عصرایران- ویتامین P نام قدیمی گروهی از ترکیبات گیاهی به نام فلاونوئیدها است. این ترکیبات که در بسیاری از میوه ها، سبزیجات، چای و مواد غذایی گیاهی یافت می شوند، به دلیل خواص آنتی اکسیدانی و نقش احتمالی در حفظ سلامت قلب و عروق مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته اند.
در دهه 1930 میلادی، دانشمندان هنگام استخراج ترکیبی از پرتقال تصور کردند نوع جدیدی از ویتامین را کشف کرده اند و آن را ویتامین P نامیدند. اما بعدها مشخص شد این ماده از خانواده فلاونوئیدها است و ویتامین محسوب نمی شود.
فلاونوئیدها ترکیبات پلی فنولی طبیعی هستند که در گیاهان وجود دارند. تاکنون هزاران نوع از این ترکیبات شناسایی شده اند. آنها علاوه بر ایجاد رنگ در بسیاری از میوه ها و سبزیجات، به گیاهان در برابر عوامل محیطی و آسیب های اکسیداتیو کمک می کنند.
فلاونوئیدها به شش گروه اصلی تقسیم می شوند که هر کدام در مواد غذایی مشخصی وجود دارند.
فلاونول ها: از رایج ترین فلاونوئیدهای غذایی هستند و در پیاز، انگور، گوجه فرنگی، انواع توت، کلم کیل و چای یافت می شوند. کوئرستین و کامپفرول از ترکیبات شناخته شده این گروه هستند.
فلاون ها: جعفری، کرفس، نعناع، آویشن و بابونه از منابع غذایی آنها محسوب می شوند.
فلاوانول ها: چای سبز، چای سیاه، کاکائو، سیب و انگور حاوی این ترکیبات هستند. کاتچین ها از اعضای شناخته شده این گروه هستند.
فلاوانون ها: بیشتر در مرکبات مانند پرتقال، لیمو و گریپ فروت وجود دارند.
ایزوفلاون ها: سویا و محصولات تهیه شده از آن از منابع اصلی این ترکیبات هستند.
آنتوسیانین ها: مسئول رنگ قرمز، آبی و بنفش بسیاری از میوه ها هستند و در بلوبری، توت فرنگی، شاه توت، کرنبری و انگور قرمز یافت می شوند.
یکی از مهم ترین ویژگی های فلاونوئیدها خاصیت آنتی اکسیدانی آنها است. این ترکیبات می توانند در خنثی کردن برخی رادیکال های آزاد و کاهش آسیب اکسیداتیو نقش داشته باشند.
پژوهش های انسانی نیز ارتباط میان مصرف بیشتر فلاونوئیدها و برخی پیامدهای مطلوب سلامت را بررسی کرده اند.
سلامت قلب: برخی مطالعات مشاهده ای، مصرف بیشتر فلاونوئیدها را با کاهش خطر بیماری های قلبی عروقی مرتبط دانسته اند.
سلامت مغز: ترکیبات موجود در کاکائو و چای ممکن است از طریق تاثیر بر جریان خون و فرایندهای سلولی به عملکرد مغز کمک کنند.
دیابت نوع 2: برخی پژوهش ها ارتباط میان مصرف مواد غذایی سرشار از فلاونوئید و کاهش احتمال ابتلا به دیابت نوع 2 را گزارش کرده اند.
البته بخش قابل توجهی از شواهد موجود مشاهده ای یا حاصل مطالعات آزمایشگاهی است و هنوز نمی توان فلاونوئیدها را درمان یا عامل قطعی پیشگیری از این بیماری ها دانست.
فلاونوئیدها مواد مغذی ضروری محسوب نمی شوند و برای آنها مقدار مصرف روزانه توصیه شده ای تعیین نشده است. دریافت این ترکیبات از طریق رژیم غذایی متنوع و سرشار از میوه ها، سبزیجات، حبوبات، چای و مغزها معمولا کافی است.
مکمل هایی مانند کوئرستین و روتین نیز در بازار وجود دارند، اما مصرف آنها برای همه افراد ضروری نیست. دوزهای بالای این مکمل ها ممکن است با بعضی داروها تداخل داشته باشند و ایمنی مصرف طولانی مدت آنها به طور کامل مشخص نشده است.
افرادی که قصد مصرف مکمل های فلاونوئیدی دارند، به ویژه در صورت استفاده از داروهای دیگر، بهتر است پیش از شروع با پزشک مشورت کنند.