عصر ایران - ویروس نقص سیستم ایمنی انسان یا به اختصار اچآیوی (HIV) یکی از ویروسهای پیچیده و چالشبرانگیز برای بشر است. تحقیقات اخیر نشان میدهد که اچآیوی به جای اینکه مستقیماً باعث بیماری ایدز (AIDS) شود، سلولهای ایمنی میزبان را به ابزار خودکشی تبدیل میکند و از این طریق شیوع ویروس و پیشرفت بیماری را تسریع میکند.

اچآیوی عمدتاً سلولهای CD4 T لنفوسیتی را هدف قرار میدهد. این سلولها نقش کلیدی در شروع و هماهنگی پاسخ ایمنی دارند. ویروس میتواند به دو روش سلولهای ایمنی را آلوده کند:
ویروسهای آزاد در محیط بدن
انتقال سلول به سلول (Cell-to-cell transmission)
تحقیقات نشان میدهد که روش دوم 100 تا 1000 برابر مؤثرتر است و باعث فعال شدن مسیرهای مرگ برنامهریزیشده در سلولهای تازه آلوده میشود. به گفته محققان، واحدهای کشنده سلولهای CD4 در بافتهای لنفاوی عمدتاً ناشی از این روش انتقال است و نه ویروسهای آزاد.
سیستم ایمنی بدن تلاش میکند با سلولهای CD8+ T و آنتیبادیها ویروس را مهار کند، اما HIV با ایجاد حلقههای بازخورد سلولی و فعال کردن مسیرهای آپوپتوز، باعث تخریب گسترده سلولهای ایمنی میشود.
این مکانیسم باعث میشود بدن توان مقابله با بیماری را از دست بدهد و پیشرفت به AIDS تسریع شود.
روشهای درمانی مدرن که اورگرین و علمی هستند شامل:
HAART / ART: درمان ضد رتروویروسی که میزان ویروس را پایین میآورد.
مهارکنندههای پروتئاز و انتگراز: جلوگیری از تکثیر ویروس در مراحل مختلف چرخه زندگی.
راهکارهای تحقیقات نوین: مهار CCR5/CXCR4، واکسنهای در دست توسعه، و تکنولوژی CRISPR برای حذف DNA ویروسی.
این روشها باعث افزایش طول عمر بیماران و کاهش پیشرفت بیماری میشوند.
تشخیص به موقع HIV مزایای زیر را دارد:
کاهش انتقال ویروس به دیگران
جلوگیری از پیشرفت سریع به AIDS
حفظ عملکرد سیستم ایمنی و سلامت عمومی
HIV: ویروس عامل بیماری
AIDS: سندرم نهایی و مرحلهای از بیماری که در اثر تضعیف شدید سیستم ایمنی ایجاد میشود
توضیح این تفاوت برای درک صحیح بیماری و انتخاب درمان مناسب ضروری است.
ویروس HIV با استفاده از سلولهای ایمنی میزبان و روش انتقال سلول به سلول، مسیر پیشرفت به AIDS را تسریع میکند. شناخت این مکانیسم، اهمیت تشخیص زودهنگام و استفاده از درمانهای ضد رتروویروسی، کلید مقابله با بیماری و حفظ سلامت طولانیمدت است.