مکمل‌ها زیر ذره‌بین پژوهشگران

قفسه‌های سوپرمارکت‌های محلی مملو از شیشه‌های مکمل‌های غذایی از انواع ویتامین‌ها و مواد معدنی گرفته تا محصولاتی مانند پروبیوتیک‌ها، گیاهان دارویی و روغن ماهی است. این تنوع گسترده موجب می‌شود بسیاری از افراد به مصرف این مکمل‌ها روی بیاورند، اما پرسش اصلی این است: آیا این مواد واقعا برای حفظ سلامتی ضروری هستند یا مصرف آن‌ها می‌تواند با خطرات و عوارضی همراه باشد؟

به گزارش ایسنا، کارول هاگانس متخصص رسمی تغذیه و مشاور موسسه ملی سلامت آمریکا (NIH) می‌گوید: برای بیشتر افراد، پیروی از رژیم غذایی متنوع و مغذی می‌تواند تمام مواد مغذی مورد نیاز بدن را تامین کند. با این حال، برخی افراد ممکن است به مقادیر بیشتری از بعضی مواد مغذی نیاز داشته باشند که این نیازها بر اساس سن، وضعیت سلامتی و الگوی غذایی افراد متفاوت است.

به گفته هاگانس، بسیاری از مردم دچار این تصور اشتباه هستند که مکمل‌های غذایی می‌توانند از بیماری‌ها پیشگیری کنند یا حتی آن‌ها را درمان کنند. در حالی‌ که مکمل‌ها اساسا برای «تکمیل» رژیم غذایی و نه برای درمان یا پیشگیری از بیماری‌ها طراحی شده‌اند.

وی توضیح داد: هرچند مکمل‌های غذایی تحت نظارت سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) قرار دارند، اما این نظارت در چارچوب قوانین مواد غذایی و نه قوانین دارویی انجام می‌شود. به همین دلیل، شرکت‌ها پیش از عرضه مکمل‌ها به بازار، الزامی برای اثبات اثربخشی آن‌ها ندارند. هرچند تولیدکنندگان باید اصول تولید صحیح را رعایت کنند، اما همچنان این احتمال وجود دارد که محتوای واقعی یک مکمل دقیقا مطابق با اطلاعات درج‌شده روی برچسب نباشد.

برخی سازمان‌های مستقل، کیفیت مکمل‌ها را بررسی و تایید می‌کنند، اما این آزمایش‌ها فقط نشان می‌دهد که محصول به‌درستی تولید شده و حاوی مواد اعلام‌شده است نه اینکه موثر یا ایمن باشد.

چه زمانی به مکمل‌های غذایی نیاز داریم؟

نیاز بدن به مواد مغذی در طول زندگی تغییر می‌کند. برای مثال، با افزایش سن، توانایی جذب و پردازش برخی مواد مغذی کاهش می‌یابد. به همین دلیل، سالمندان ممکن است به مقادیر بیشتری از ویتامین D، ویتامین B۱۲ و کلسیم نیاز داشته باشند.

افرادی که برخی گروه‌های غذایی را مصرف نمی‌کنند نیز ممکن است دچار کمبود شوند. به‌عنوان نمونه، ویتامین B۱۲ فقط در محصولات حیوانی یافت می‌شود و افراد دارای رژیم گیاه‌خواری ممکن است این ویتامین را به میزان کافی دریافت نکنند.

زنان باردار یا افرادی که قصد بارداری دارند، به مقدار مشخصی فولات نیاز دارند، ماده‌ای که به پیشگیری از نقص لوله عصبی در جنین کمک می‌کند. همچنین نوزادان ممکن است به ویتامین D بیشتری نسبت به مقدار موجود در شیر مادر نیاز داشته باشند.

پاتریشیا هاگرتی، پژوهشگر تغذیه و سیستم ایمنی در موسسه ملی سلامت آمریکا گفت: افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن نیز گاهی به دریافت بیشتر برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی نیاز دارند. این بیماری‌ها شامل بیماری‌های قلبی، دیابت، سرطان، ایدز و برخی بیماری‌های خودایمنی است. وی تاکید کرد که نیاز به مکمل نباید بر اساس حدس و گمان باشد و انتخاب نوع مکمل و دوز آن باید با نظر پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود. آزمایش خون معمولا می‌تواند کمبودهای تغذیه‌ای را مشخص کند.

ملاحظات ایمنی

اگر از مکمل‌های غذایی استفاده می‌کنید، حتما این مورد را با پزشک خود در میان بگذارید. برخی مکمل‌ها می‌توانند با داروها تداخل داشته باشند یا برای گروه‌های خاصی از افراد خطرناک باشند. هاگانس هشدار داد که «بیشتر بودن همیشه بهتر نیست» و طبیعی بودن یک ماده به معنای ایمن بودن آن نیست.

