خاویار ایران هم سیاسی شد

تابناک: ایران از دیرباز به عنوان تنها کشور منطقه خاورمیانه در صادرات خاویار شناخته شده و این محصول دریایی بازارهای خود در اروپا و آمریکا را با قوت تمام حفظ کرده بود.

پیش از پیروزی انقلاب اسلامی صادرات خاویار منحصرا در اختیار خانواده "دولو" بود و این خانواده که بازماندگان شاهزادگان قاجار به شمار می رفتند موفق شده بودند انحصار صادرات این محصول را از شاه دریافت کنند و به این ترتیب بازارهای جهان را در اختیار داشتند و خاویار ایرانی با نام تجاری Iranian Caviar (خاویار ایرانی)و Black Caviar (خاویار سیاه) و Golden Caviar (خاویار طلایی) شناخته شده ترین فرآورده دریایی ایران به شمار می رفتتند.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی و سال های پس از آن به دلیل بروز جنگ تحمیلی در ایران و حوادث سیاسی منطقه موضوع صادرات خاویار به حاشیه رانده شد اما با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروری و ظهور کشورهای تازه استقلال یافته و ساحلی خزر و نیاز این کشورها به ارز، شرایطی به وجود آمد که این کشورها به طمع خارج کردن انحصار این محصول از ایران برآمده و در برنامه ای حساب شده پس از انگ زدن به محصول ایران در فضایی کاملا مسکوت، به صید ماهیان خاویاری خزر اقدام و ذخایر این ماهی ارزشمند را به حداقل رساندند.

بنابر این گزارش، این امر موجب شد که کمیسیون بین المللی حفاظت از ماهیان خاویاری جهان در اقدامی ارزشمند ضمن حمایت از تلاش های ایران در تکثیر گونه های ماهیان خاویاری تنها به جمهوری اسلامی ایران اجازه صید و صادرات خاویار را صادر کرد.

این انحصار اگرچه بار دیگر برای چندین سال متوالی در اختیار ایران بود اما ناگهان شرکت های صادر کننده خاویار ایران با عدم اجازه صادرات مواجه شدند تا جایی که در آخرین اقدام، به ناچار محصول خود را به بازارهای داخلی روانه کردند و به دلیل اینکه این محصول در بازار ایران کشش کمتری داشته و ناشناخته است می توان تصور کرد که این صنعت آینده ای مبهم را در پیش رو دارد.

به نظر می رسد ترفندهای سیاسی برخی کشورهای منطقه موجب شده که اقتصاد ایران صدمه دیده و همچنان که در سال های گذشته برای پسته صادراتی تولیدی ایران ایجاد اشکال کردند و بازارهای ایران را ربودند، اکنون برای خاویار ایران نیز نقشه هایی دارند و فردا هم زعفران ایران نیز به سرنوشت خاویار و پسته دچار خواهد شد و مانند فرش ایران که سال هاست در غربت غرب مهجور مانده همچنان به حاشیه رانده می شود.

آنچه اما قطعی و مسلم است اینکه تمامی این نامهربانی ها نتیجه مسامحه و سهل انگاری متولیان حمایت از صادرات محصولات ایران است و شایسته است که بار دیگر در سیاست های صادراتی ایران تجدید نظر شود تا سیاسی کاری کشورهای همسایه بر اقتصاد کشورمان سایه نیافکند و نتواند اقتصاد صادراتی ایران را بیش از این به حاشیه براند.