فیلم بیشتر »»
کد خبر ۸۶۰۲۴۲
تاریخ انتشار: ۰۶:۵۲ - ۱۱-۰۷-۱۴۰۱
کد ۸۶۰۲۴۲
انتشار: ۰۶:۵۲ - ۱۱-۰۷-۱۴۰۱
واژه‌خانۀ عصر ایران

بنیادگرایی اسلامی چیست؟

بنیادگرایی اسلامی چیست؟
واژۀ بنیادگرایی اسلامی را معمولا رسانه‌های غربی برای اشاره به جنبش‌های اسلامی، احیاگری اسلامی، اصولگرایی اسلامی، رستاخیز اسلامی و یا بیداری اسلامی به کار می‌برند.

   عصر ایران - بنیادگرایی اسلامی (Islamic Fundamentalism) اصطلاحی است معادل سَلَفیّت اسلامی، و دلالت دارد به نهضتی که به ارزش‌های اولیۀ اسلامی معتقد است و پیروزی و بهروزی کشورهای اسلامی را در گرو بازگشت به آن ارزش‌ها می‌داند.

   بنیادگرایی اسلامی نه از ایدئولوژی کشورهای غربی (لیبرالیسم) پیروی می‌کند نه از ایدئولوژی کشورهای بلوک شرق سابق (مارکسیسم) تبعیت می‌کرد.

   واژۀ بنیادگرایی اسلامی را معمولا رسانه‌های غربی برای اشاره به جنبش‌های اسلامی، احیاگری اسلامی، اصولگرایی اسلامی، رستاخیز اسلامی و یا بیداری اسلامی به کار می‌برند.

   احیاگری اسلامی به معنای بازگشت به اصول بی‌آلایش اسلامی، بازگشت به قرآن و سنت نبوی در سطوح مختلف فردی و جمعی است.

   ویژگی‌های بنیادگرایی اسلامی در اکثر کشورهای جهان اسلام عبارت است از: پایگاه مردمی و سرعت انتشار آن در جوامع اسلامی و حتی در جوامع غیراسلامی دور و نزدیک، انقلابی‌گری که در لسان اهل سنت از آن به عنوان "جهادگرایی" یاد می‌شود، اعتقاد به جهان‌شمولی اسلام، گستردگی بین طبقات مختلف.

   با این حال به نظر می‌رسد پایگاه مردمی گستردۀ بنیادگرایی اسلامی، در جوامع اسلامی‌‌یی به چشم می‌خورد که حکومت‌های عرفی دارند و این پایگاه گسترده در جوامع برخوردار از حکومت‌های اسلامی به تدریج تحلیل می‌رود.

 

بنیادگرایی اسلامی چیست؟

 

   مخالفت با دموکراسی و لیبرالیسم، ویژگی قطعی همۀ بنیادگرایان جهان اسلام است. پایگاه مردمیِ گستردۀ بنیادگرایان در جوامع اسلامیِ برخوردار از حکومت‌های سکولار، دال بر موافقت بنیادگرایان با دموکراسی نیست بلکه به معنای پرشمار بودنِ مسلمانانِ مخالفِ لیبرالیسم و دموکراسی در چنین جوامعی است. 

   سلفیّت که مصداق بنیادگرایی اسلامی در بین مسلمین اهل سنت است، معمولا واکنش پیروان متعصب اسلام در برابر دگرگونی قلمداد می‌شود. برای سلفیان عنصر "بازگشت" عنصری اساسی است که بیانگر بازگشت به سلف صالح است.

   به نظر آن‌ها اگر مجموعۀ تعالیم اسلامی پیامبر اسلام تحقق یابد، مشکلی در جامعۀ اسلامی باقی نمی‌ماند.

   اگرچه سلفی‌گری مترادف است با بنیادگرایی اسلامیِ اهل سنت، ولی واقعیت این است که در جهان اسلام "شیعیان سلفی" هم داریم. یعنی شیعیانی که در برابر دگرگونی‌های فرهنگی و اجتماعی مقاومت می‌کنند و یا از ایدۀ "بازگشت" دفاع می‌کنند.

   تز "بازگشت به خویش" در آثار علی شریعتی، مصداق سلفی‌گریِ شیعی است که در دوران قبل از انقلاب مطرح شد و طرفداران بسیاری نیز پیدا کرد؛ چراکه شریعتی به دوره‌ای طلایی در تاریخ اسلام باور داشت و آن را به شکلی جذاب برای مخاطبانش ترسیم می‌کرد؛ دوره‌ای که از نظر او صدر تاریخ اسلام بود.

   با این حال سلفی‌گریِ دکتر شریعتی، جنبۀ فقهی پررنگی نداشت و مطالبۀ اصلی او نه اجرای احکام اسلامی، بلکه دمیدن روح هویت‌گرایی و عزت‌طلبی در کالبد جوامع اسلامی بود.

   واژۀ بنیادگرایی اسلامی از نظر برخی از مسلمین توهین‌آمیز است ولی برخی دیگر با این واژه مشکلی ندارند و آن را توصیفی درست از نگرش خودشان به اسلام می‌دانند. سلفی‌گری هم اگرچه در اصل معادل بنیادگرایی اسلامی است، ولی در بین شیعیان بار معنایی منفی دارد. 

 

 

 

ارسال به دوستان
رویترز : امارات 20 میلیارد دلار از دارایی های ایران را آزاد می کند/ قسط اول پرداخت شد: 3 میلیارد دلار پاسخ قالیباف به ترامپ: باید بدون هیچ بهانه‌ای به تعهدات داده شده، عمل شود گفت و گوی مصر و قطر درباره تلاش‌های میانجیگری بین آمریکا و ایران عراقچی: رفع تحریم و برنامه‌ هسته‌ای در دور دوم بحث می‌شود بقایی: خطوط قرمز ما در روند مذاکرات ثابت بوده است توییت آشنا درباره مذاکره کنندگان دیروز و امروز تیراندازی در آمریکا/ یک کشته و ۱۱ زخمی  نماینده ولی فقیه: ثبت نام حج آینده زودتر انجام خواهد شد سخنگوی وزارت خارجه: هیچ‌یک از مطالب منتشرشده درباره محتوای مذاکرات را نمی‌توانم به صورت رسمی تأیید کنم  ایرنا: وزیر خارجه پاکستان عازم ژنو می شود ادعای ترامپ: توافق با ایران احتمالا آخر هفته یا دوشنبه امضا شود حزب‌الله: آتش‌بس بدون خروج اشغالگران از لبنان بی‌نتیجه است پوتین: حملات پهپادی اوکراین با هدف ایجاد شکاف میان روس‌ها انجام می‌شود گردشگری دریایی در مازندران تا اطلاع بعدی ممنوع شد گروسی: اولویت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی راستی‌آزمایی کامل توانمندی‌های هسته‌ای ایران است