کد خبر ۸۰۱۵۰۸
تعداد نظرات: ۲۹ نظر
تاریخ انتشار: ۰۰:۱۵ - ۱۵ شهريور ۱۴۰۰ - 06 September 2021
شهریورماه سال ۱۳۲۰ ایران مورد هجوم نیروهای شوروی و بریتانیا قرار می‌گیرد و اشغال می‌شود. آیا سربازان ایران مقاومت نکردند؟

کیفیت پایین:

کیفیت خوب:

عصر ایران؛ محسن ظهوری - ناگهان هزاران توپ غرب شوروری را گلوله‌باران کرد و بمباران هوایی آغاز شد. استالین فکرش را هم نمی‌‌کرد هیتلر به خاک روسیه حمله کند. اما «عملیات بارباروسا»ی آلمان نازی شروع شده بود؛ گسترده‌ترین عملیات نظامی تاریخ در یکم تیرماه ۱۳۲۰.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

بیشتر ببینید:

کودتا علیه رضاشاه / داستان کمتر شنیده‌شدۀ محمود پولادین (فیلم)

نازی‌ها در ایران؛ داستان طرفداران هیتلر از دوره پهلوی تا امروز (فیلم)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

می‌گویند حمله آلمان به شوروی باعث شد تا متفقین شهریورماه ۱۳۲۰ ایران را اشغال کنند. ایرانی که بی‌طرفی خود را از روز اول جنگ جهانی دوم اعلام کرده بود؛ هم رضاشاه در نطق مراسم افتتاح دوازدهمین دوره مجلس شورای ملی این را گفته بود و هم بیانیه رسمی‌اش توسط دولت وقت صادر شده بود. اما ارتش بریتانیا و شوروی از شمال و غرب و جنوب به ایران حمله کردند. دلیلش را کمک به جبهه روس از طریق ایران دانسته‌اند. چرچیل نخست‌وزیر بریتانیا و آنتونی ایدن وزیر خارجه‌اش بعدها این موضوع را تائید کرده‌‌اند. اما بهانه‌شان در زمان حمله به ایران حضور آلمانی‌ها بود. «ریدر بولارد» سفیر انگلیس و «آندره اسمیرنوف» سفیر شوروی اخراج آن‌ها را از شاه خواسته بودند. در ۲۸ تیر و ۲۵ مردادماه ۱۳۲۰.

اما ایران نمی‌توانست آن‌ها را بیرون کند. با آلمان روابط اقتصادی گسترده داشت و تکنسین‌های فنی آلمان باید در ایران می‌ماندند تا کار صنایع پیش برود. پس همین هم بهانه خوبی به دست متفقین داد.

روز سوم شهریورماه سال ۱۳۲۰، ساعت چهار صبح سفرای شوروی و انگلیس به منزل «رجبعلی منصور» نخست‌وزیر رفتند تا خبر حمله به ایران را به او بدهند. جنگ جهانی دوم به ایران رسیده بود. همان چیزی که ایران به شدت از آن پرهیز می‌کرد.

آبادان، آغاز جنگ بود. کشتی استرالیایی «یارا ۲» از سپاه بریتانیا ساعت ۴:۸ دقیقه صبح ناگهان به روی ناو ببر ایران آتش گشود و آن را غرق کرد. از آن طرف ساعت ۴:۱۵ دقیقه صبح کشتی استرالیایی «کانیمبلا» در بندرشاپور یعنی بندر امام‌خمینی امروز، ناو پلنگ ایرانی را هدف گرفت و نیروهایش را در این بندر پیاده کرد. عملیات دریایی با ناوگان سلطنتی بریتانیا و نیروی دریایی استرالیا پیش رفت و عملیات زمینی با سربازان مستقر در عراق. لشگر هشتم پیاده‌نظام هندی از بصره به سمت خرمشهر ‌آمدند و لشکر دهم پیاده نظام هند هم از خانقین عراق به طرف کرمانشاه حرکت کردند. نیروی هوایی بریتانیا هم بمباران شهرها و مناطق نظامی را شروع کرده بود.

