کد خبر ۱۹۰۷۶۱
تعداد نظرات: ۸ نظر
تاریخ انتشار: ۱۳:۲۸ - ۰۳ آذر ۱۳۹۰ - 24 November 2011
راهي كه امريكايي ها رقباي خود را از اقتصاد ايران محروم مي كنند
آمریکا با تحریم هایش از یک سو هزینه حضور سایر شرکت ها در کسب و کار ایران را بالا می برد و از سوی دیگر در فضایی غیرشفاف حضور برخی شرکت های بین المللی و آمریکایی را در ایران تسهیل می کند
عصرایران - در حالی که دولت ایالات متحده آمریکا مدام از تحریم های روزافزون ایران سخن می گوید و کشورهای دیگر و شرکت هایشان را به واسطه مبادلات تجاری با ایران تحت فشار قرار می دهد ، بررسی ها نشان می دهد که خود واشنگتن خود بزرگ ترین نقض کننده تحریم ها علیه ایران است و در واقع مقامات آمریکایی تحریم را وسیله کسب و کار خود قرار داده اند. به طوری که یک نشریه ایرانی توانسته است دستکم چهار هزار مجوز را بیابد که در آن مقامات آمریکایی به شرکت های خودی شان مجوز داد و ستد با ایران آن هم بر خلاف تحریم های خود ایالات متحده را صاد کرده اند. گزارش زیر حاصل تحقیقات "همشهري اقتصاد"‌ است که به قلم دكتراميد ملکی نوشته شده و ابعاد ناشناخته ای از بازی آمریکایی تحریم را بر ملا می کند.

«آیا تحریم های ایالات متحده علیه ایران تاثیرگزار بوده است؟» این سوال پاسخ های بسیاری یافته است، هم از جانب ایران و هم از جانب غربی ها. در ایران مقامات کشورمان معتقدند که ایالات متحده علی رغم تلاش های    بی وقفه اش برای تهدید ایران از طریق تحدید جمهوری اسلامی، کار چندانی از پیش نبرده است. اما در آمریکا میزان موفقیت ها به گونه ای دیگر ارزیابی می شود، چنانچه در دوران تصدی مسئولیت توسط دموکرات ها، این جمهوری خواهان هستند که می گویند ایالات متحده نتوانسته «سیاست بازدارندگی» را به درستی اجرا کند و در نتیجه جمهوری اسلامی هر روز گامهای اساسی تری را برای رسیدن به اهداف خود بر می دارد و درمقابل هنگامی که «دفتر بیضی» کاخ سفید را جمهوی خواهان اداره می کنند ، این دموکراتها هستند که آنها را متهم به «عدم تشخیص دشمن واقعی» و فراهم آوردن زمینه های لازم برای «قدرت مندتر شدن ایران» می کنند.

کارآمدی تحریم ها

 کشمکش میان اندیشکده های آمریکایی بر سر موقفیت یا عدم موفقیت راهبرد تحریم قدمتی به اندازه سالهای گذشته از جنگ حهانی اول تا کنون دارد. پژوهش های صورت گرفته نشان می دهد که در فاصله زمانی مابین جنگ جهانی اول تا پایان جنگ سرد،  یک سوم از کل 105 مورد از تحریم های تصویب شده توسط ایالات متحده  علیه سایر کشورها به نتایج موفقیت آمیزی منجر گردیده است.آمریکایی های منتقد تحریم ها می گویند ایران تا سال  1998 هیچ بهره برداری از ذخایر گازی خود را نداشته اما امروز می رود که به یکی از صادرکنندگان مهم گاز تبدیل شود و این مهم ترین دلیل ناکارامدی تحریم های آمریکا است. در سوی دیگر اما موافقان تحریم ها می گویند ایالات متحده موفق شده است هزینه های سرمایه گذاری در ایران را افزایش دهد، هر چند نمی توانند به این انتقاد پاسخ دهند که سرمایه گذاری 40 میلیارد دلاری شرکت های چینی، در غیاب آمریکایی ها و موتلفین اروپائیشان، در طول سه سال از سال 2008 به بعد در صنایع نفت و گاز ایران، چه تحریم های جدی را ازجانب آمریکا متوجه این کشور کرده است!؟

 به نظر می رسد برای درک بهتر آنچه نویسنده «کسب و کار تحریم» می خواند لازم است چارچوب های سیاسی - حقوقی تحریم را از نتایج عملی آن -که از لابلای آمارها می توان آن را یافت- جدا کرد چه که به نظر راقم این سطور دولت ایالات متحده بیش از آنکه بتواند تجارت با ایران را ناممکن کند، فضای کسب و کار شرکت های بین المللی با ایران را دستخوش تغییر نموده است و کیست که نداند هر فضای کسب و کار جدیدی، برندگان و بازندگان خود را خواهد ساخت که «دست پنهان» آدام اسمیت در اقتصاد کشورها، پنهان کردنی نیست.

کاپیتول در خط مقدم تحریم ها

داستان تحریم ایران به ماه مِه سال 1995 بازمی گردد، زمانی که رئیس جمهور دموکرات کلینتون، مصوبه کنگره با نام  «قانون تحریم ایران و لیبی»(ILSA) را برای اجرا به اعضای دولت ابلاغ کرد.قانونی که بعدها به خاطر طراحی و پیگیری های بی وقفه سناتور جمهوری خواه «داماتو» در کنگره به «تحریم های داماتو» معروف شد.

 وضع این تحریم ها به دلیل آنچه ایالات متحده آن را «حمایت از تروریزم توسط دولت های ایران و لیبی» می خواند سقف تجارت با این دو کشور را به 20 میلیون دلار محدود می کرد و به دولت ایالات متحده این اختیار را می داد که دست به تحریم یک جانبه شرکت هایی بزند که تجارت شان با ایران از سقف تعیین شده عبور کرده باشد.

