۸ کشاورز شگفت‌انگیز دنیای وحش؛ حیواناتی که پیش از انسان کشاورزی را اختراع کردند

عصرایران؛ محمد مهدی حیدرپور - اگر تنها یک ویژگی وجود داشته باشد که انسان را از حیوانات متمایز سازد، آن می تواند توانایی پرورش مواد غذایی باشد. اما شاید شگفت زده شوید اگر بدانید انسان ها نخستین کشاورزان جهان نبوده اند. تعدادی از حیوانات شگفت انگیز پیش‌ از انسان کشاورزی را کشف کرده بودند. در ادامه با برخی از این کشاورزان دنیای حیوانات بیشتر آشنا می شویم.

۱. مورچه های برگ‌بُر؛ باغبانان حرفه‌ای قارچ

از آنجایی که مورچه های برگ‌بر به بریدن و جمع آوری برگ ها علاقمند هستند دیر زمانی باور بر این بود که آنها از برگ های جمع آوری شده تغذیه می کنند. اما در سال 1874 و با انتشار کتاب "یک طبیعت گرا در نیکاراگوئه" نوشته "توماس بلت"، مهندس معدن، همه چیز تغییر کرد. وی در این کتاب عنوان کرد مورچه ها از برگ ها به عنوان کود برای رشد گونه ای قارچ و تغذیه از آن استفاده می کنند. در حقیقت، مورچه های برگ‌بر قارچ پرورش می دهند و از آن تغذیه می کنند.

حق با بلت بود زیرا مورچه های برگ‌بر برگ های جمع آوری شده را نمی خورند و برای کشت قارچ روی آنها و تغذیه از قارچ ها مورد استفاده قرار می دهند.

۲. موریانه ها؛ مهندسان کنترل اقلیم برای کشاورزی

اگرچه موریانه ها به عنوان آفات خانگی در نظر گرفته می شوند اما برخی از پیچیده‌ترین جوامع در قلمرو حیوانات را شکل می دهند. بسیاری از گونه های موریانه باغبانان قارچ هستند. در حقیقت، پشته های غول پیکری که توسط برخی کلنی های موریانه ساخته می شوند سازه هایی پیچیده با دمای کنترل شده به منظور حفظ محیط رشد ایده آل برای منابع غذایی یعنی قارچ ها هستند.

۳. دوشیزه ماهی؛ تنها ماهی کشاورز در اعماق دریا

این کشاورزان چابک تنها ماهی هایی هستند که در حوزه کشاورزی نیز دست دارند. دوشیزه ماهی جلبک پرورش می دهد و به خوبی از محصولات کشاورزی خود محافظت می کنند. میزان محافظت به حدی است که حتی موجودات دیگری که بیش از اندازه به مزرعه نزدیک شده باشند، مورد حمله قرار می گیرند. جلبک مورد علاقه آنها برای پرورش در مقایسه با گونه های دیگر از رقابت پذیری کمتری برخوردار است و اگر چنین محافظان وفاداری وجود نداشته باشند یافتن این جلبک دشوار است. در حقیقت، این جلبک در قلمرو حفاظتی دوشیره ماهی می تواند به بقای خود ادامه دهد.

۴. سوسک های امبروزیا؛ کشاورزی در دل درختان پوسیده

سوسک های امبروزیا محصولات خود را درون درخت های پوسیده پرورش می دهند. تصور غلط رایج این بود که سوسک های امبروزیا از چوب تغذیه می کنند اما در حقیقت آنها تمام خاک اره را از محیط زندگی خود پاک می کنند. هنگامی که اتاقکی ساخته می شود سوسک ها مراقبت دقیق از قارچ های خود که هم لاروها و هم سوسک های بالغ از آنها تغذیه می کنند را انجام می دهند.

۵. مورچه های گله‌دار؛ دامداری در دنیای حشرات

برخی گونه های مورچه از گله های شته به روشی مشابه با نگهداری گله های گاو و استفاده از شیر آنها توسط انسان بهره می برند. به جای شیر، شته ها شهد شیرینی تولید می کنند که مورچه ها از آنها تغذیه می کنند. مورچه ها مسافت های طولانی را برای مراقبت از شته های خود طی می کنند و اغلب آنها را به گونه ای برای تولید شهد آموزش می دهند که جمع آوری و خوردن آن آسان‌تر باشد. مورچه ها به طور معمول شته های خود را به مکان های جدید می برند و از آنها در برابر شکارچیان محافظت می کنند. همچنین، مورچه ها بال های شته های اهلی خود را برای جلوگیری از پرواز آنها قطع می کنند.

۶. حلزون باتلاقی؛ نظارت دقیق بر کوددهی

حلزون های باتلاقی به طور معمول در جنوب شرقی آمریکا یافت می شوند و علاقمند به تغذیه از قارچی هستند که روی برگ های خشک علف ریسمانی رشد می کند. آنها با قطع برگ های علف ریسمانی محیطی مطلوب برای رشد قارچ مورد علاقه خود را فراهم می کنند. با استفاده از مدفوع خود، این حلزون های باهوش بر کوددهی زمین خود نظارت داشته و به رشد قارچ ها کمک می کنند.

