روزی، روزگاری، روزنامه نگاری ...

روزی روزگاری روزنامه نگاری در ایران قواعد خاص خودش را داشت. عقب ماندن کشور از غافله فناوری های نوین ارتباطی و اطلاعاتی ، این امکان را به اصحاب مطبوعات داده بود تا ساعت ها مخاطبان خود را برای دریافت اخبار در انتظار نگه دارند. شاید امروز جوانان ما باور نکنند که در دهه های گذشته برای خریدن دو روزنامه سراسری ، صف های طویل هم تشکیل می شد.

آنوقت ها، تنها خبرگزاری کشور "ایرنا" بود. تلکس خبرگزاری جمهوری اسلامی قلب تحریریه مطبوعات کشور محسوب می گشت، که اگر روزی قطع می شد، نفس روزنامه ها به شماره می افتاد.

• عصر خبرگزاریهای کوچک

با حضور و گسترش اینترنت در کشور، عصر خبرگزاریهای کوچک آغاز شد. سازمانها و نهادهای مختلف برای اطلاع رسانی و اقناع مخاطبان ، اقدام به تاسیس سایت های خبری کردند. گسترش سایت های خبری موجب شد تا حوزه خبر تخصصی تر شود. حالا دیگر مخاطبان با مراجعه به سایت های تخصصی در حوزه های ورزش ، زنان ، اقتصاد و ... اخبار مورد علاقه خود را دنبال می کنند.

وقتی رادیو اختراع شد همه منتظر مرگ روزنامه ها بودند اما این اتفاق نیافتاد، همانگونه که تلویزیون هم نتوانست از شمار مخاطبان سینما بکاهد. رسانه ها از هر جنس در طول یکدیگر محسوب می شوند. وسایل ارتباط جمعی برای حفظ مخاطبان و شمارگان خود فضاهای جدیدی برای فعالیتهایشان تعریف می کنند . این گونه است که فناوریهای نوین مرگ هیچ رسانه را رقم نمی زند بلکه این رسانه ها هستند که با پوست اندازی و سیاستگذاریهای جدید ، چتر پوششی خود بر سپهر مخاطبان را حفظ کرده و توسعه می دهند.

• روزنامه نگاری در عصر سایبر

اما این داستان در ایران خودمان قدری متفاوت است. مطبوعاتی که از بیت المال ارتزاق می کنند، تصمیم ندارند همپا با تحولات در کارکردشان تجدید نظر کنند. تصور این موضع که یک رویداد بعد از 24 ساعت از وقوع - یعنی وقتی که همه سایت های خبری، خبر مورد اشاره را منتشر کرده اند - در روزنامه ای درج شود کمی سخت است ، اما این اتفاق همین حالا در کشورمان می افتد.

اگرچه مطبوعات خصوصی از این مرحله گذر کرده اند ، اما روزنامه های دولتی همچنان بر سیاق گذشته پای می فشارند . برای آنان شمارگان و مخاطبان مهم نیست ، اصل پول های بادآورده ای که به حسابشان واریز می شود و این برایشان بس است.

واقعیت این است که روزنامه های دولتی با "چاپ چهاررنگ" و افزودن "ضمائم" سعی دارند کاستی های خود را در عصر سایبر جبران کنند اما این راه، بی گمان به مرگشان ختم خواهد شد.
باید این نکته را باور داشت که مطبوعات در عصر سایبر، دیگر "خبری" نیستند، آنان باید یگ گام به جلو بردارند و با تحلیل اخبار 24 ساعت قبل ، ضمن احترام به مخاطبان ، در انجام رسالت اجتماعی خود بکوشند.

ارایه دلایل وقوع یک رویداد و راهکارهای کارشناسی برای جلوگیری از تکرار آن از اهم وظایف مطبوعات در عصر سایبر است. درج خبری که 24 ساعت قبل در دهها سایت منتشر شده است نمی تواند در شان یک روزنامه باشد. روزنامه هایی که اصرار بر این کارکرد دارند ، باید بدانند که از غافله رسانه های تاثیرگذار عقب افتاده اند. باید بپذیرند درکی از رسالت اجتماعی خود ندارند و در قبال هدردادن بیت المال ، مسئول هستند.