کد خبر ۷۶۶۳۹۹
تعداد نظرات: ۱۶ نظر
تاریخ انتشار: ۱۱:۲۷ - ۰۲ بهمن ۱۳۹۹ - 21 January 2021
جرعه‌ای از اقیانوس فرهنگ و ادبیات ایران - 5
هر روز در ماه‌های ایرانی نامی دارد و روزی را که هم‌نام همان ماه باشد جشن می‌گرفتند اما نظم آن به سبب تغییر تقویم بر هم خورده است هر چند می توان نمادین در نظر گرفت و کاری به گاه‌شماری یزدگردی نداشت

عصر ایران؛ مهرداد خدیر- دوستی پیام داده در سلسله نوشتارهای «جرعه‌ای از اقیانوس فرهنگ و ادبیات ایران» به شعر و نثر و نکته‌های زبانی و شاعران وفرزانگان، بسنده نکنم و به آیین‌ها و جشن‌ها هم بپردازم.

  پاسخ دادم: پیشنهاد درخور و نیکویی است اما بضاعتی گسترده‌تر می‌خواهد. در پیام دوم پیشنهاد کرد برای شروع همین دوم بهمن و جشن بهمن یا بهمن‌گان مناسب است.

دوم بهمن؛ جشن بهمن‌گان؟

  اگرچه اصل پیشنهاد نیکوست اما توضیحی لازم است.

  درست است که هر روز در ماه‌های ایرانی نامی دارد و روزی را که همنامِ همان ماه باشد جشن می‌گرفتند اما نظم آن به سبب تغییر تقویم بر هم خورده است.

  به عبارت دیگر دوم بهمن (یعنی روز بهمن از ماه بهمن) در گاه‌شماری یزدگردی جشن بهمن‌گان بوده اما در گاه‌شماری امروزی، آن مناسبت، 26 دی می‌شود و از این رو مناسبت تقویمی جور درنمی‌آید مگر آن که قرار تازه‌ای بگذاریم و بیم انطباق نداشته باشیم. یعنی با همین گاه‌شماری محاسبه کنیم.

تقویم‌ها یا گاه‌شماری‌ها تنها در مبدأ اختلاف ندارند بلکه بر اساس نوع محاسبۀ سال کبیسه هم تفاوت دارند. از این رو تقویم هجری شمسی و میلادی هر چند در مبدأ تفاوت دارند ولی سال کبیسه را مانند هم محاسبه می‌کنند.

حال آن که در گاه‌شماری یزدگردی همۀ ماه‌ها را 30 روزه در نظر می‌گرفتند و 5 روز اضافی را در ماه های دیگر توزیع نمی‌کردند و با سال کبیسه حساب می‌کردند.

  در تقویم کنونی 5 روز اضافی را بین 5 ماه تقسیم می‌کنند و هر چهار سال یک بار هم یک روز به اسفند اضافه می‌شود.

  پس به این اعتبار نمی‌توان دوم بهمن را با گاه‌شماری امروزی جشن بهمن‌گان گرفت و 26 دی را باید بهنگان دانست اما آن هم از حیث نام ( روز بهمن - ماه بهمن) به سبب اختلاف 5 روزه نمی‌خواند.

  اما اگر از جنبۀ گاه‌شماری بیرون بیاییم و وجه نمادین در نظر بگیریم چرا امروز، جشن بهمن‌گان نباشد؟

بهترین و معتبرترین منبع هم «آثار‌الباقیه» ابوریحان بیرونی است که دربارۀ «بهمن‌گان» می‌نویسد:

  « روز دوم آن، روز بهمن و عید است که برای توافق دو نام [ نام روز و نام ماه] آن را بهمنجنه [بهمن‌گان] نامیده‌اند. بهمن، نام فرشته موکل بر بهایم [چهارپایان] است و بشر برای آبادانی زمین و رفع حوایج، به آنها نیازمند است... در دیگ‌هایی از جمیع دانه‌های خوراکی غذایی می‌پزند و آن را با شیر خالص می‌خورند. می‌گویند این غذا حافظه را زیاد می‌کند و در این روز کنار رود و جوی، گیاه باید چید و روغن باید گرفت و بخور و سوزاندنی تهیه کرد.»