۷. عروس دریایی خالدار؛ باغبان خورشیدی

شاید غیر قابل باور باشد اما حتی عروس دریایی نیز می تواند کشاورز باشد. عروس دریایی خالدار که به نام عروس دریایی تالاب نیز شناخته می شود غذای جلبکی را درون بافت های خود پرورش می دهد. طی روز، عروس دریایی خالدار به طور معمول در جهتی قرار می گیرد تا بیشترین میزان نور خورشید را دریافت کند و از رشد محصولات فتوسنتزکننده اطمینان حاصل شود. آنها بیشتر وقت خود را صرف دنبال کردن نور خورشید و رسیدگی به باغ داخلی خود می کنند.

۸. خرچنگ‌های یِتی

این موجودات عجیب که در اعماق اقیانوس و در نزدیکی دریچه‌های هیدروترمال (آتشفشان‌های زیردریایی) زندگی می‌کنند، مزرعه‌ی خود را روی بدنشان حمل می‌کنند! خرچنگ‌های یتی دارای انبرک‌هایی پوشیده از موهای ظریف هستند که بستری ایده‌آل برای رشد باکتری‌های خاص فراهم می‌کند. این خرچنگ‌ها با حرکت دادن مداوم دست‌های خود در جریان‌های حاوی متان و سولفید، در واقع به «کوددهی» و اکسیژن‌رسانیِ باغچه‌ی روی بدنشان کمک می‌کنند. آن‌ها با استفاده از قطعات دهانی خود، این باکتری‌های پرورشی را از روی موهای دستشان تراشیده و از آن‌ها تغذیه می‌کنند. در حقیقت، این خرچنگ‌ها نه تنها کشاورز، بلکه خودِ زمینِ کشاورزی نیز هستند.

چرا مطالعه کشاورزی در دنیای حیوانات اهمیت دائمی دارد؟

درک شیوه‌های کشاورزی در قلمرو وحش، فراتر از یک دانستنی علمی ساده است. این جانوران پیش از انسان، راهکارهایی را برای مدیریت منابع و همزیستی با گیاهان و قارچ‌ها یافته‌اند که مطالعه آن‌ها به دانشمندان کمک می‌کند تا روش‌های پایدارتر و زیست‌محیطی‌تری برای تولید غذا بیابند. این دانش، پیوندی همیشگی میان بیولوژی و آینده امنیت غذایی بشر برقرار می‌کند و هرگز قدیمی نمی‌شود.

سوالات متداول

۱. قدمت کشاورزی حیوانات چقدر است و چه تفاوتی با کشاورزی انسان دارد؟ تحقیقات نشان می‌دهد برخی گونه‌های مورچه از میلیون‌ها سال پیش پرورش قارچ را آغاز کرده‌اند، در حالی که تاریخ کشاورزی انسان تنها به حدود چند هزار سال پیش بازمی‌گردد. تفاوت اصلی در این است که کشاورزی حیوانات عمدتاً بر پایه همزیستی غریزی و بیولوژیکی تکامل یافته است.

۲. آیا این حیوانات از محصولات خود در برابر رقبای دیگر محافظت می‌کنند؟ بله، رفتارهای حفاظتی در این حیوانات بسیار شدید است. برای مثال دوشیزه ماهی یا مورچه‌ها با ایثار و سخت‌کوشی از قلمرو کشاورزی خود دفاع می‌کنند و حتی برای بهبود کیفیت محصول، به «وجین کردن» یا حذف گونه‌های مزاحم و غیرمفید می‌پردازند.

۳. آیا جانوران کشاورز از کود یا مواد تقویتی استفاده می‌کنند؟ بله، بسیاری از این گونه‌ها مانند حلزون‌های باتلاقی یا مورچه‌های برگ‌بُر از مواد دفعی یا تکه‌های گیاهان برای غنی‌سازی محیط رشد محصولات خود استفاده می‌کنند که نوعی کوددهی طبیعی و بسیار دقیق محسوب می‌شود.

رشد ۵۹ درصدی درآمد مالیات بر ارزش افزوده

بیشتر بخوانید:

مورچه‌ها قبل از ظهور انسان شروع به کشاورزی کردند

تماشاخانه

ببینید آتش‌سوزی‌های صنعتی و تجاری در ایران / طی یک ماه بیش از ۳ آتش‌سوزی / نشت گاز ، سهل‌انگاری یا عمدی؟

ببینید یکی از جنایتکارترین آدم‌های دنیا چه سرنوشتی داشت / سلطان تونل‌ها و مخفیگاه‌های زیرزمینی چگونه عجیب‌ترین فرار دنیا از زندان را انجام داد

فیلم های دیگر