معمار قزلباش و بمب گذاری منافقین در سینما پیش از پیروزی انقلاب اسلامی

عصر ایران ؛ علی نجومی ــ  بیکاری می خواهد یا عشق، خدا داند. بالاخره قطعا یکی از این دو تا است که تو را می تواند وادار کند خیابان ولی عصر تهران را بچرخی و زیر سایه چنارهای سر به فلک ساییده اش، گله به گله مدام توقف کنی که ببینی ساختمان های حاشیه خیابان تو را به چه می خوانند.

شمال و جنوب ندارد تاریخ یک شهر را بر روی دیوارهای این عمارت ها می توانی ببینی البته اگر خیلی عجله نداشته باشی.امروز می خواهم بروم سراغ یکی از پر فراز و نشیب ترین عمارت های این خیابان.

خیابان ولی عصر را که به سمت شمال بروی بعد از خیابان طالقانی به یک خیابانی می رسی به اسم گیلان. نبش این این خیابان یک ساختمان متروکه قرار دارد با پیکری که حکایت از رنج ایام دارد.

این جا یک زمانی سینمایی بود به اسم رادیو سیتی. اگر قرار بود 5 تا سینمای درجه یک تهران را نام ببری قطعا یکیش همین رادیو سیتی بود.

آرشیتکت قزلباش

ساختمانش را حیدر غیایی شاملو معمار و آرشیتکت مشهور طراحی کرده بود. او اصالتش بر می گشت به ایل شاملو که یکی از 7 ایل ترک زبانی بودند که قزلباش ها را در زمان صفویه تشکیل دادند. این ایل تا قبل از تشکیل حکومت صفویه در منطقه شام و سوریه امروزی زندگی می کردند.

حیدر غیایی

این حیدر خان غیایی یکی از معماران شناخته شده دوره پهلوی بود. ساختمان های مجلس سنا، هتل هیلتون (استقلال فعلی)، سینما مولن روژ( سینما سروش فعلی). ایستگاه راه آهن مشهد و تبریز مشت نمونه خروار و اضافه کنید به آن جمع سینما رادیو سیتی که در سال 1337 افتتاح شد.

خصوصیات معماری عمارت

حیدر غیایی برای طراحی این سازه از سبک مدرن گوگی استفاده کرد که مشخصه اصلی اش استفاده از خطوط منحنی و شیبدار بود. بعد از چراغ های نیون قرمز رنگ استفاده کرد که شب هنگام جلوه خاصی به پهنه غربی سینما می دادند. دیوار نمای غربی سینما هم به شکل منحنی بود که از قسمت پایینی سقف طبقه دوم شروع می‌شود و به شکل کنسول به سمت پیاده‌روی خیابان ولی عصر پیش آمده‌است. همچنین هنگامی که از کناره‌ها به سینما نگاه می‌شود، نمای بیرونی، حالت مقعری شکل دارد که برآمدگی‌های آن از لبه پشت بام قابل مشاهده است.

درهای ورودی سینما از سمت خیابان ولی عصر باز می‌شدند و تماماً شیشه‌ای بودند. سالن انتظار، دارای چندین ستون بزرگ  مرمرین بود که با ظرافت تراشیده شده بودند. پلکان مارپیچی‌شکل زیبایی این سالن را به بالکن سالن نمایش فیلم که در طبقه دوم قرار داشت، متصل می‌کرد. کف سالن نیز با  سنگ مرمر وشیده شده بود. در معماری سینما از شیشه به صورت گسترده‌ای استفاده شده‌است، ضلع غربی و در ورودی از کف سالن تا سقف شیشه‌ای بودند، به گونه‌ای که پلکان مارپیچ و مردمی که داخل سینما حضور داشتند از بیرون سینما پیدا بودند.

ظرفیت سینما در حدود 1400 نفر بود. سینما از یک سالن اصلی بزرگ و یک بالکن تشکیل می شد. یک لژ مخصوص هم برای مهمانان ویژه داشت که در کنار سالن اصلی قرار داشت.

اتفاقات جالب 

از اتفاقات جالبی که در تاریخ این سینما افتاده است باید بریم به سال 1344 در هنگام نمایش فیلم پرندگان ساخته مشهور آلفرد هیچکاک، که در میانه فیلم یک دفعه چند تا کبوتر در فضای داخلی سینما به پرواز درآمد جماعت تصور کردند حتما فیلم 4 بعدی است و خلاصه خیلی کیفور شدند اما بعد معلوم شد چند نفر از تماشاچیان طبع با نمک خودشان را به معرض نمایش گذاشته بودند خلاصه جند نفر پاسبان و نگهبان ریختند داخل سالن بگیر و ببند.

فیلم پرندگان

از اتفاقات پر سر وصدای دیگر این سینمای پر ماجرا باید به بمب گذاری منافقین اشاره کنیم که در  1352 رخ داد. البته خوشبختانه فقط صندلی ها سوختند.

البته این سینما در ماه های منتهی به پیروزی انقلاب، به آتش کشیده شد و دیگر بعد از انقلاب هم فیلمی در آن به نمایش در نیامد بلکه برای مدتی هم انبار دارو بود و الان به کلی متروکه است.

موخره: برای نوشتن این یادداشت از آرشیو مجله اطلاعات هفتگی و یادداشت های آقایان محمود بهرازنیا و سعید کاشفی استفاده شده است.

ثبت تصویر کم‌نظیر از پرواز هما در آسمان طالقان

بیشتر بخوانید:

بدرود سینما عصر‎جدید؛ آخرین یادگار دوران کیشلوفسکی و برگمان

از ساختمان شهرداری تا محل فروش بازی های کامپیوتری/ عمارت بلدیه شاهکار مارکف معمار ارمنی

تو ای پری کجایی؟ مهد کودک برسابه!

تماشاخانه

ساعت آبی مسجد همت؛ ساعتی مدرن با پیشینه‌ای هزاران ساله / شبیه ساعت جاری زمان در برلین و در مرکز خرید اروپا

سارا برومند و دخترانی که هرگز به خانه نرسیدند

فیلم های دیگر