کد خبر ۷۵۰۸۹۹
تعداد نظرات: ۵ نظر
تاریخ انتشار: ۰۰:۱۵ - ۲۲ مهر ۱۳۹۹ - 13 October 2020
ایران به روایت آثار؛ قسمت سی و یکم: نبرد جانوران جیرفت
در این فیلم داستان نبردی کهن را در جیرفت می‌بینید؛ نبردی که از گرسنگی آغاز می‌شود به انتقام می‌رسد و در نهایت در پی زایایی است.

کیفیت پایین:

کیفیت خوب:

عصر ایران؛ محسن ظهوری ـ جیرفت یکی از مهم‌ترین تمدن‌های کهن بشری است. جایی که در گورستان آن اشیاء شگفت‌انگیز و ارزشمندی کشف شد. روی برخی از آن‌ها نقوشی وجود دارد که داستانی بسیار کهن را یادآور می‌شود؛ داستانی متعلق به تمدنی دیگر در عراق. ماجرای این نقوش باستانی را در این قسمت از «ایران به روایت آثار» می‌بینید.

«ایران به روایت آثار» مجموعه‌ گزارشی ویدئویی است که هر هفته شنبه‌ها و سه‌شنبه‌ها در عصر ایران منتشر می‌شود. از آن‌جا که شنبه هفته بعد به دلیل شهادت امام‌رضا تعطیل رسمی است، قسمت سی و دوم این مجموعه را می‌توانید روز سه‌شنبه ۲۹ مهرماه ببینید.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

در قسمت قبل منتشر شد:

ایران به روایت آثار؛ قسمت سی‌ام: کارگاه نمایش

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

«اِتَنَ» (اِتانا) پادشاه شهر باستانی «کیش» بود؛ شهری مهم در تمدن سومریان که حالا خرابه‌هایش در جنوب بغداد است. او می‌خواست صاحب فرزند پسری شود؛ جانشینی برای سلطنتش. اسطوره این شاه با مار و عقابی آغاز می‌شود که به «اوتو» خدای خورشید در فرهنگ سومریان قول داده‌اند دوست بمانند، اما عقاب بچه‌های مار را می‌خورد و مارِ دل‌شکسته قصد انتقام می‌گیرد. «اوتو» خدای خورشید به او می‌گوید به شکم گاو مرده‌ای برود تا وقتی عقاب قصد خوردن گاو را داشت، او را نیش بزند. همین هم می‌شود و عقاب با پرهای ریخته به چاهی سقوط می‌کند. «اِتَنَ» (اِتانا) پادشاه سومری عقاب را می‌بیند و شرط درمانش را بر این می‌گذارد تا او را به آسمان ببرد؛ به‌سوی گیاه زایایی و زندگی و باروری. پس عقاب درمان می‌شود و شاه را بر پشت خود به آسمان می‌برد.

تصویر پرواز شاه «اِتَنَ» همراه با عقاب، بر مُهرهای دوره «اَکدی» که پس از سومریان ظهور کردند، دیده می‌شود. متنِ داستان این شاه عقاب‌سوار هم در الواحی گلی به‌ ما رسیده از تمدن کهن بابل که در مرکز عراق امروز ساکن بودند. تمدنی جدیدتر از سومریانِ پنج‌هزار ساله. از نقش گاو و عقاب هم تنها یک ظرف به دست آمده که از دوره‌‌ای قدیمی‌تر از سومریان یعنی دوره پیشاتاریخی «عُبید» است. پس چرا از این اسطوره هیچ نقش یا کتیبه‌ای از خود تمدن سومریان یافت نشده؟

اینجاست که داستان ما از عراق به سمت ایران می‌آید؛ به جنوب استان کرمان و حوالی شهر جیرفت. جایی که آثاری از تمدنی بسیار کهن در آن یافت شد؛ تمدنی پنج‌هزار ساله و هم‌عرض سومریان؛ شاید هم قدیمی‌تر حتی.

در گورستان این تمدن ظرفی یافت شده با نقش گاوی که بر پشت افتاده و انگار مرده که عقابی هم بر بالای او در پرواز است. نقشی شبیه به همان اسطوره سومری که بعدها اَکَدی‌ها آن را در مُهرهای خود نقش زدند. اما چرا باید این نقش در جیرفت باشد؟ «یوسف مجیدزاده» باستان‌شناسی که محوطه‌های باستانی جیرفت به سرپرستی او کاوش شده، معتقد است که منشأ داستان شاه «اِتَنَ» می‌تواند از جیرفت باشد، چرا که نقش‌های گاو، عقاب و مار به دفعات در جیرفت دیده می‌شود. در جیرفت ظروف بسیاری دیده شده با تصویر گاوی که ماری دورش پیچیده یا جنگ بین مار و عقاب. همه یادآور قصه‌ شاه «اِتَنَ» که از دشمنی مار و عقاب بهره برد و به آسمان پرواز کرد. نقش درختی مقدس که احتمالا درخت زندگی است هم در جیرفت به دفعات تکرار شده که البته داستان مفصل و جداگانه‌ای دارد.

