اضطراب ریاضی: چرا بعضی‌ها از اعداد می‌ترسند و چگونه بر آن غلبه کنیم

عصر ایران - اگر هنگام انجام محاسبات ساده در حضور دیگران دچار استرس، تعریق کف دست یا تپش قلب می‌شوید، تنها نیستید. اضطراب ریاضی مشکلی رایج است که می‌تواند عملکرد مغز و تمرکز شما را تحت تأثیر قرار دهد، اما با شناخت ریشه‌ها و استفاده از راهکارهای مناسب می‌توان آن را مدیریت کرد.

اضطراب ریاضی چیست؟

اضطراب ریاضی (Math Anxiety) به ترس از مواجهه با اعداد و انجام محاسبات گفته می‌شود. ویژگی‌های این اضطراب عبارتند از:

1. واکنش‌های جسمی: تعریق کف دست، افزایش ضربان قلب، احساس خفگی یا سردرد.

2. واکنش مغزی: فراموشی ناگهانی قوانین و محاسبات، کاهش تمرکز.

3. شدت در حضور دیگران: بسیاری از افراد در خلوت محاسبات ساده را بهتر انجام می‌دهند.

مطالعات نشان می‌دهند که اضطراب ریاضی شبیه «ترس از صحنه» است، یعنی نگرانی از قضاوت دیگران و اشتباه کردن باعث افزایش استرس می‌شود.

چگونه اضطراب ریاضی مغز را تحت تأثیر قرار می‌دهد؟

مطالعات علمی نشان می‌دهد که مواجهه با ریاضی می‌تواند واکنش‌های بیولوژیکی و مغزی مشابه موقعیت‌های تهدیدکننده ایجاد کند:

• فعال شدن هورمون استرس (کورتیزول) که پاسخ ستیز یا گریز را فعال می‌کند.

• فعال شدن ماتریس درد در مغز؛ همان ناحیه‌ای که هنگام جراحت فعال می‌شود.

• افزایش فعالیت آمیگدالا (ناحیه بادامی شکل مغز مرتبط با ترس و اضطراب).

• کاهش فعالیت قشر جلوی پیشانی که مسئول تفکر انتزاعی و حافظه فعال است.

نتیجه: حافظه کوتاه‌مدت مختل شده و تمرکز روی محاسبات کاهش می‌یابد.

ریشه‌های اضطراب ریاضی

دلایل متعددی برای شکل‌گیری اضطراب ریاضی ذکر شده است:

1. عدم وجود جای اشتباه: محاسبات ریاضی یا درست هستند یا غلط.

2. انتقال اضطراب از معلم به دانش‌آموز: معلم مضطرب → دانش‌آموز مضطرب.

3. فرهنگ‌سازی و باورهای غلط: باورهایی مانند «دخترها ذاتاً در ریاضی ضعیف‌اند» یا «فقط افراد با ژن ریاضی موفق می‌شوند».

4. روش تدریس ناکارآمد: حفظ قوانین بدون درک مفاهیم باعث تجربه‌های ناخوشایند و ترس می‌شود.

5. عوامل محیطی و آموزشی:

   • کلاس‌های معلم محور

   • تمرین در حضور دیگران

   • تعیین مهلت زمانی برای حل تمرین‌ها

ترکیب این عوامل باعث می‌شود که اضطراب ریاضی در برخی دانش‌آموزان به شکل شدیدتری بروز کند.

راهکارهای مقابله با اضطراب ریاضی

راهکارها را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد: شیوه‌های آموزشی و تمرین‌های فردی.

1. شیوه‌های آموزشی

• کلاس‌های دانش‌آموز محور به جای معلم محور.

• ارائه مفاهیم با روش‌های متنوع: نقش بازی کردن، فعالیت‌های گروهی، فناوری آموزشی.

• تمرین ریاضی کاربردی برای ارتباط با زندگی روزمره.

• ایجاد فضای امن برای پاسخ‌های غلط و تقویت اعتماد به نفس دانش‌آموزان.

2. تمرین‌های فردی

• حل مسائل ریاضی در محیط آرام برای کاهش استرس.

• تمرین تدریجی و افزایش سطح دشواری با گام‌های کوچک.

• تکنیک‌های تنفس عمیق و آرام‌سازی قبل از انجام محاسبات.

• یادداشت‌برداری و مرور روش‌های حل مسئله برای اطمینان از یادگیری.

نکات کلیدی

• اضطراب ریاضی مشکلی شایع است، اما قابل مدیریت و درمان است.

• همه دانش‌آموزان قابلیت یادگیری ریاضی دارند، تنها کافی است روش تدریس مناسب و حمایت کافی فراهم شود.

• ترکیب آموزش مشارکتی، فعالیت‌های عملی و تمرین فردی می‌تواند اضطراب را به حداقل برساند و اعتماد به نفس ریاضی را تقویت کند.

چرا چین در لحظه خطر کنار ایران نمی‌ایستد؟

بیشتر بخوانید:

7 روش ساده برای کاهش استرس

تماشاخانه

چند دقیقه از سینمای ناب داریوش مهرجویی (تماشا کنید)

چند دقیقه از سینمای ناب داریوش مهرجویی (تماشا کنید)

فیلم های دیگر