آقای احمدی‌نژاد! شما كه این‌گونه "دكتر" نشدید؟

آينده - با گذشت چند روز از دستور محمود احمدی نژاد برای دو برابر شدن پذیرش دانشجوی مقطع دكتری در دانشگاه‌ها، نگرانی از پیامدهای این اقدام، جامعه علمی كشور را فرا گرفته است؛ پیامدهایی كه مشخص ترین آنها، كاهش عمق علمی فارغ التحصیلان دكتری نسبت به پیشینیانشان به واسطه كاهش تمركز اساتید راهنما است و البته این ساده ترین و قابل پیش بینی ترین عواقب چنین طرحی است و عواقب پیچیده تر، پس از اجرای چند ساله این طرح، بروز و ظهور می كند.

دوره دكتری، نقطه پایانی فعالیت علمی هر دانشجو در آموزش عالی است، به نحوی كه علاوه بر آن كه در این دوره دانشجوی دكتری باید خلاقیت، قضاوت و توانایی تولید علمی خود را اثبات كند، هر گونه نقصانی در دوره های قبلی تحصیلی وی بایست برطرف شود.

از این رو كلاسهای آموزشی دوره دكتری در استانداردهای جهانی معمولا سه دانشجو بیشتر ندارد و در این كلاسها دانشجویان بایستی با ارائه دانسته ها و نظرات خود، استادان را كه از اساتید باتجربه انتخاب می شوند، درباره صلاحیت علمی خود به احراز برسانند.

با این وجود از آغاز دولت نهم، همزمان با انتقال تب مدرك گرایی از كارشناسی به كارشناسی ارشد و از ارشد به دكترا، رشد كمی شدیدی در پذیرش دانشجوی دوره دكتری به وجود آمد؛ به نحوی كه تعداد دانشجویان یك دوره از حداكثر 3 نفر به متوسط 6 نفر رسید و این به معنای نصف شدن سرانه هر دانشجو از زمان استاد بود.

از سوی دیگر با بازنشسته كردن بسیاری از اساتید باتجربه و كاهش اعضای هیات علمی، زمان لازم برای صرف در راهنمایی رساله دكتری دانشجویان توسط اعضای هیات علمی كاهش یافت، به نحوی كه كیفیت دوره دكتری در سالهای اخیر به شكل محسوسی كاهش یافته است.

این در شرایطی است كه شرایط در دوره های كارشناسی ارشد اسف بارتر است؛ به نحوی كه تعداد دانشجویان كلاس كارشناسی ارشد كه در استانداردهای آموزشی كمتر از ده نفر است، حتی در برخی دانشگاههای معتبر كشور نظیر تربیت مدرس و امیركبیر تا 40 نفر افزایش یافت و عملا در برخی موارد، دوره كارشناسی ارشد به تكرار مباحث دوره كارشناسی تبدیل شد.

با این شرایط دو برابر كردن ظرفیت پذیرش دانشجوی دكتری به معنای نابود كردن تحصیلات تكمیلی در كشور می باشد؛ چرا كه در شرایط فعلی نیز برای راهنمایی رساله های دكتری و تدریس در این دوره به شدت با كمبود اعضای مجرب در هیاتهای علمی مواجه هستیم.

به نظر می رسد شورای عالی انقلاب فرهنگی و مجلس شورای اسلامی باید برای جلوگیری از این اتفاق تلخ وارد عمل شوند؛ چرا كه در غیر این صورت به تدریج مدرك دكتری دانشگاههای داخلی تبدیل به همان كاغذ پاره ای می شود كه جناب احمدی نژاد فرمودند و محتوای علمی عقبه مدارك بیش از این تحلیل می رود.

البته تجربه نشان داده كه برخی مسئولان حتی منتقد دكتر احمدی‌نژاد به دلیل اشتهای وافر به مدرك، به ویژه مدرك دكتری، نه تنها به اصلاح چنین اقداماتی نمی پردازند، بلكه درصورت بهره مندی، آن را از برترین دستاوردهای وی تلقی می‌كنند و در واقع مصلحت برخی، ایجاب می كند در قبال این تصمیم كه همزمان با اجرایش، ظرفیت آموزش عالی دو برابر نشده سكوت كنند.

با توجه به آنكه انشاالله آقای احمدی نژاد خود مدرك دكتری را بدون صرف دست كم صد ساعت وقت مفید استاد راهنما، شركت در كلاسهای تخصصی با تعداد محدود و گذراندن هزاران ساعت زمان پژوهشی در دوره دكتری به دست نیاورده اند كه یك باره ظرفیت این دوره را به رغم كمبود هیات علمی مجرب و امكانات دو برابر می كنند، انتظار می رود، رییس محترم دولت نیز در این باره اصراری نداشته باشد و در ارزیابی های سال های آینده، كاهش عمق علمی فارغ التحصیلان مقطع دكترا كه با این افزایش ظرفیت، با این مقطع راه یافته اند، نسبت به پیشینیان مشخص نشود.