هدف اصلی این تحریم ها صنایع نفت و گاز ایران بود چرا که کنگره نشینان و دولت هر دو معتقد بودند که با هدف قرار گرفتن صنایع نفت و گاز به عنوان منبع تامین 20 درصد تولید ناخالص ملی ایران ،جمهوری اسلامی را تحت فشارهای فزاینده ای قرار خواهند داد که در نهایت تمکین دولتمردان ایران را در پی خواهد داشت.

 قانون داماتو اما تبصره ای هم داشت (Section 9( c )) آنجا که به دولت ایالات متحده این اجازه را می داد تا هنگامی که این تحریم ها به «منافع ملی آمریکا» ضربه وارد کند، از اجرای آن خودداری کند، تبصره ای که توانست از دولتی لیبرال، دولتی مداخله گر در فضای کسب وکار جهانی بسازد.

تحریم های داماتو هم پیمانان جدی نیافت و در دسامبر همان سال دولت هاشمی رفسنجانی توانست اولین قراردادهای «بیع متقابل» را با اروپائیان منعقد کند.

دو سال بعد یعنی در سال 1997 اروپائیان پا را از این هم فراتر گذاشتند و ایالات متحده را تهدید کردند که در صورت عملی تمودن تحریم هایش علیه شرکت های اروپایی سرمایه گذار در صنایع نقت و گاز ایران، از این دولت به سازمان تجات جهانی شکایت خواهند نمود. تهدید ها کارگر افتاد و منجر به امضای توافق نامه ای میان اتحادیه اروپا و ایالات متحده شد تا آمریکا به کشورهای اروپایی تعهد دهد که در مورد سرمایه گذاری در صنایع نفت وگاز ایران با شرکت های اروپایی تقابل نخواهد کرد و انها را از تحریم ها ایمن نگاه خواهد داشت.

 توافقی که  اولین ثمره آن امضای قرارداد 2میلیارد دلاری میان ایران و سه شرکت توتال فرانسه، گازپروم روسیه و پتروناس مالزی برای توسعه فازهای 2و 3 پارس جنوبی بود. 

در سوم اوت 2001، دو روز مانده به انقضای قانون تحریم داماتو، کنگره اقدام به تمدید این قانون (P.L. 107-24) در عین تشدید آن در مورد ایران نمود. در قانون جدید هر گونه اضافه نمودن تعهد جدید به قراردادهای گذشته توسط شرکت های خارجی با ایران، قرارداد جدید به حساب آمده و مشمول تحریم ها می شد و دولت بوش پسر نیز موظف شد تا دو سال آینده گزارشی از نحوه اجرای قانون تحریم ها و میزان تاثیرگزاری آنها به کنگره ارائه دهد. گزارشی که در ژانویه 2004 به کنگره ارائه شد و در نهایت دولت از کنگره خواست تا این قانون را بازهم تمدید نماید.

در اوت 2006 نمایندگان کنگره نه تنها قانون تحریم ها را تمدید کردند بلکه قانون جدیدی را نیز از تصویب گذرانده و بر آن نام «قانون حمایت آزادی ایران» (H.R. 282, S.333)نهادند.

کنگره که این قانون را مانع جدی برای دور زدن تحریم ها توسط ایران می دانست به دولت ایالات متحده اجازه داد تا از اقداماتی که آن را «اقدامات دموکراسی خواهانه در ایران» نامید، حمایت مالی نماید. این قانون همچنین دولت ایالات متحده را از ارائه هرگونه کمک به کشورهایی که شرکت های آن در ایران فعالیت تجاری انجام می دادند، باز می داشت. اما در پایان سپتامبر 2006، نمایندگان کنگره تغییری مهم در قانون H.R. 282 دادند و آن اینکه دولت ایالات متحده را تنها وقتی مجاز به لغو این تحریم ها نمودند که انجام تحریم ها «امنیت ملی» ایالات متحده را تحدید نماید(H.R. 6198).

این قانون همچنین قانون تحریم های ایران را تا پایان سال 2011 تمدید نموده، کشور لیبی را نیز کلا از این دست تحریم ها خارج نمود و نام قانون از تحریم های ایران و لیبی (ILSA) به تحریم های ایران (ISA) تغییر یافت.

در 25 سپتامبر 2007،کنگره مجوز عدم اجرای تحریم ها در صورت تضاد با منافع ملی آمریکا (9 ( c )) توسط دولت را لغو کرد(H.R. 1400). بر این اساس دولت ایالات متحده نمی توانست حتی در صورت تحدید منافع ملی آمریکا تحریم یک شرکت را نادیده بگیرد. 

بازار ایران یا بازار آمریکا

در تابستان 2010، کنگره آمریکا قانون جدیدی تحت عنوان تحریم های همه جانبه ایران (CISADA)در اختیار دولت قرار داد که در اول جولای همان سال به امضای اوباما رسید.

بر اساس  این قانون اشخاص آمریکائی بصورت مستقیم یا غیر مستقیم مجاز به تجارت، سرمایه گذاری، و یا تسهیل انتقال کالا، خدمات، و یا فناوری به ایران و بالعکس را که امکان سود رسانی به صنعت نفت ایران را داشته باشند، نیستند. افراد آمریکائی همچنین مجاز به مشارکت در قراردادهایی که شامل سرپرستی، مدیریت، و سرمایه گذاری در توسعه صنایع وابسته به نفت در ایران باشد، نیستند.

این برنامه تحریم همه جانبه، به دنبال اجبار شرکت ها برای انتخاب میان تجارت با ایران و یا تجارت با آمریکا است؛ بر اساس این قانون، اشخاص حقیقی یا حقوقی که به تجارت با ایران بپردازند از تجارت با آمریکا محروم می گردند و از سوی دیگر، محدودیت های اساسی برای دولت ها و کشور هایی که اقدام به رساندن محصولات نفتی پالایش شده به ایران نمایند وضع گردیده است، در عین اینکه تحریم های همه جانبه علیه ایران قرار است تا شرایط دشواری برای بانک هایی که  اقدام به ارایه خدمات مالی به ایران می نمایند، بوجود آورد.

