ویتامین E یک آنتیاکسیدان قدرتمند و چربدوست است که نقشی حیاتی در حفظ سلامت سلولهای بدن ایفا میکند. این ویتامین با خنثی کردن رادیکالهای آزاد مضر، از سلولها در برابر استرس اکسیداتیو محافظت کرده و از پیری زودرس سلولها جلوگیری میکند. علاوه بر خاصیت آنتیاکسیدانی، ویتامین E در تقویت سیستم ایمنی بدن نقش کلیدی دارد و به مبارزه با عفونتها و باکتریها کمک میکند. این ویتامین همچنین برای گشاد شدن رگهای خونی و جلوگیری از لخته شدن خون در داخل رگها ضروری است و سلامت قلب و عروق را تضمین میکند.
به گزارش ایمنا، یکی دیگر از کارکردهای مهم ویتامین E، حفظ سلامت پوست و مو و چشمها است. این ویتامین با افزایش رطوبت و انعطافپذیری پوست، به بهبود زخمها و کاهش التهابات پوستی کمک میکند و از پوست در برابر آسیبهای اشعه خورشید محافظت میکند.
در زمینه سلامت چشم، مصرف کافی ویتامین E میتواند خطر ابتلاء به دژنراسیون ماکولا (تاری لکه زرد) و آب مروارید را که از بیماریهای چشمی مرتبط با افزایش سن هستند، کاهش دهد، همچنین این ویتامین برای عملکرد صحیح سلولهای عصبی و انتقال پیامهای عصبی در سراسر بدن بسیار ضروری است.
با وجود اهمیت فراوان این ویتامین، کمبود آن در بدن میتواند عوارض ناخوشایندی را به همراه داشته باشد. یکی از شایعترین علائم کمبود ویتامین E، ضعف و آتروفی عضلانی است که میتواند باعث کاهش قدرت بدنی و مشکلات حرکتی شود. از آنجا که ویتامین E برای سلامت اعصاب ضروری است، کمبود آن میتواند منجر به آسیبهای عصبی شود که با بیحسی، گزگز یا سوزش در دستها و پاها (نوروپاتی محیطی) و اختلال در هماهنگی حرکات بدن (آتاکسی) خود را نشان میدهد. این مشکلات میتوانند تعادل فرد را مختل کنند و انجام فعالیتهای روزمره را دشوار سازند.
رضا امانی، متخصص تغذیه و فلوشیپ تغذیه بالینی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه در مورد ویتامین E باید گفت که با افزایش مصرف چربیها، نیاز بدن به این ویتامین افزایش مییابد، اظهار کرد: نیاز روزانه ویتامین E حدود ۱۵ میلیگرم است و کپسولهای موجود در بازار معمولاً دزهای بالاتری مانند ۴۰۰ واحد بینالمللی دارند، اما مصرف این مکملها برای همه افراد توصیه نمیشود، مگر در مواردی که کمبود آن تشخیص داده شده باشد.
وی با بیان اینکه این تشخیص میتواند بر اساس آزمایشهای تخصصی یا علائم بالینی صورت گیرد، افزود: کمبود ویتامین E معمولاً شایع نیست و علائم ظاهری مشخص و فوری ندارد، در حالی که کمبود ویتامین C به دلیل ذخایر کمتر آن در بدن، میتواند طی دو تا چهار هفته خود را نشان دهد.
متخصص تغذیه و فلوشیپ تغذیه بالینی تصریح کرد: علائمی مانند افزایش ریزش مو، خونریزی لثهها به ویژه هنگام مسواک زدن، تأخیر در ترمیم زخمها و حتی تغییرات خلقی از جمله نشانههای کمبود این ویتامین هستند و این حالت میتواند بهصورت خمودگی و شبهافسردگی بروز کند.
امانی ادامه داد: فصل مرکبات فرصت بسیار مناسبی است تا از میوههای تازه مانند پرتقال، نارنگی و لیموشیرین برای تأمین ویتامین C استفاده شود. بهتر است این میوهها تازه مصرف شوند و در صورت گرفتن آب میوه، بلافاصله نوشیده شوند.
وی با بیان اینکه توصیه میشود پوست سفیدرنگ اطراف مرکبات دور ریخته نشود، گفت: این بخش سرشار از فیبر محلول و ترکیبات آنتیاکسیدانی مفید است و هر جز از این میوهها که مخلوق خداوند هستند، دارای حکمت و خاصیت خاصی است که علم بهتدریج آنها را آشکار میکند.
متخصص تغذیه و فلوشیپ تغذیه بالینی اضافه کرد: استفاده منظم از میوهها و سبزیجات تازه در برنامه غذایی میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت بدن ایفا کند.
کمبود ویتامین E همچنین میتواند سیستم ایمنی بدن را تضعیف کند و فرد را در برابر عفونتها ویژه آسیبپذیر سازد. افرادی که دچار کمبود این ویتامین هستند، ممکن است بیشتر به بیماریهای عفونی مبتلا شوند و دوره بهبودی آنها طولانیتر باشد و علاوه بر این، کمبود شدید و طولانیمدت این ویتامین میتواند بر بینایی تأثیر بگذارد و باعث آسیب به شبکیه چشم شود. در موارد نادر، کمبود ویتامین E میتواند منجر به مشکلات کبدی و کلیوی شود که نشان دهنده اهمیت این ریزمغذی در عملکرد صحیح اندامهای حیاتی بدن است.
در صورت تشخیص کمبود ویتامین E توسط پزشک، مصرف مکملهای غذایی اغلب ضروری است. مکملهای ویتامین E میتوانند به سرعت سطح این ویتامین را در خون افزایش داده و از پیشرفت آسیبهای عصبی و عضلانی جلوگیری کنند. با این حال، مصرف خودسرانه این مکملها میتواند عوارض جانبی داشته باشد، زیرا ویتامین E محلول در چربی است و مصرف بیش از حد آن میتواند سمی باشد، بنابراین همیشه باید تحت نظر پزشک و با توجه به میزان دقیق کمبود، از مکملها استفاده کرد. تأمین ویتامین E از طریق منابع طبیعی مانند مغزها، دانهها و روغنهای گیاهی نیز به همراه مکملها، راهکاری مؤثر برای حفظ سلامت بدن است.