عصر ایران - در روزهایی که بحث ازسرگیری صادرات نفت ایران بار دیگر مطرح شده، یک پیشنهاد رسانهای، ماجرای امروز را به یکی از مشهورترین صحنههای شاهنامه پیوند زده است؛ اعزام کاروانی از نفتکشهای ایرانی به سمت چین برای عبور از محاصره دریایی آمریکا؛ ایدهای که خبرگزاری فارس آن را با الهام از عبور فریدون از اروندرود، «ایده فریدون» نامیده است.
بر اساس این پیشنهاد، ایران به جای تلاش برای عبور انفرادی نفتکشها، میتواند کاروانی از نفتکشهای خود را به سمت مقصد صادراتی اعزام کند؛ سناریویی که هدف آن، نه فقط انتقال نفت، بلکه ایجاد هزینه برای هرگونه تلاش آمریکا جهت متوقف کردن این نفتکشهاست.
فارس در این چارچوب نوشته است اگر آمریکا برای جلوگیری از حرکت نفتکشهای ایرانی دست به اقدام نظامی بزند، ایران میتواند با واکنش متقابل، هزینه چنین اقدامی را افزایش دهد. در این گزارش، پایانههای نفتی در امارات، عربستان سعودی و قطر بهعنوان اهداف احتمالی واکنش ایران مطرح شدهاند.
منطق این پیشنهاد روشن است: اگر توقف یک نفتکش ایرانی برای آمریکا هزینهای به مراتب بیشتر از منفعت حاصل از جلوگیری از صادرات نفت ایران داشته باشد، محاسبات واشنگتن برای رویارویی با این نفتکشها تغییر خواهد کرد.
فریدون چگونه از اروندرود گذشت؟
نام این طرح از یکی از صحنههای معروف شاهنامه فردوسی گرفته شده است.
در روایت شاهنامه، فریدون برای رویارویی با ضحاک در مسیر حرکت خود به اروندرود میرسد. در آنجا، مانعی بر سر راه او قرار دارد و نگهبان رود که به فرمان ضحاک عمل میکند، اجازه عبور کشتیها را نمیدهد.
فریدون اما منتظر نمیماند تا این مانع کنار برود. او و سپاهش با اسب وارد آب میشوند و از رود میگذرند.
فارس با تکیه بر همین روایت، این پرسش را به وضعیت امروز ایران پیوند زده است: اگر مسیر صادرات نفت بسته شود، آیا باید منتظر باز شدن این مسیر ماند یا میتوان با ایجاد یک حرکت جمعی و افزایش هزینه جلوگیری از آن، مسیر را باز کرد؟
در این نگاه، «کاروان نفتکشها» صرفاً یک کاروان برای انتقال نفت نیست؛ بلکه بخشی از یک محاسبه بازدارنده است؛ اینکه هرگونه تلاش برای متوقف کردن صادرات ایران، با هزینهای قابل توجه برای طرف مقابل همراه شود.
همزمانی این پیشنهاد با تحرک یک نفتکش در خلیج فارس
طرح «ایده فریدون» در حالی مطرح شده که گزارشهایی درباره تحرکات جدید برای
صادرات نفت ایران منتشر شده است.
شرکت ردیابی نفتکشها، تانکرترکرز، از نشانههایی درباره آمادهسازی ایران برای ازسرگیری صادرات نفت خبر داده است.
به گزارش
رویترز، یک نفتکش روز پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ در خلیج فارس مشغول دریافت نفت خام ایران از طریق انتقال کشتیبهکشتی بوده است. در صورت عبور موفق این محموله از محاصره دریایی آمریکا، این انتقال میتواند نخستین صادرات موفق نفت خام ایران از زمان برقراری مجدد محاصره در ماه ژوئیه باشد.
با این حال، جزئیات مهم این انتقال همچنان روشن نیست. رویترز نام نفتکش، مقصد نهایی محموله و میزان نفت بارگیریشده را اعلام نکرده است.
به همین دلیل، گزارش مربوط به انتقال نفت خام را نمیتوان به معنای تأیید اعزام کاروانی از نفتکشهای ایرانی به چین دانست. آنچه تاکنون مطرح شده، از یک سو نشانههایی از احتمال ازسرگیری صادرات نفت و از سوی دیگر پیشنهادی رسانهای برای چگونگی عبور از محدودیتهای دریایی آمریکا است.