در این قانون، با افراد حقیقی و حقوقی که اقدام به فروش محصولات پالایش شده نفتی به ایران نمایند برخورد قانونی خواهد شد و به شرکت هایی که خواهان انعقاد قرارداد و تجارت با ایالات متحده هستند گوشزد می گردد که از حضور در فعالیت های مورد تحریم ایران، پرهیز نمایند.

این تحریم های همه جانبه علاوه براینکه سرمایه گذاری در حوزه انرژی ایران را ممنوع اعلام نموده، واردات محصولات تولید ایران را به خاک ایالات متحده را نیز غیر قانونی می شمارد. بر این اساس، صادرات محصولات، خدمات و فناوری های اتمی، به کشورهائی که در  برتامه اتمی ایران همکاری دارند را ممنوع بوده و فروش فناوری های حساس ارتباط جمعی به دولت ایران  نیز غیر قانونی خواهد بود. 

دیپلماتهای تحریم گر

آمریکایی ها می گویند که تنها از چارچوب های حقوقی برای تحریم ایران بهره نبرده اند بلکه فعالیت های سیاسی را نیز به این چارچوب ها افزوده اند و به اعتقاد مقامات رسمی این مجموعه فعالیت های حقوقی-سیاسی  است که توانسته است پروژه خط لوله صلح (بین ایران، پاکستان و هند) را به تعویق بیاندازد، گشایش اعتبار توسط بانک های اروپایی برای شرکت های ایرانی را ناممکن کند،  تا پایان  سال 2010 تعداد 17 بانک ایرانی را در لیست تحریمها جای دهد تا تراکنش های بین المللی آنها را با مشکل مواجه سازند  و در نهایت فضای کسب و کار ایران را به زمینی پر دست انداز  برای فعالین اقتصادی اعم از دولتی و غیردولتی بدل سازند.

امریکایی ها می گویند از آنجایی که حوزه های نفتی خشکی ایران سالیانه میزان 8 درصد، و حوزه های دریائی میزان 11 درصد تخریب طبیعی دارند و سرعت بازسازی این حوزه ها سالیانه بین 20- 25 درصد است برآورد می شود که به دلیل مشکلات و تخریب حوزه های آماده نفتی در ایران، سالانه بین 400.000 الی 700.000 بشکه نفت در روز از دست برود و ایران ناچار است برای کاهش این اثرات منفی، با کاهش تولید حوزه های نفتی خود - از طریق روشهایی نظیرتزریق گاز طبیعی - مقابله کند و این همان جایی است که مقامات ایالات متحده امیدوارند تحریم ها بیشترین تاثیرگذاری را داشته باشند؛ چرا که آنان معتقدند ایران به دلیل عدم برخوداری از فناوری های نوین استخراج نتواند به تنهایی از مخازن خود نگهداری نموده و ناچار به جلب شرکتهای نفتی خارجی است.
این درحالی است که افزایش فشارها بر این شرکتها می تواند حضور آنها را در ایران منتفی سازد. وزارت خزانه داری ایالات متحده خروج هشت شرکت عمده نفتی از ایران را از سال 2008 به این سو (جدول 1) ، حاکی از موفقیت این سیاست گذاری می داند.



اما این سکه روی دیگری نیز دارد. نگاهی به اسناد روابط تجاری شرکت های بین المللی با ایران و امریکا حقیقتی دیگر را نمایان  می کند؛ آنجایی که علی رغم تحریم های آمریکاییان بازار کسب و کار ایران برای شرکت های بین المللی هنوز از رونق نیفتاده چرا که ایران بازاری نیست که شرکت های خارجی به سادگی بتوانند از آن دست بشویند حتی اگر ایالات متحده دست از سر آنان برندارد!

ایالات متحده علیه ایالات متحده

نتایج پژوهش های صورت گرفته در مراکز تحقیقاتی خارج از دولت ایالات متحده مانند دیوان محاسبات کنگره آمریکا (GAO) و آژانش تحقیقات کنگره (CRS) نشان می دهد که «دولت ایالات متحده خود بزرگترین نقض کننده تحریم ها علیه ایران» است.

 برای نخستین بار در نیمه سال 2010  نهادهای مختلف مسئول تحریم ها در ایالات متحده از وزارت خزانه داری و امور خارجه در دولت زیر فشار نمایندگان کنگره اسنادی را منتشر کردند که نشان می داد که دولت این کشور از سال 2000 تا پایان سال 2009، 4/107  میلیارد دلار قرارداد با شرکت هایی منعقد کرده است که می بایستی مورد تحریم قرار می گرفتند. بر اساس قانون تحریم ایران این شرکت ها به دلیل انجام معاملات تجاری با ایران فراتر از سقف تحریم ها، می بایستی مورد تحریم ایالات متحده قرار می گرفتند ولی تحریم ها نه تنها شامل این شرکت ها نشده بلکه «دولت فدرال» خود طرف قرارداد آنها در بخش وسیعی از پروژهای آمریکایی در درون و بیرون از خاک ایالات متحده بوده است!

آمارهای منتشر شده توسط دولت آمریکا نشان می دهند که علی رغم وجود قانون تحریم ها در دوران ریاست جمهوری بوش پسر ودر  فاصله سال های 2005 تا 2009،  41 شرکت بین المللی در حوزه انرژی ایران فعال بوده اند و با روی کا آمدن اوباما هم از اول ژانویه 2009 تا نیمه سال 2010، شانزده شرکت اقدام به فروش محصولات نفتی به ایران نموده اند که از این میان 5 شرکت همچنان به فعالیت های تجاری خود با ایران ادامه می دهند که عبارتند از سه شرکت چینی، یک شرکت سنگاپوری، و یک شرکت از امارات متحده عربی.

دولت ایالات متحده می گوید عدم انعقاد قرارداد با شرکت های نقض کننده تحریم های ایران از بین برنده «منافع ملی» و در بعضی موارد «امنیت ملی» ایالات متحده بوده است و اتفاقا با استناد به همان قانون تحریم ها تاکید می کند که «نقض تحریم ها توسط دولت» با مجوز قانونی کنگره بوده است و دولت آمریکا با نقض تحریم ها اتفاقا هیچ تخلفی مرتکب نشده است!