البته در کنار نقوش گاو و مار و عقاب در جیرفت که شبیه به داستان شاه «اِتَنَ» در سومر است، نقوش دیگری هم به چشم می‌خورد؛ مثل جانوران که در کنار عقاب و گاو ایستاده‌اند یا پرنده‌هایی که در نقش‌های دیگر در گوشه‌های ظروف دیده می‌شوند.

می‌توان حدس زد که اگر اسطوره شاه «اِتَنَ» از جیرفت به سومر رفته باشد، احتمالا در اینجا پر و پیمان‌تر از چیزی بوده که بعدها در الواح گلی بابلی آمده. شاید هم داستانی که نقوش آن را در تمدن جیرفت می‌بینیم، با اسطوره شاه «اِتَنَ» متفاوت است و برای همین در نقش‌های دیگری مار را در نبرد با جانوران دیگر و همچین در مواجهه با انسانی شاخدار می‌بینیم.

تمام این احتمالات فعلا حدس‌هایی اولیه است؛ احتمالاتی از یک باستان‌شناس که سال‌های زیادی درباره تمدن‌های کهن کار کرده. کاوش‌های بیشتر در حوزه «هلیل‌رود» استان کرمان که به تمدن جیرفت معروف شده، می‌تواند رازهای بیشتری را برای ما آشکار کند. البته اگر غارتگران می‌گذاشتند، زودتر به نتیجه می‌رسیدیم. کسانی که به جان یکی از مهم‌ترین محوطه‌های باستانی ایران افتادند و اتفاقی بسیار غم‌‌انگیز و تلخ‌ را رقم زدند. قصه تلخ آن‌ها را در قسمت بعدی «ایران به روایت آثار» خواهید دید.

ارسال به تلگرام
ارسال به دوستان
انتشار یافته: ۵
در انتظار بررسی: ۱
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۰۴ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۲
0
3
خیلی خوبی
محمد
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۲۶ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۲
0
3
سلام
چرا یک تیم حرفه ای برنامه نویس ندارین؟
ویدیوهایی که در سایت میگذارید به محض باز کردن صفحه هر دو ویدیو با هم Play می شود.سرعت دانلود ویدیو ها به شدت کند است.
سوسان
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۲۴ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۲
2
1
تمدنها از باباائلی شروع شدند و به دوبخش سامی تحلیلی و یافی التصاقی تقسیم شدند افسانه های بخش سامی در فرهنگ اکد مورد توجه هستند اما افسانه های مشترک سومری که به عنوان بابالئلی شناخته میشوند در هر دو تمدن تحلیلی و التصاقی وارد شده است تمدن جیرفت بسیار نزدیک به تمدن اکد و تمدنی آرامی سامی است و این برخلاف رویه تمدنهای التصاقی در ایران است که اغلب تمدنهای ایران التصاقی یافثی هستند و تمدنهایی مانند سوسان غازان قابان مانا هیتی التصاقی میباشند اما تمدن جیرفت به تمدنهای سامی نزدیکتر است و به نظر میرسد یک ایل سامی بر خلاف رویه به جای غرب باباائلی به شرق باباائلی مهاجرت کرده و با یافثیها همسایه چهار دیوار شده است تمدن بلخ نیز مطاابق تورات یک تمدن آرامی سامی است ولی غلبه اسکیتها و هامادان چهره سامی این تمدنها را تضعیف کرده و این برخلاف رویه تضعیف تمدنهای یافثی در غرب بین النهرین است. به باور برخی هندوان و مردمان گیرمان از نسل حام هستند و حتی برخی مکاتب کیومرث را از نسل حام میدانند که جای بحث دارد اما غلبه تمدنی با سامیان و یافثیان است و نسل حام در آفریقا غالب شده است والله اعلم...
jamal
Iran, Islamic Republic of
۱۰:۰۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۲
0
1
بسیارررر عالی و جذاب
منوچهر
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۱۵ - ۱۳۹۹/۰۷/۲۲
0
1
عالی بود
پربازدید ها
تورهای لحظه آخری
علم و فناوری