نفتکشها؛ آزمونی برای محاصره دریایی آمریکا؟
اگر ایده مطرحشده از سوی فارس در نهایت به یک تصمیم عملی تبدیل شود، حرکت کاروانی نفتکشهای ایرانی میتواند به یکی از نقاط حساس تقابل تهران و واشنگتن تبدیل شود؛ زیرا در چنین سناریویی، موضوع فقط انتقال نفت نخواهد بود، بلکه نحوه واکنش آمریکا به عبور نفتکشهای ایرانی و واکنش احتمالی ایران به ممانعت از این حرکت نیز اهمیت پیدا میکند.
با این حال، در شرایط فعلی هنوز نمیتوان از اجرای چنین عملیاتی سخن گفت. «کاروان نفتکشها» و تهدید به واکنش متقابل، فعلاً در چارچوب یک پیشنهاد بازدارنده مطرح شده است و نه یک عملیات تأییدشده.
«ایده فریدون» در واقع تلاش برای تبدیل یک روایت کهن به یک راهبرد امروزی است: همانطور که فریدون در شاهنامه برای رسیدن به هدف، منتظر کنار رفتن مانع اروندرود نماند، این پیشنهاد نیز بر آن است که ایران برای عبور نفت خود از محدودیتهای دریایی، صرفاً منتظر تغییر شرایط نماند؛ بلکه با ایجاد هزینه برای جلوگیری از حرکت نفتکشها، معادله بازدارندگی را تغییر دهد.
سفر فریدون و سپاهش از اروندرود تا بیتالمقدس پایتخت ضحاک
چو آمد به نزدیک اروندرود
فرستاد زی رودبانان درود
بران رودبان گفت پیروز شاه
که کشتی برافگن هم اکنون به راه
مرا با سپاهم بدان سو رسان
از اینها کسی را بدین سو ممان
بدان تا گذر یابم از روی آب
به کشتی و زورق هم اندر شتاب
نیاورد کشتی نگهبان رود
نیامد بگفت فریدون فرود
چنین داد پاسخ که شاه جهان
چنین گفت با من سخن در نهان
که مگذار یک پشه را تا نخست
جوازی بیابی و مهری درست
فریدون چو بشنید شد خشمناک
ازان ژرف دریا نیامدش باک
هم آنگه میان کیانی ببست
بران بارهٔ تیزتک بر نشست
سرش تیز شد کینه و جنگ را
به آب اندر افگند گلرنگ را
ببستند یارانش یکسر کمر
همیدون به دریا نهادند سر
بر آن بادپایان با آفرین
به آب اندرون غرقه کردند زین
به خشکی رسیدند سر کینه جوی
به بیتالمقدس نهادند روی
که بر پهلوانی زبان راندند
هَمی کنگ دژهوختَش خواندند
به تازی کنون خانهٔ پاک دان
برآورده ایوان ضحاک دان
چو از دشت نزدیک شهر آمدند
کزان شهر جوینده بهر آمدند
ز یک میل کرد آفریدون نگاه
یکی کاخ دید اندر آن شهر شاه
فروزنده چون مشتری بر سپهر
همه جای شادی و آرام و مهر
که ایوانش برتر ز کیوان نمود
که گفتی ستاره بخواهد بسود
بدانست کان خانهٔ اژدهاست
که جای بزرگی و جای بهاست
به یارانش گفت آنکه بر تیره خاک
برآرد چنین برز جای از مغاک
بترسم همی زانکه با او جهان
مگر راز دارد یکی در نهان
بباید که ما را بدین جای تنگ
شتابیدن آید به روز درنگ
بگفت و به گرز گران دست برد
عنان بارهٔ تیزتک را سپرد
تو گفتی یکی آتشستی درست
که پیش نگهبان ایوان برست
گران گرز برداشت از پیش زین
تو گفتی همی بر نوردد زمین
کس از روزبانان به در بر نماند
فریدون جهان آفرین را بخواند
به اسب اندر آمد به کاخ بزرگ
جهان ناسپرده جوان سترگ
پربیننده ترین پست همین یک ساعت اخیر