کد خبر ۱۲۰۷۹۳۰
تاریخ انتشار: ۰۹:۱۱ - ۰۱-۰۹-۱۴۰۵
کد ۱۲۰۷۹۳۰
انتشار: ۰۹:۱۱ - ۰۱-۰۹-۱۴۰۵
گفت و گو با مرتضی افقه – اقتصاددان

طرفدار اقتصاد آزادم اما در شرایط عادی نه در شرایط غیر عادی فعلی

مرتضی افقه – اقتصاددان
در همه کشورهای دنیا هنگام جنگ، دولت جلوی خروج سرمایه را می‌گیرد، قیمت‌ها را کنترل می‌کند و از سیاست‌هایی مانند کوپن، جیره‌بندی و تعیین سقف قیمت استفاده می‌کند. این‌ها سیاست‌های دوره جنگ است.

عصر ایران؛ محمد حسن گودرزی- مرتضی افقه معتقد است: دولت در مورد افزایش قیمت بنزین مردد است. هم از گران‌کردن آن نگران است و هم از اقدام‌نکردن. هر چند

سایر خدمات را به‌صورت چراغ‌خاموش گران کرده اند، اما به‌دلیل سابقه افزایش قیمت بنزین و تأثیری که حتماً بر تورم دارد، درباره افزایش قیمت آن نگران اند.

این اقتصاددان افزود: دولت راه‌های مختلفی را برای افزایش قیمت پیموده یا امتحان کرده و با این افزایش محدود قیمت بنزین (بنزین 10 هزار تومنی)، یک مرحله از آن را پیش برده است. اکنون هم به‌دلیل کمبودی که ( به خاطر محاصره دریایی و کاهش درآمد ارزی) وجود دارد، متأسفانه به توصیه بخشی از اقتصادخوانده‌ها که بعضی شان از اقتصاد چیز زیادی نمی دانند می‌خواهد از طریق افزایش قیمت، تقاضا را دوباره کنترل کند؛ اما چون نگران است این سردرگمی‌ها به وجود آمده است.

این تحلیل گر اقتصادی تصریح کرد: به‌جای اینکه جلوی قاچاق را بگیرند و به‌جای اینکه توصیه‌های افراد دل سوز را که ۱۰ تا ۱۵ سال پیش بر افزایش وسایل حمل‌ونقل عمومی و بهبود کیفیت خودروها برای کاهش مصرف تأکید می‌کردند، اجرا کنند، به این شیوه روی آورده اند و  اکنون می‌خواهند همه کاسه‌کوزه‌های ناکارآمدی‌های حکم رانی دو سه دهه گذشته را با افزایش قیمت بر سر مردم بشکنند.

وی با اشاره به حرف و نظرات مختلف از سوی مسئولان در موضوع بنزین افزود: معلوم نیست این صحبت‌ها شیطنت است یا دعوای سیاسی. از یک طرف کمبود بنزین وجود دارد و از طرف دیگر دولت بیم دارد قیمت را بالا ببرد. اما به‌هرحال این اتفاق‌ها بیشتر ناشی از سردرگمی خود دولت در برخورد با عرضه یا قیمت بنزین است.

شرایط کشور از سال 97 به این سو غیرعادی است

این اقتصاددان در خصوص برخی از سیاست‌های اقتصادی دولت مانند افزایش میزان ارز سهمیه‌ای  گفت: من از بعد از تشدید تحریم‌ها در سال ۱۳۹۷ مصاحبه کردم و نوشتم هیأت حاکمه باید بپذیرد شرایط غیرعادی و بحرانی است. آن زمان- نه فقط اکنون که جنگ است- گفتم حاکمیت باید بپذیرد شرایط غیرعادی است و سیاست‌هایی را اعمال کند که متناسب با چنین شرایطی باشد. نگرش اعضای تیم اقتصادی دولت آقای پزشکیان اما با شرایط عادی، حکم رانی عادی و ثبات سیاسی و اجتماعی تناسب دارد نه با وضعیت غیر عادی کنونی.

وی ادامه داد: این افراد چندین بار همین سیاست‌های غلط را اجرا کرده‌اند و همه آن‌ها با شکست مواجه شده است. در دوره آقای رفسنجانی این گروه سیاست آزادسازی قیمت‌ها را دنبال می‌کردند؛ در دوره احمدی‌نژاد هم همین‌طور بود و در دولت آقای رئیسی نیز به همین ترتیب. بااین‌حال باز هم همان سیاست‌های غلط را مستقیم اجرا می‌کنند.

افقه با اشاره به نظر برخی افراد مبنی بر اینکه دولت حتی در شرایط جنگی نباید در اقتصاد مداخله کند و باید تصمیم‌گیری را به بازار آزاد بسپارد، گفت: شما هیچ کشوری را روی کره زمین نمی‌بینید، حتی لیبرال‌ترین کشورها و حتی آمریکا را، که وقتی شرایط بحرانی می‌شود دولت وارد عمل نشود. این سیاست مخصوص شرایط بحرانی است و دولت باید مداخله کند. در شرایطی که دولت ناکارآمد است، بخش خصوصی هم حتی اگر کارآمد باشد، نمی‌تواند کارایی داشته باشد.

وی افزود: به‌هرحال، در همه کشورهای دنیا هنگام جنگ، دولت جلوی خروج سرمایه را می‌گیرد، قیمت‌ها را کنترل می‌کند و از سیاست‌هایی مانند کوپن، جیره‌بندی و تعیین سقف قیمت استفاده می‌کند. این‌ها سیاست‌های دوره جنگ است.