از نخستین ساعات شروع جنگ، «غلامعلی بایَنُدر» فرمانده نیروی دریایی جنوب، ارتش را آماده مقاومت کرد. او دستورات لازم را به ستاد نیروی دریایی داد و خود برای سامان دادن دفاع به خرمشهر رفت.

در شمال ایران هم، جنگ در چند جبهه شروع شد. لشکرهای ۴۴، ۴۷ و ۵۳ شوروی همراه با ناوگان دریایی این کشور به خراسان، گرگان، گیلان و آذربایجان هجوم آورد و بمب‌افکن‌هایشان شهرهای بی‌دفاع را بمباران کرد.

در جلفا، نخستین نبرد زمینی ایران و شوروی آغاز شد. نیروهای ارتش ۴۷ شوروی که قصد عبور از این پل مرزی را داشتند،‌ ناگهان با شلیک سربازان ایرانی متوقف می‌شوند. شوروی‌ها که پل را برای عبور لازم دارند، نمی‌خواهند از توپخانه استفاده کنند،‌ اما تیراندازی‌ها ایرانی‌ها پیشروی‌ آن ها را متوقف کرده. این تیراندازی تنها توسط سه سرباز مرزی انجام می‌شد؛ سرجوخه مصیب ملک محمدی، سرباز وظیفه عبدالله شهریاری و سرباز وظیفه سیدمحمد رایی هاشمی.

لشکر ۵۳ شوروی هم در نزدیکی اردبیل با دفاع ایرانیان به فرماندهی سرتیپ حبیب‌الله قادری روبه‌رو شده و لشکر ۴۴ هم با مقاومت سربازان ایرانی به فرماندهی سپهبد ایرانپور در بندر پهلوی. مقاومت در این بندر را در سریال خاتون دیده‌ایم. اینکه چطور با آتش سنگین شوروی نیروهای ایرانی شهید می‌شوند.

در خراسان هم نیروهای شوروی از ترکمنستان وارد ایران شده و درگیر نبرد با ارتش ایران می‌شوند.

نزدیک غروب روز سوم شهریور، در حالی که نیروهای شوروی هنوز در جلفا، اردبیل و بندر پهلوی مشغول نبردند، مقاومت در آبادان و خرمشهر می‌‌شکند؛ دریادار بایَنُدر را در خرمشهر به گلوله می‌بندند و نیروهای ایرانی فرمانده خود را از دست می‌دهند.

جنگ برای ایران غافلگیرکننده بود. شهرهای بزرگ کشور زیر بمباران سنگین قرار گرفت و فرماندهان رده‌بالای کشور هیچ ایده‌ای برای نحوه مقاومت نداشتند.

در چنین اوضاعی روز دوم جنگ شروع شد که بمباران‌های سنگین در اردبیل و تبریز و بندر پهلوی توان مقابله را از نیروهای ایرانی گرفت. لشکر اردبیل و خراسان از هم می‌پاشد شوروی‌ها پیشروی را ادامه می‌دهند.

اما ارتش ۴۷ شوروی هنوز در جلفا گیر افتاده؛ با مقاومت همان سه مرزدار ایرانی. روس‌ها برای پیشروی بالاخره مجبور به استفاده از توپخانه می‌شوند و هر سه مرزدار را به شهادت می‌رسانند. گفته‌اند وقتی ژنرال «واسیلی نوویکوف» فرمانده ارتش ۴۷ فهمید که فقط با سه سرباز در جنگ بوده، دستور داد تا این سه تن به شیوه مسلمانان خاک شوند. مزار آن‌ها هنوز هم کنار همان پل جلفاست با یادمانی از مبارزه جانانه‌شان.

به روزهای اشغال برگردیم. ارتش شوروی موفق می‌شود نیروهای مقاومت را در بندر پهلوی، ارومیه و مشهد در هم بشکند و تبریز را فتح کند.