  اسدی توسی، بهمن را نام گلی که در بهمن باز می‌شود هم ذکر کرده و منوچهری دامغانی از جمله شاعرانی است که به این جشن اشاره کرده است:

رسم بهمن گیر و تازه کن بهمنجنه
ای درخت ملک، بارت عزّ و بیداری تنه

--------------------------------------

بیشتر بخوانید:

*1. تو داد و دهش کن، فریدون تویی!

*2. سیرتِ دوست داشتن، صورتِ دوست داشته ‌شدن

*3.ایوان مداین را آیینۀ عبرت دان!

*4.میر جلال‌الدین کزازی؛ فردوسی بی ردا و دستار!

ارسال به تلگرام
ارسال به دوستان
انتشار یافته: ۱۶
در انتظار بررسی: ۵
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۴۹ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۲
0
14
چقدر سخت می گیرید اگر می توانید دوم بهمن را جشن بگیرید
عای اکبر
Russian Federation
۱۲:۰۹ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۲
0
11
ممنون ولی خیلی مختصر بود
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۲۵ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۲
48
2
حالا به خزعبلات ایران باستانی روی آوردید ...
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۳:۵۸- ۱۳۹۹/۱۱/۰۲
خجالت بکش حیف از اسم ایرانی که روی تو باشه
ایران زیبا
| Iran, Islamic Republic of |
۱۴:۴۰- ۱۳۹۹/۱۱/۰۲
میتونی دلیل خزعبلات بودن ایران باستانو برامون توضیح بدی؟؟؟
چه چیزی شماهارو آزار میده که اینطور پرخاشگرین؟؟؟
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۲:۳۱- ۱۳۹۹/۱۱/۰۳
ایران باستان، نماد پندار نیک گفتار نیک و کردار نیک است. تردیدی نیست که چیزی نه از باورهای خود میدانی و نه از تاریخ کشورم ایران.
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۱:۲۱- ۱۳۹۹/۱۱/۰۴
بيچاره گي ما همينه كه گرفتار بي ادب و بي تربيتها شديم.
ناشناس
Netherlands
۱۲:۴۸ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۲
0
24
جناب خدیرگرامی بازهم هزار و یک درود بر شما .
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۲۱ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۲
0
22
جشنهای ایرانی همیشه نماد طبیعت، شکرگزاری به درگاه ایزد، زیبایی، راستی، درستی، شکوه زن و مرد و نیز نماد زندگی واقعی بوده و هست.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۲۸ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۲
0
25
احیای فرهنگ ملی در این روزگار , چه خوب است که سایت شما این رویه را در پیش گرفته..
ایران زیبا
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۴۲ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۲
0
16
کوتاه بود ولی شروع خوبیه
بیشتر در مورد آیین اصیل ایرانی صحبت کنید رسالت رسانه همینه
صدا و سیما که درصدد نابودی فرهنگ‌ماست شما دستکم کاری کنید
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۱۵ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۲
28
1
آقا ول کنید این خرافات را
پاسخ ها
محمود عصری
| Iran, Islamic Republic of |
۰۰:۰۶- ۱۳۹۹/۱۱/۰۴
دوست گرامی، بفرمایید درباره چه صحبت شود؟ ریشه های تاریخی اجتماعی فروریزش روانی ناخوداگاه فرد دربرابر حرص ناشی از لذت ترس از توهم فقر و گرسنگی چطور است؟
مجید
Iran, Islamic Republic of
۲۰:۱۳ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۲
1
11
رسانه یکی از رسالت هاش شناساندن ایین های کهن به مردم است. بسیار ممنون
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۳۴ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۳
0
7
درود بر تو و اون دوست بزرگوارت جناب خدیر.
ایرانی
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۵۶ - ۱۳۹۹/۱۱/۰۴
0
6
درود بر شما.

اونجا که نوشته ای از ابوریحان بیرونی رو آوردین ، خیلی جالب بود. و جالب تر اینکه در بسیاری از مناطق کردنشین کشور از جمله استان کرمانشاه، بر اساس همون آیین باستانی در روزهای پایان دیماه و آغاز بهمن ، آشی می پزند به نام " دانه کلانه = Daane Kolannah" که همان است که ابوریحان گفته . جمیع دانه های خوراکی مانند گندم، عدس، نخود و...
پربازدید ها
تورهای لحظه آخری
علم و فناوری