همه آنها تیم من، خانواده من و بازیگران من هستند. فرقی نمی‌کند نام بزرگی باشند یا نه. شیوه کار من یکسان است و آنها هم این شیوه را دوست دارند.»