کاپیتول مرعوب کاخ سفید

 شاید نمایندگان گنگره فکر این را هم نمی کردند که  موارد خاص مندرج در قانون تحریم ها علیه ایران خود روزی ابزاری برای توجیه عملکرد دولت در دست دولت مردان آمریکایی قرار دهد و انها بتوانند نه تنها از انعقاد قرارداد 107 میلیارد دلاری با شرکت هایی که می بایستی مورد تحریم قرارشان می دادند، دفاع کنند بلکه ابایی نداشته باشند از اینکه نشان دهند که اتفاقا دو سوم (8/72 میلیارد دلار) این قراردادها میان دولت فدرال با شرکتهایی منعقد شده که مستقیما در توسعه صنایع نفت و گاز ایران شرکت داشته اند و به این ترتیب اصلی ترین هدف وضع قانون تحریم ها علیه ایران را نادیده گرفته اند و علی رغم این بی توجهی ها نه تنها مورد مجازات ایالات متحده قرار نگرفته اند بلکه تشویق هم شده اند!

76 شرکتی که نه فقط تحریم ها بر آنان کارگر نیفتاده است بلکه مقامات دولت اوباما اعلام کرده اند که 49 شرکت نیز از میان آنان همچنان در ایران فعال بوده و نشانه ای هم از قطع همکاری آنها با ایران تا پایان سال 2009 مشاهده نشده است.

Honywell   یکی از مهم ترین این شرکت ها است که علی رغم حجم 13 میلیاد دلاری تجارت در آمریکا یکی از شرکت های فعال در پالایشگاه اراک بوده و در بیانیه رسمی در ژانویه 2009 اعلام کرد که مادامی که قراردادهایش با شرکت نفت ایران به اتمام نرسیده باشد، ایران را ترک نخواهد کرد.

سخنگویIngresoll Rand  ، یکی از شرکت های نام آشنای آمریکایی تولید کننده سیستم های کمپرسور نیز اعلام کرده که محصولات شرکت مطبوعش در سطح گسترده ای از صنایع از نفت و گاز گرفته تا نیروگاه اتمی در ایران مورد استفاده قرار گرفته و قصد ترک کردن بازار ایران را ندارد. هر چند شرکت هایی مانند Atlas Copco به عنوان یکی از مهم ترین تولید کنندگان تجهیزات حفاری معدنی هنگامی که تحت فشار برای انتخاب ایران و یا امضای قرارداد با ارتش ایالات متحده قرار گرفت به صراحت اعلام کرد که از ایران خارج خواهد شد.

نمودار 1 نشان می دهد که شرکت های آمریکایی نقض کننده قانون تحریم های ایران با 64 درصد، بیشترین سهم از مجموع قراردادهایی را در اختیار گرفته اند که ایالات متحده به شرکت های نقض کننده تحریم هاداده است.

همانطور که نمودار نشان می دهد شرکتهای نقض کننده تحریم های هلندی، آلمانی، ژاپنی، فرانسوی و ایتالیایی( به عنوان مهم ترین متحدان ایالات متحده) به همراه شرکت های آمریکایی بیش از 94 درصد کل حجم سرمایه گذاری های شرکت های نقض کننده را با دولت فدرال در اختیار دارند.

از سوی دیگر نگاهی به میزان سرمایه گذاری این شرکت ها نیز گویای این واقعیت است که شرکت های نفتی با  5/53 میلیارد دلار بیشترین سهم را از مجموع 107 میلیارد دلار سرمایه گذاری در آمریکا را داشته و به دنبال انها شرکت های صنعتی (شامل تولید کننده های ماشین آلات صنعتی، صنایع شیمیایی و صنایع الکترونیک) با بیش از 39 میلیارد دلار و خودرو سازان و بانک ها به ترتیب با 7 و 5/6 میلیارد دلار در رده های بعدی قرار دارند. واقعیتی که نشان می دهد دو متغیر منافع ملی و امنیت ملی آنقدر دست دولت فدرال را بازگذشته است که در طول ده سال از ابتدای سال 2000، تحریم را فقط شامل شرکت هایی کند که به هر دلیل نمی خواهد در ایران حضور فعال داشته باشند. همچنین باید در نظر داشت که این آمار بدون در نظر گرفتن قراردادهای این شرکت ها با دولت های محلی در آمریکا است.



دور زدن قانونی تحریم ها

علاوه بر آنچه در بالا نادیده گرفتن «نقض تحریم های برخی شرکت ها» توسط دولت فدرال خوانده شد، آمارها نشان می دهد که در دهه نخستین قرن بیست و یکم(2000 تا 2010)، دولت ایالات متحده از طریق دفتر نظارت بر سرمایه های خارجی (OFAC)وزارت خزانه داری برای 4 هزار شرکت آمریکایی اقدام به صدور حدود 10هزار مجوز انجام تجارت با سه کشور مورد تحریم ایران، سودان و کوبا نموده است.

هر چند وزارت خزانه داری حاضر نیست که اسامی کلیه این شرکت ها و زمینه های فعالیت انها را، به دلیل آنچه «محرمانه بودن چارجوب کسب و کار و تجارت شرکت ها» می خواند، اعلام کند اما در کنار هم قرار دادن برخی اطلاعات منتشر شده توسط مقامات و نهادهای رسمی در دولت آمریکا می تواند بار دیگر موید این نکته باشد که دولت آمریکا هیچگاه  قانون تحریم ها انچنان که خود ادعا می کند علیه ایران به کار نبسته است و از طریق اعمال این سیاست هم توانسته کسب و کار شرکت های خارجی رقیب آمریکاییان در ایران را محدود کند و هم بازار بی رقیب تری برای آمریکاییان بگشاید، در عین اینکه بر طبل تحریم نیز کوبیده است .