بسیاری از مواد مغذی در صورت مصرف بیش از حد می‌توانند خطرناک باشند و برای آن‌ها «حد بالای مصرف مجاز» تعریف شده است. مصرف مداوم بیش از این حد ممکن است به مشکلات جدی سلامتی منجر شود و از جمله این مواد می‌توان به کلسیم، آهن، روی و ویتامین‌های A، B۶، C و D اشاره کرد. از آنجا که تولیدکنندگان الزام قانونی برای رعایت این حد ندارند، بررسی دقیق برچسب‌ها پیش از خرید اهمیت زیادی دارد و همچنین مصرف برخی ویتامین‌ها مانند ویتامین K می‌توانند با مصرف داروهای رایج تداخل داشته باشند.  

مکمل‌های گیاهی و ادعاهای اغراق‌آمیز

مکمل‌های گیاهی یا بوتانیکال‌ها که از بخش‌های مختلف گیاهان تهیه می‌شوند، پیچیدگی بیشتری دارند. مکمل‌های گیاهی می‌توانند به شکل‌های مختلفی مانند کپسول، دمنوش‌های خشک یا فرآورده‌های مایع عرضه شوند. محصولاتی مانند جینسینگ، اکیناسه و گل راعی ممکن است از برندی به برند دیگر متفاوت باشند و در نتیجه، تاثیرات متفاوتی در بدن ایجاد کنند. به گفته هاگانس، این محصولات می‌توانند با داروها تداخل و عوارض جانبی داشته باشند.  

ایکلس کان، پژوهشگر دانشگاه می‌سی‌سی‌پی تاکید کرد: برخی از این محصولات ادعاهای اغراق‌آمیزی مانند «بهبود خواب» یا «کاهش وزن» را مطرح می‌کنند اما اگر به دنبال درمان بیماری هستید، نباید به سراغ قفسه مکمل‌های غذایی بروید.

تقویت سیستم ایمنی بدن

یکی از رایج‌ترین ادعاها درباره مکمل‌ها، تقویت سیستم ایمنی است. به گفته هاگرتی، مواد مغذی‌ مانند ویتامین C، D، E، روی، سلنیوم و منیزیم برای عملکرد طبیعی سیستم ایمنی ضروری هستند، اما هیچ شواهدی وجود ندارد که نشان دهد، مصرف بیش از مقدار توصیه‌شده آن‌ها می‌تواند سیستم ایمنی را تقویت کند.

پژوهش‌ها درباره نقش مکمل‌ها در کاهش علائم کووید-۱۹ و سایر ویروس‌ها همچنان ادامه دارد، اما تاکنون شواهد کافی برای توصیه یا منع مصرف هیچ ویتامین، ماده معدنی یا مکمل گیاهی خاصی در پیشگیری یا درمان این بیماری‌ها وجود ندارد.

دانشمندان همچنین در حال بررسی نقش مکمل‌ها در مقابله با ویروس‌های دیگر هستند. خان و همکارانش روی عصاره‌ گیاهی که از نوعی جلبک به نام «اسپیرولینا» تهیه می‌شود، تحقیق می‌کنند. پژوهش‌های انجام‌شده روی موش‌ها نشان داده است ترکیبات موجود در این جلبک ممکن است پاسخ ایمنی بدن را تقویت کرده و از بدن در برابر عفونت‌های ویروسی محافظت کند. این گروه پژوهشی قصد دارد بررسی کند که آیا می‌توان از این ماده برای محافظت در برابر آنفلوآنزا استفاده کرد یا خیر.

با این حال، خان توضیح داد: یکی از چالش‌های اصلی مکمل‌های گیاهی این است که ترکیب آن‌ها ممکن است از یک بطری تا بطری دیگر متفاوت باشد. به همین دلیل، پژوهشگران ابتدا باید محصول را به‌طور کامل شناسایی و استانداردسازی کرده تا بتوانند آن را وارد آزمایش‌های بالینی کنند.

سایت هلث گزارش کرد، شاید این پرسش برای شما پیش آید که اگر مکمل‌ها راه‌حل نیستند، پس چه کاری می‌توان همین حالا برای تقویت سیستم ایمنی انجام داد؟ پاتریشیا هاگرتی می‌گوید: مهم‌ترین کار این است که رژیم غذایی متنوع و مغذی داشته باشید و وزن سالم خود را حفظ کنید. اضافه‌وزن و چاقی می‌تواند سیستم ایمنی بدن را تضعیف کند.

وزیر خارجه عراق: میانجی‌گری میان ایران و آمریکا بسیار دشوار است

بیشتر بخوانید:

چه مکملی را چه موقع و چگونه مصرف کنیم؟ / راهنمای جامع مصرف مکمل ها

تماشاخانه

وقتی از آسمان ایران پول نمی‌بارد / مرغ همسایه واقعا غاز است

طوفان شن در کرمان ... حتی نمی‌دانید چه بلای هولناکی است / ای کاش مدیران در ایران چنین گزارش‌هایی را درک می‌کردند

فیلم های دیگر