در جنوب، بریتانیا هم پالایشگاه‌های نفت را که زیر نظر خودش اداره می‌شد ایمن کرده و آبادان و خرمشهر را در کنترل دارد. اما هنوز نتوانسته لشکر کرمانشاه به فرماندهی سرلشکر حسن مقدم مراغه‌ای را در هم بشکند.

روز سوم جنگ نوبت حمله به اهواز و بندر پهلوی است که هر دو با همه توان مقاومت می‌کنند اما توان آتشبار سنگین بریتانیا و شوروی را ندارند. بندر پهلوی سقوط می‌کند اما لشکر اهواز با فرماندهی سپهبد محمد شاهبختی دفاع را ادامه می‌دهد.

در تهران «رجبعلی منصور» استعفا می‌دهد و «محمدعلی فروغی» نخست‌وزیر می‌شود تا مذاکره با نیروهای متفقین را آغاز کند. دولت او دستور آتش‌بس و ترک مخاصمه می‌دهد. به این ترتیب مقاومت در اهواز پایان می‌یابد، لشکر کرمانشاه اسلحه‌ها را زمین می‌گذارد و مقاومت‌های پراکنده در سراسر ایران هم متوقف می‌شود.

حالا با اعلام آتش‌بس، خیال متفقین راحت شده. نیروهای بریتانیایی از جنوب و غرب، و شوروی‌ها از شمال خاک ایران را طی می‌کنند و هشتم شهریورماه در قزوین به هم می‌رسند. حالا ایران جز تهران در اشغال آن‌هاست. متفقین به دولت فروغی اعلام می‌کنند به تمامیت ارضی ایران احترام می‌گذارند و خواستار خروج فوری نیروهای آلمان، ایتالیا، رومانی و مجارستان هستند و می‌خواهند از مسیر جنوب به شمال، اسلحه و آذوقه به شوروی برسانند.

در این روز سرلشکر احمد نخجوان کفیل وزارت جنگ در شورای عالی نظامی تصویب می‌کند که همه سربازان به مرخصی بروند. این تصویر را علی حاتمی در هزاردستان نشان داده که چطور سربازان آواره می‌شوند و پادگان‌ها خالی. رضاشاه این کار نخجوان را خیانت می‌نامد و او را زندانی می‌کند، اما کار از کار گذشته.

مذاکرات بین متفقین و دولت فروغی برای ادامه سلطنت پهلوی و چگونگی اداره کشور ادامه دارد. در این بین قحطی و بیماری هم از راه می‌رسد. مسیر ورود آذوقه و دارو در دست متفقین است و مردم به ندرت حتی آرد برای درست کردن نان پیدا می‌کنند.

روز ۲۵ شهریورماه، متن استعفای رضاشاه در مجلس خوانده می‌شود و یک روز بعدش پسر او محمدرضا سوگند پادشاهی یاد می‌کند. در همین روز ارتش شوروی و بریتانیا ناگهان تهران را اشغال می‌کنند و سربازانش در خیابان‌های پایتخت رژه می‌روند. متفقین حالا ایران را در دست دارند و آن را پل پیروزی می‌خوانند. پلی برای پیروزی در جنگی که هیچ ارتباطی با ایران نداشت.

 