هرچند وزارت خزانه داری آمریکا اکنون اعلام می کند که مجوزهایی که تحت عنوان کلی OFAC می نامد را صرفا برای کسب و کارهای «بشردوستانه» صادر نموده است اما نگاهی به فهرست شرکت های دارای مجوز فعالیت تجاری با ایران چندان هم تایید کننده این ادعا نیست آنجایی که که زمینه فعالیت این شرکت ها بازه ای از شرکت های فعال در نفت و گاز تا تجارت سیگار، آدامس، سُس های خوراکی و دستگاههای بدن سازی  شامل می شود!

 در مقابل این انتقادات داخلی به ناتوانی در اجرای تحریم ها علیه ایران توسط منتقدین تندرو دولت، ایالات متحده اعلام نموده است دلیل صدور مجوز صادرات برخی محصولات به ایران این بوده است که بسیاری از این محصولات در پیشبرد سیاست خارجی امریکا در ایران موثر است اما هیچیک از مقامات وزارت خارجه حتی به نمایندگان کنگره هم نتوانسته اند توضیح دهند که شاخص سنجش این پیشبرد چه بوده است؟

 نمایندگان کنگره تا به حال بارها از مقامات وزارت امور خارجه پرسیده اند چگونه صدور مجوز برای شرکتهایی مانند solar turbines incorporated  برای سرمایه گذاری در بخشی از خط لوله انتقال گاز ایران به اروپا در «سیواس ترکیه» را در راستای وارد آوردن فشار بیشتر بر ایران پیشبرد سیاست خارجی خود  می داند؟ و در پاسخ با انتقاد مقامات دولتی مانند استوارت لِوی، معاون سابق وزارت خزانه داری در هر دو دولت بوش و اوباما مواجه شدند، آنجایی که وی به عنوان مسئول مستقیم تحریم های ایران در اظهارنظرهایی ضمن گلایه از کنگره به خاطر این اتتقادها، آنها را مانند «از دست دادن جنگل به خاطر یک درخت»  دانست.

تا کنون مشخصات 278 شرکت که توانسته اند 4877 مجوز OFAC را برای تجارت باایران، لیبی و کوبا دریافت کنند منتشر شده است که از میان آنها 167 شرکت وجود دارند که در سال های 200 تا 2010 به انجام تجارت با ایران با مجوز دولت ایالات متحده مشغول بوده و وزارت خزانه داری برای محصولات آنان مجموعا 2440 مجوز صادر نموده است اما نکته قابل توجه این است که از میان اسامی منتشر شده شرکت های امریکایی دارای روابط تجاری با ایران تنها یک شرکت فعال در صنایع نفت و گاز وجود دارد.

این در حالی است که دولت آمریکا اعلام کرده که در این مدت بیش از 4000 مجوزOFAC برای شرکت های آمریکایی برای تجارت با ایران صادر نموده است اما به دلایلی از جمله حفظ اسرار معملاتی شرکت ها قاد به افشای نام تمام انها نیست و این یعنی دولت آمریکا نمی خواهد نام سایر شرکت های دارنده بیش 1600 مجوز اعلام نشده را منتشر کند.

منتقدین سیاست های دولت ایالات متحده معتقدند عدم افشای نام این شرکت ها بدان دلیل است که فعالیت های این شرکت ها کاملا توجیه تجاری داشته و نمی توان این فعالیت ها را با عناوین کلی نظیر فعالیت های بشردوستانه توصیف نمود. 

این اظهارات در کنار موضع گیری های مقامات آمریکایی مبنی بر اینکه صرفا برای شرکت های فعال در زمینه های بشردوستانه مجوز فعالیت در ایران را صادر کرده است می تواند نشان دهنده این واقعیت باشد که دولت آمریکا چندان مایل نیست با انتشار اسامی سایر شرکت ها ادعای اخیر خود را به زیر سوال ببرد چرا که در این صورت باید به افکار عمومی پاسخ دهد که شرکت های آمریکایی فعال در ایران که در پروژه های نفتی فعال بوده اند، ذیل چه نوع فعالیت بشردوستانه طبقه بندی شده اند!؟

جدول 3 نشان می دهد که از مجموع 2440 مجوز صادرشده برای شرکت های آمریکایی، جنرال الکتریک با تعداد 160 مجوز رکورددار است و بر اساس آنچه نمودار 2 نشان می دهد صنایع مهندسی پزشکی، دارویی، الکترونیک و ژنتیک در مجموع بیش از 50 درصد مجوز های صادرشده را در اختیار دارند.

جدول 3 برخی شرکت های دارای مجوز OFAC برای تجارت با ایران

ردیف

نام شرکت

زمینه فعالیت

تعداد مجوز OFAC صادر شده

1

General Electric

صنایع الکترونیک

160

2

Coico Medical L.L.C.

صنایع دارویی

129

3

American Pulp & Paper Corporation

چاپ و بسته بندی

128

4

ABS Global Inc.

صنایع ژنتیک

99

5

Hercules U.S.A. Inc.

صنایع شیمیایی

92

6

Boston Scientific Corporation

مهندسی پزشکی

75

7

Datascope Corp

مهندسی پزشکی

71

8

Pfizer Inc

صنایع دارویی

60

9

Hologic Inc

مهندسی پزشکی

56

10

Siemens

صنایع الکترونیک

50

11

Becton Dickinson and Company

پزشکی

49

12

Archer Daniels Midland Company

صنایع غذایی

48

13

Bunge Global Markets Inc.

ماشین آلات کشاورزی

47

14

Abbott Laboratories

صنایع دارویی

46

15

World Wide Sires, Ltd.

صنایع ژنتیک

42

16

Citigroup Inc.

موسسه مالی (بانک)

37

17

Philips Electronics

صنایع الکترونیک

35

18

Phibor Animal Health

صنایع دارویی دامی

32

19

Medtronic Inc.