افقه ادامه داد: شرایط ما هم به‌گونه‌ای است که بیش از 8 سال با تشدید تحریم‌ها و محدودیت درآمدها روبه‌رو بوده‌ایم و اکنون دو جنگ ویران گر را هم پشت سر گذاشته ایم. محاصره اقتصادی برقرار است و احتمالاً فروش نفت عملاً نزدیک به صفر شده است. بنابراین در این شرایط تعجب می‌کنم که کسی از اقتصاد آزاد حرف می‌زند.

این اقتصاددان گفت: اقتصاد آزاد حتی در شرایط عادی هم نابرابری ایجاد می‌کند. کشورهای اروپای غربی را ببینید؛ اکنون که آنجا جنگ وجود ندارد، دولت برای جبران نابرابری ناشی از نظام سرمایه‌داری و جلوگیری از نارضایتی مردم، به‌طور گسترده وارد عمل شده است. از یک طرف مالیات سنگین می‌گیرد و از طرف دیگر ۱۶ تا ۱۷ نوع حمایت مالی از خانواده‌های کم‌درآمد دارد. در شرایط جنگی، مداخله دولت کاملاً قابل توجیه است.

افقه ادامه داد: بله، شفافیت وجود ندارد و نظام اطلاعاتی لازم برای تشخیص اینکه هر فرد یا خانوار در کدام دهک قرار می‌گیرد، فراهم نیست؛ بااین‌وجود، نظام بازار آزاد در شرایط بحرانی و در شرایط فعلی، فقط تیر خلاص به زندگی و معیشت مردم است.

افقه گفت: مدافع اقتصاد آزاد هستم اما در شرایط عادی. ما مجموعه‌ای از تئوری‌های اقتصادی و غیراقتصادی را از کشورهای پیشرفته گرفته‌ایم. تئوری‌ها وقتی وارد می‌شوند، درست مانند فناوری باید بومی شوند. اگر مفروضات ما با مفروضات آن کشورها یکی باشد، آن تئوری می‌تواند پاسخ‌گو باشد؛ اما اگر مفروضات مان یکسان نباشد، متخصصان اقتصادی باید بتوانند تئوری را با مفروضات داخلی بومی کنند.

وی افزود: در غیر این صورت، اجرای تئوری‌یی که با ساختارهای فعلی ما سازگاری ندارد، فقط لطمه می‌زند؛ یا اگر هم فایده‌ای داشته باشد، فایده آن بسیار اندک است. بنابراین، اقتصاد آزاد در شرایط مناسب خود حتماً کارایی دارد، اما در شرایط فعلی ایران و در شرایط جنگی، نه. برای نمونه، در بحران مالی آمریکا، دولت بلافاصله وارد شد و پول تزریق کرد؛ یعنی اقتصاد آزاد هم ضوابطی دارد. بنابراین اقتصاد آزاد در شرایط خودش بسیار کارآمد است، اما در شرایط فعلی نه.

افقه در پایان درباره ارزیابی کلی خود سیاست‌های اقتصادی دولت و چشم‌انداز آن‌ها تا پایان سال، تصریح کرد: یارانه، کالابرگ و در برخی موارد سهمیه‌بندی، از جمله راه‌هایی هستند که شناخته شده‌اند و دولت اکنون آن‌ها را اجرا می‌کند. بااین‌حال، فکر می‌کنم اگر این محاصره اقتصادی ادامه پیدا کند، با توجه به اینکه شریان حیاتی اقتصاد کشور به فروش نفت وابسته است، در آینده باز هم دچار مشکل می‌شویم. در سه چهار دهه گذشته هیچ تلاشی برای کاهش این وابستگی انجام نشده است. امیدوارم رئیس بانک مرکزی یا دیگر مسئولان دوباره سراغ آزادسازی قیمت ارز و موارد دیگر نروند؛ چون به نظر من، این کار آخرین نفس‌های گروه‌های کم‌درآمد را هم می‌گیرد.

پربیننده ترین پست همین یک ساعت اخیر
ارسال به دوستان
مهم‌ترین معیار سنجش سلامت خواب طرفدار اقتصاد آزادم اما در شرایط عادی نه در شرایط غیر عادی فعلی کیهان: حمله آمریکا قطعی است ضربه اول را ما بزنیم! اف‌بی‌آی دوباره هک شد / امنیت اطلاعات جنایی آمریکا زیر سوال رفت ردپای اختلال در شبکه‌های مغزی بیماران پارکینسون در تصویربرداری پیشرفته مغز معمای ۵۱ سال در اظهارات ترامپ؛ از نفت شاه تا ترور مستشاران آمریکایی علت روشن نشدن خودرو در هوای سرد چیست؟ راهنمای بررسی و رفع مشکل درگذشت مهدی گلشنی؛ شهرتی که بیشتر ناشی از خاطرات منفی سروش بود تا علم فیزیک امروز با سعدی: ما را نگاهی از تو تمام است اگر کنی مسمومیت مرگبار با مشروبات الکلی در نیشابور خراسان رضوی؛ ۳۳ نفر بستری و سه نفر جان‌باختند قابلیت جدید اینستاگرام موجی از نگرانی میان تولیدکنندگان محتوا ایجاد کرد مونا صوفی، بازیگر «زخم کاری» در پشت صحنه کنسرت‌نمایش «سیاوش» (+عکس) مخترعی که لویی چهاردهم را شگفت زده کرد؛ از پل های نظامی تا گنجینه ای در کتابخانه دیجیتال فرانسه ۹ ساعت خواب چطور ما را بیچاره می‌کند؟ آخرین زمین بازی روی زمین؛ روایت یک فضای فراموش شده در شهر چبوکساری روسیه (+تصاویر)