ارسال به دوستان
انتشار یافته: ۲۹
در انتظار بررسی: ۷
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
Belgium
۰۱:۲۶ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
33
15
ساعت چهار صبح سفیران دوکشور بیدار و رجبعلی منصور نخست وزیر در خواب هفت پادشاه !
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۰۷:۳۳- ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
در همه جا ساعت 4 صبح وقت خواب و استراحت است وعلت بیدار بودن سفرای خارجی هم این بوده که از طرف دولتهای متبوعشان به آنها ابلاغ شده سریعاً و بدون فوق وقت مراتب را به رجبعلی منصور اعلام کنند.
ناشناس
Belgium
۰۱:۳۲ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
1
61
یاد ملک محمدی و شهریاری و راعی هاشمی همیشه زنده باد
ناشناس
Belgium
۰۱:۴۰ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
14
53
اگر تدبیر محمد علی فروغی ذکالملک نبود معلوم نبود چه برسر مملکت قحطی زده میآمد.
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۰۹:۲۸- ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
مردی بزرگ که هیچگاه به شایستگی از او تجلیل نشد
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۰:۳۶- ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
تدبیر ؟! تدبیری از نوع برجام با عاقبت مشخص . بتون ریزی مملکت در ازای دریافت مختصری اذوقه انهم نسیه و بشروطها
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۵:۲۵ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
5
64
ایران در طول تاریخ بارها مورد هجوم دشمنان بوده و هست. خم شد و نشکست .
درود بر شهدای جان برکف دفاع از میهن در طول تاریخ
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۱۶ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
40
12
عجب داستان تخیلی بود!
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۰۹:۳۲- ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
ای کاش داستان بود ولی متاسفانه واقعیت دارد
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۳۸ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
1
29
چه روزگار تلخ و سياهي بوده آن روزگاران، ياد تمام عزيزان مبارز از دست رفته در راه وطن، گرامي
نامم.م
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۴۸ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
9
28
ذکاالملک فروغی سیاسمتداری بزرک و با تدبیر بود که کشور از ورطه نابودی نجات داد. یادش گرامی
هومن
Iran, Islamic Republic of
۰۸:۵۶ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
1
40
کل این واقعه تلخ است ولی دلاوری و وطن دوستی سربازان وطن تحسین برانگیزه.... درود بر روان همه شهیدان ابذان مخصوصا سه شهید ارس... چقدر شجاع بودند....
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۰۷ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
2
31
اگر ایران نبود متفقین تو جنگ جهانی دوم پیروز نمیشد و بهای اون جان دادن مردم ایران از گرسنگی و بیماری بود ، لعنت و نفرین ابدی بر بانیان جنگ ...
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۰۹ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
4
37
اگر قدرت نداشته باشی در موقع لزوم پل پیروزی دیگران می شوی
باید قدرت داشت؛ قدرت اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و نظامی. هرکس سر قدرت نظامی چانه بزند مملکتش را پل پیروزی دیگران می کند.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۳۰ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
1
22
پاینده باد ایران و ایرانی
علی رحیمی
Iran, Islamic Republic of
۱۰:۱۵ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
0
22
با تشکر فراوان از تهیه کنندگان فایل های تاریخی
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۰:۲۰ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
0
27
احسنت بر عصر ایران با پخش این فیلم!!!!!!!!!!!
درود بر روان پاک شهیدان مدافع وطن در هر عصر و زمانی خصوصا آن 3 مرزدار بزرگ و قهرمان ملی پل جلفا که داستانشان ما را بسیار متاثر کرد که چرا از مقام بزرگ این افراد هیچ گاه تجلیل نشد؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟!!!
اجرشان با خداوند بزرگ باد!!!!!!!!!!!
ایلان ماسک
Iran, Islamic Republic of
۱۰:۳۶ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