فناوری های پزشکی

28

20

Cooperative Resources International

صنایع کشاورزی

27

21

AirSep Corporation

صنایع تصفیه

27

22

The Metropolitan Museum of Art

موزه هنر

24

23

Medrad Incorporated

مهندسی پزشکی

24

24

Carl Zeiss Meditec

مهندسی پزشکی

22

25

Baxter International

فناوری زیستی و مهندسی پزشکی

22

26

Fotochemiische Werke GmbH

تولید کننده فیلم دستگاههای رادیوگرافی

20

27

Applied Imaging Corporation

موسسه تحقیقات پزشکی

20

28

Chiquita Brands International Inc.

تولید کننده میوه موز

20

29

Eastman Kodak Company

صنایع عکاسی و چاپ

20

30

Drew Scientific Inc.

مهندسی پزشکی

19

31

Eli Lilly and Company

صنایع دارویی

19

32

Louis Dreyfus Corporation

موسسه مالی (بانک)

19

33

Bank of America

موسسه مالی (بانک)

19

34

FMC Corporation

صنایع شیمیایی

18

35

Draeger Medical Systems

مهندسی پزشکی

18

36

Sportika Export

تولید کننده مواد نیروزا

16

37

PepsiCo Inc.

صنایع غذایی (نوشیدنی)

16

38

WHSP Consumer Care

صنایع بهداشتی

15

39

Kannar Inc.

صنایع کشاورزی

15

40

Alta Genetics Inc.

صنایع ژنتیک

15

41

Varian Medical Systems

مهندسی پزشکی

15

42

Wyeth

صنایع دارویی

15

43

The NeoStrata Company

صنایع بهداشتی

14

44

Comdex Corporation

صنایع ساختمانی

14

45

Biomune Company

فناوری زیستی

14

46

Genzyme Corporation

صنایع ژنتیک

14

47

Emerald Seeds

صنایع کشاورزی

14

48

Zoll Medical Corporation

صنایع دارویی

13

49

Bayer Corporation

صنایع دارویی

13

50

Hill-Rom Company

مهندسی پزشکی

12

51

St. Jude Medical Inc.

صنایع دارویی

12

52

Coca-Cola Company

صنایع غذایی (نوشیدنی)

12

53

Mallinckrodt Pharmaceutical Company

صنایع دارویی

11

54

Johnson & Johnson

صنایع دارویی

11

55

Del Monte

صنایع غذایی

11

56

Masimo Corporation

مهندسی پزشکی

10

57

GN Otometrics

مهندسی پزشکی

10

58

Mars Inc.

صنایع غذایی(شکلات)

10

59

Merck

صنایع شیمیایی

10

60

Haemonetics Corporation

پزشکی (فرآورده های خونی)

9

61

Seminis

صنایع الکترونیک

9

62

US Agriseeds

صنایع کشاورزی

8

63

Embrex Inc.

فناوری زیستی

8

64

Advanced International Pulp & Paper Corporation

صنایع چاپ

8

65

Hollar & Co. Inc.

صنایع کشاورزی

8

66

Gambro BCT Inc.

مهندسی پزشکی

8

67

JP Morgan Chase

موسسه مالی (بانک)

8

68

SSCOR Inc.

مهندسی پزشکی

7

69

SIMS BCI Inc.

صنایع دارویی

7

70

Sechrist Industries Inc.

صنایع دارویی

7

71

Merit Medical Systems Inc.

مهندسی پزشکی

7

72

Iranmemco

مهندسی پزشکی

7

73

International Pharmaco Inc.

صنایع دارویی

7

74

Halocarbon Products Corporation

صنایع شیمیایی

7

75

Golden Valley Seed

صنایع کشاورزی

7

76

Dessert Seed Co. Inc.

صنایع کشاورزی

7

77

Christie's Inc.

موزه

7

78

Arnet Pharmaceutical Corporation

صنایع دارویی

7

79

Amexim Inc.

صنایع غذایی

7

80

Volk Optical Inc.

پزشکی

7

81

Alltech Inc.

صنایع دامی

7

82

Nova Biomedical Corporation

صنایع دارویی

7

83

Edwards Lifesciences LLC

مهندسی پزشکی

7

84

Bristol-Myers Squibb Company

صنایع دارویی

7

85

Troutlodge Inc.

صنایع غذایی (پرورش تخم ماهی قزل آلا)

6

86

Terumo Cardiovascular Systems Corporation

مهندسی پزشکی(تجهیزات جراحی قلب)

6

87

Summit Grain Corporation

صنایع ورزشی

6

88

Starkey Laboratories Inc.

فناوری های پزشکی (دستگاه های کمک شنوائی)

6

89

Respironics Inc.

صنایع بهداشتی

6

90

Pall Corporation

صنایع دارویی

6

91

Lane Limited

صنایع دخانیات

6

92

Grason-Stadler/Div of Viasys Healthcare

صنایع بهداشتی

6

93

General Mills

صنایع غذایی

6

94

Elekta Limited

مهندسی پزشکی

6

95

Diagnolab Inc.

مهندسی پزشکی

6

96

Bahermahd Ltd.

مهندسی پزشکی

6

97

Awareness Technology Inc.

فناوری زیستی

6

98

Aviagen

فناوری زیستی

6

99

Ardess International

صنایع کشاورزی

6

100

American Good Health Inc.

صنایع دارویی

6

101

American Biosystems Inc.

فناوری زیستی

6

102

Alcon Laboratories

صنایع دارویی

6

103

Minrad Inc.

مهندسی پزشکی

6

104

Denbur Inc.

مهندسی پزشکی

6

105

3M Company

صنایع معدنی

6

106

Surgical Implant Generation Network (SIGN)

مهندسی پزشکی-صنایع پزشکی- (درمان شکستگی)

5

107

Smiths Medical MD Inc.

مهندسی پزشکی- تجهیزات پزشکی

5

108

Hollister Limited

مهندسی پزشکی

5

109

Nord-Agrar

صنایع مهندسی (آسفالت)- صنایع کشاورزی (آفت کش)

5

110

Ortho Clinical Diagnostics Inc.

مهندسی پزشکی (تجهیزات تشخیص آزمایشگاهی)

5

111

Katena Products Inc.

مهندسی پزشکی (تجهیزات جراحی)

5

112

Roxcel Corporation

صنایع چاپ و بسته بندی

5

113

Nidek Medical Products Inc.

مهندسی پزشکی (دستگاه های اکسیژن)

5

114

CMP Industries LLC

مهندسی پزشکی (تجهیزات دندانپزشکی)

5

115

Flip Flop Eng. Co. Ltd.

صنایع ساختمانی- مهندسی

5

116

Bolton Medical Inc.

مهندسی پزشکی (ابزار جراحی و درمانی)

5

117

Pharmavite

صنایع غذائی (مکمل های غذائی- ویتامین)

5

118

B.G. Sulzle Inc.

مهندسی پزشکی (تیغه های جراحی)

5

119

McCormick & Company

صنایع غذائی (ادویه، افزودنی)

5

120

Zen-Noh Grain Corporation

صنایع کشاورزی

5

121

NOVUS International Inc.

صنایع غذائی

5

122

The Cooper Companies

مهندسی پزشکی (لنزچشمی- تجهیزات جراحی)

5

123

CHS Inc.

صنایع کشاورزی

5

124

WILD Flavors Inc.

صنایع غذائی

5

125

Los Angeles County Museum of Art

موزه هنر

5

126

ZLB Behring

صنایع داروئی- پزشکی

5

127

C.R. Bard Inc

مهندسی پزشکی (طراحی و ساخت تجهیزات پزشکی)

5

128

Aspect Medical Systems

مهندسی پزشکی- تجهیزات بیهوشی جراحی

4

129

Ohmeda Medical

مهندسی پزشکی

4

130

Intervet Inc.

صنایع دامی

4

131

Ingersoll-Rand Company

تجهیزات و ماشین آلات صنعتی

4

132

Nunhems USA Inc.

صنایع ژنتیک- سبزیجات

4

133

Motorola

صنایع الکترونیک

4

134

Sunseeds Company

صنایع کشاورزی- بذر

3

135

Harris Moran Seed Company

صنایع کشاورزی- بذر

3

136

Asgrow Seed Company

صنایع کشاورزی

3

137

World Vision International

فعالیت های بشردوستانه (مشاوره- حمایت)

3

138

World Fuel Services Corporation

فروشنده سوخت

3

139

Datex Ohmeda Inc.

صنایع بهداشتی

3

140

AGA Medical Corporation

مهندسی پزشکی

3

141

Cumberland Packing Corporation

صنایع غذایی

3

142

Wells Fargo Bank

موسسه مالی (بانک)

3

143

MCI

صنایع مخابرات

2

144

Petoseed

صنایع کشاورزی- بذر

2

145

Riceland Foods Inc.

صنایع کشاورزی

2

146

Relief International

فعالیت های بشردوستانه (مشاوره- حمایت)

2

147

National Endowment for Democracy

فعالیت های بشردوستانه

2

148

The Boeing Company

صنایع هوانوردی

2

149

International Cotton Advisory Committee

صنایع نساجی

2

150

Cam USA Inc.

صنایع چاپ

2

151

Valeant Phamaceuticals International

صنایع داروئی

2

152

Modesto Seed Co. Inc.

صنایع کشاورزی- بذر

1

153

ConAgra Foods

صنایع کشاورزی

1

154

Open Society Institute

فعالیت های بشردوستانه (مشاوره- حمایت)

1

155

American Red Cross

فعالیت های بشردوستانه (مشاوره- حمایت)

1

156

Catholic Relief Services

فعالیت های بشردوستانه (مشاوره- حمایت)

1

157

ICN Pharmaceutica+A25ls

صنایع دارویی

1

158

ExxonMobil

تجارت بین المللی نفت و گاز

1

159

Union Bank of California

موسسه مالی (بانک)

1

160

Bank One

موسسه مالی (بانک)

1

161

Fleet Bank

موسسه مالی (بانک)

1

162

Western Union

موسسه مالی (بانک)

1

163

Valmont Industries Inc

صنایع الکترونیک

1

164

William Wrigley Jr. Company

صنایع غذائی

1

165

Baker & McKenzie

مشاور حقوقی- اقتصادی

1

166

DynCorp International LLC

مشاور حقوقی- اقتصادی

1

167

American Friends Service Committee

مشاور حقوقی

1


آمریکا می گوید که با ابلاغ قانون جدید تحریم های همه جانبه علیه ایران، CISADA، جلوی صدور بسیاری از این مجوزها را گرفته است و نخواهد گذاشت که از این پس شرکت ها به سادگی از «سوراخ های موجود در ساختار تحریم ها» گذر کنند.

تحریم های همه جانبه

وزیر امور خارجه ایالات متحده می گوید اجرای  این سری تحریم ها بسیار تاثیرگذار بوده است و توانسته است از 50 تا 60 میلیارد دلار سرمایه گذاری خارجی در صنایع نفت و گاز ایران در طول یک سال جلوگیری کند، کاهش 90 درصدی فروش بنزین در فاصله اوت 2010 تا اوت 2011 را به همراه اورد، برخی پروژه های  پالایش گاز مایع را به  تعویق اندازد و منتهی به قطع یا اتخاذ تصمیم قطع فعالیت های شرکت های فعال در حوزه انرژی، تجارت بنزین، شرکت های بیمه، شرکت های حمل و نقل، و بانک ها در ایران شود.

اما تا  عدم ارائه ریز آمارها توسط نهادهای رسمی، به این «اقدامات دولت ایالات متحده» همچنان باید به دیده تردید نگریست چرا که دولت مردان آمریکایی نشان داده اند که از تحریم بیش از اینکه به عنوان  ابزاری برای تحت فشار قراردادن ایران استفاده کرده باشند، به عنوان وسیله ای برای تغییر فضای کسب و کار شرکت های بین المللی در ایران بهره برده اند، کارویژه ای که چندان ارتباطی به سیاست های اعلامی دولت های ایالات متحده ندارد تحت عنوان تحریم نداشته و بیشتر منجر به بازتر شدن فضای فعالیت تجاری شرکت های آمریکایی در بازار کسب و کار ایران شده است.