0
29
حیف زمانی که توی کتابهای درسی درباره این وقایع میخونیم هیچ معنی برامون نداره و کسالت باره و فقط برای نمره گرفتن از بر میکنیم.
ولی وقتی بزرگ میشیم میفهمیم تک تک این جملات و تصاویر چقدر دردناک هستند.
چه سختی هایی که بر پدران و مادرانمون نگذشته؟!
خدا بخدا شرلوک هستم
Iran, Islamic Republic of
۱۱:۳۸ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
8
18
خیلی خوب بود ولی شما قبل از همه باید میگفتید چقدر روس و انگلیس نیرو داشتم وایران چقدر نیرو داشت یا تو پانزده سال حکومت رضاه شاه اضلاع شاه نتوانست وقت کند ارتش رو مدرن کند ویرانه ای به نام ایران در زمان قاجار توانست به سرعت پیش ببرد
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۳:۳۶ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
0
13
بسیار محتصر و زیبا جدا منقلب شدم روح شهدای جلفا شاد
بهزاد ممی زاده
Iran, Islamic Republic of
۱۵:۲۷ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
1
7
دوستان اگر گذرتان به تبریز افتاد سراغی بگیرید از قبرستان قم تپه تبریز که حالا به بوستان تبدیل شده و از رشادت های کسانی که موقع حمله روس در تبریز داشتند یادی کنید. حیف که همیشه باد نسیان در مملکت همیشه می وزد و کسی سراغی از قهرمانان واقعی نمی گیرد.
سلمان
Iran, Islamic Republic of
۱۶:۳۰ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
0
11
گفته‌اند وقتی ژنرال «واسیلی نوویکوف» فرمانده ارتش ۴۷ فهمید که فقط با سه سرباز در جنگ بوده، دستور داد تا این سه تن به شیوه مسلمانان خاک شوند. مزار آن‌ها هنوز هم کنار همان پل جلفاست با یادمانی از مبارزه جانانه‌شان.
خدا رحمت کنه همه شهدای ایران رو
هرمز
Germany
۱۶:۳۷ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
0
15
گمان میکنم نویسنده محترم در مورد خود اقدام یه اشغال ایران توسط متفقین همانند بقیه مورخان بسادگی از موضوع عبور کرده است حال آنکه بعنوان مورخ و ایرانی هردو میبایست اساس اسبدلال متفقین درمورد روابظ ایران وآلمان رایه چالش می کشید .آنها هیچ دلیل حقوقی یا قانونی نداشتنند که باستناد آن خاک کشوری را اشقال کند. هنور هم میتوان از این جنایت دادخواهی کرد .چرچیل درخاطراتش سعی میکند از این اقدام دفاع کند دفاعی که بسیار لرزان است واومعتقد است که حهان ازاین اقدام متفقین پشتیبانی خواهد کرد اوشرح نمی دهد چرا به دلیل شرابط مشابه بی طرفی بلژیک نادیده گرفته نشد مگر فنلاند توسط روسیه اشغال نشده بود ومگر ازهمینان تقاضای کمک نکرده بود آنها با کدام استدلال بی طرفی بلژیک رامحترم شمردند اما بی طرفی ایران را نادیده گرفتند وآن تجاوز بایران صورت گرفت. باشد روزی که این دادخواهی به دتدگاههای بین المللی کشیده شود
پاسخ ها
بابک
| Iran, Islamic Republic of |
۲۱:۰۵- ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
نظر شما بار قانونی فوق العادهای دارد ولی متاسفانه دنیا با قانون اداره نمیشود.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۲۰:۵۹ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
0
2
محمدعلی فروغی هم سیاست‌مدار وطن‌پرستی بود و هم ادیب و دانشمندی گران‌سنگ. یاد و خاطرش همیشه جاودان
کوروش
Iran, Islamic Republic of
۲۳:۵۵ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۵
0
0
عالی بود، زحمت کشان عصر ایران
کلی حال کردم که جنایات این انگلیسی ها و روس ها رو یادآور این مردم ستم دیده و کم حافظه می کنید
علي
Turkey
۱۰:۴۲ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۶
4
3
بابا پهلوي با كودتاي انگليس سر كار اومده بود چظور شاه ميتونست جلوش وايسته معلومه با سه سوت نابودش مي كنند. كشور ايران ارتشي نداشت با يه تلنگر ارتش پاشيد چند تا مقاومت اون سربازان آذربايجاني در جلفا هم از حس وطن پرستي و اعتقادات ديني شخصي شان ناشي مي شد.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۲:۲۷ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۶
3
3
صد رحمت به ارتش افغانستان. ارتش مقتدر رضا شاه در مقابل چند سرباز هندی بدون جنگ تسلیم شده باقی ماجرا داستانسرایی است.
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۴:۰۰ - ۱۴۰۰/۰۶/۱۶
0
3
در سریال «در چشم باد» نیز صحنه های زیادی از مقاومت و گزارش های ارسالی به تهران و حتی جنگ هوایی نمایش داده شده جای تعجبه که هیچ اشاره ای بهش نشده!!!!
پربازدید ها
تورهای لحظه آخری
علم و فناوری