آمریکا تلاش های بی وقفه ای را برای آنچه «تغییر در محاسبات جمهوری اسلامی درباره نظام جهانی» می نامد به کار می بندد و به تحریم ها به عنوان مهم ترین جزء این تلاش ها می نگرد و به نظر می رسد علی رغم سیاست های اعلامی اش بازی دوگانه ای را مدیریت می کند از یک سو هزینه حضور سایر شرکت ها در کسب و کار ایران را بالا می برد و از سوی دیگر در فضایی غیرشفاف حضور برخی شرکت های بین المللی و آمریکایی را در ایران تسهیل می کند تا از این طریق بهره ای دوجانبه نصیب خود کند: هم خود را در صف مقدم مبارزه با ایران نشان دهد و هم از شرایط استراتژیک ایران به ویژه در زمینه انرژی به نفع شرکت هایی خاص بهره برداری استراتژیک نماید.



اما از طرف دیگر آمارها نشان می دهد که در سال های مالی 2005 تا 2009 دولت آمریکا با 7 شرکت از میان41 شرکتی که در گزارش ماه مارس 2010 کنگره مشخص شده بودند  قراردادهایی به حجم کلی 880 میلیون دلار منعقد نموده است و موضوع حدود 90% این قراردادها خرید بین المللی سوخت و ویژه بنزین بوده است. این قراردادها عبارتند از شرکت Repsol اسپانیا )خرید سوخت حمل و نقل هوائی و دریائی(،  شرکت Total فرانسه )خریداری سوخت شامل سوخت جت، بنزین، و دیزل( ،شرکت Daelim Industrial کره جنوبی )احداث سکونتگاه خانوادگی در یک قرارگاه نظامی در کره جنوبی(، شرکت   ENIایتالیا ) خرید محصولات بنزینی (petroleum products)،  شرکت اکتشاف و تولید PTT تایلند )خرید سوخت جت و سایر محصولات بنزینی(، شرکت Hyundai Heavy Industries کره جنوبی ) خرید مبدل های  نیروگاهی(، شرکت مهندسی و ساخت و ساز GS کره جنوبی(مشهور به شرکت مهندسی و ساخت و ساز LG)  )ساخت ساختمان های اداری در کره جنوبی( . این همه در حالی است که در فاصله بین ژانویه 2010 تا ماه می 2011، وزارت دفاع ایالات متحده بیش از 4 میلیون دلار قرارداد با 2 شرکت از 16 شرکتی منعقد نموده که به استناد اطلاعات موجود در راسانه های عمومی فعالیت تجاری شان درحوزه نفت، گاز، نفت و پتروشیمی ایران محرز گردیده است. چرا که پنتاگون معتقد است مسئولیت امنیت ملی آمریکا را برعهده دارد و فعالیت های آن را نمی توان توسط تحریم ها محدود نمود.







ارسال به تلگرام
ارسال به دوستان
انتشار یافته: ۸
در انتظار بررسی: ۰
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
CHINA
۱۳:۳۲ - ۱۳۹۰/۰۹/۰۳
134
566
اینا از خداشون هم هست که با ایران مراوده داشتته باشن مخصوصا که کلی بدهی دارن فقط ژست میگیرن که بگن آره ما کلانتر دهکده ی جهانی هستیم!
امير احمد اكبري
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
۱۴:۲۲ - ۱۳۹۰/۰۹/۰۳
21
236
چرا بازار ما مملو از آدامس و سيگار آمريكايي هست؟؟؟
ناشناس
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
۱۶:۳۷ - ۱۳۹۰/۰۹/۰۳
6
501
خب من باید چه نظری داشته باشم؟
این همه مطلب مینویسید. توقع هم دارید همه اش رو بخونیم؟
حداقل اولش یه خلاصه ای چیزی مینوشتین.
کمتر کسی برای خوندن فقط یک خبر اینهمه از وقتشو تلف میکنه تا تمام این متن رو بخونه
ممنون
یک ایرانی
AUSTRALIA
۱۷:۲۸ - ۱۳۹۰/۰۹/۰۳
373
379
بابا بی خیال. خودتان هم بهر میدانید که تحریم تحریم است. صنعت نفت که من در آن کار میکنم شرایط بسیار سخت شده است. تاثیر این تحریم ها را به ویژه در مورد پروژه های اصلی می بینید.
پاسخ ها
نادر
| IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF |
۱۰:۵۴- ۱۳۹۰/۰۹/۰۴
درسته! اثرات تحریم بر نفت در جدول شماره 2 یعنی تعداد سرمایه گذاران نفتی گویای همه چیز است.
ناشناس
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
۲۱:۱۴ - ۱۳۹۰/۰۹/۰۳
39
8
1-تحریم بانک مرکزی ایران در دنیا.
2-تحریم صادرات نفت خام ایران و بین المللی شدن آن.
3-حمله نظامی به ایران.
البته یک و دو قابل جابجایی اند.
ناشناس
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
۲۱:۲۷ - ۱۳۹۰/۰۹/۰۳
42
13
تعداد مجوز چندان مهم نیست. میزان مراودات مهمتر است. همین دیروز آقای رئیس جمهور گفتند که ما اصلا تجارت قابل توجه ای با آمریکا نداشته ایم. درثانی غالب اقلامی که به ایران صادر می شود از نظر وزارت امورخارجه و دارایی آمریکا شامل محصولات بهدشتی و سلامتی و بشر دوستانه است.
دودی
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
۱۰:۵۸ - ۱۳۹۰/۰۹/۰۴
44
10
حالا یعنی این سیگارهایی مثل مارلبورو که که به عنوان محصول شرکت فیلیپ موریس در ایران هستند، قلابی هسستند یا اونهاهم از تحریم ها عبور کرده اند؟
پربازدید ها
تورهای لحظه آخری
علم و فناوری