ضرورت بازنگری حکمرانی منابع انسانی در کشور

عصر ایران ؛ دکتر مجید ایرانشاهی* - شاید کلیشه ای ترین جمله درباره منابع انسانی این باشد که مهمترین دارایی و سرمایه هر کشور منابع انسانی آن هستند؛ اما وقتی به واقعیت عملکردی در سطح سیاستگذاری، مدیریت در بخش های مختلف را مشاهده می کنیم درمی یابیم که منابع انسانی برای خیلی ها در اهمیت و اولویت قرار ندارد. این مساله حتی در بخش زیادی از کسب وکارها نیز قابل مشاهده است.

مشکل اصلی از نوع حکمرانی منابع انسانی ما ناشی می شود. اگرچه حکمرانی مفهومی پیچیده و چندوجهی است که ارائة تعریفی دقیق و جزیی از آن بسیار دشوار است دانشمندان اصطلاح حکمرانی را از رویکردهای مختلفی تعریف کرده اند؛ با این حال می توان تعریفی حکمرانی را اینگونه بیان کرد: حکمرانی فرایند تصمیم گیری و فرایندی است که در تصمیمات عملیاتی می شوند.

"نوید طاهر" حکمرانی را به عنوان مدیریت منابع و نیز سازماندهی افراد و گروه ها به بخش های رسمی و غیر رسمی و نیز موسسات و کسب وکارها به مکانیسم های سیاسی، اجتماعی، اداری و اقتصادی تعریف می کند[1] خط مشی ها و شیوه های مدیریت منابع انسانی دولتی از پتانسیل و فرصت بیشتری برای تاثیرگذاری بهبود شاخص های حکمرانی خوب برخوردارند.

سیستم مدیریت منابع انسانی در اثربخشی خدمات به دریافت کنندگان خدمات موثر است و با بهبود شاخص های حکمرانی خوب از جمله: شفافیت، پاسخگویی، حاکمیت قانون و مشارکت در فرایندهای مختلف منابع انسانی از فرایند جذب تا پایان خدمت کارکنان، خدمات موثر و با کیفیتی ارائه خواهد شد.( قلی پورسوته و همکاران، 1398، 136) یک تعریف مناسب از حکمرانی منابع انسانی و مفاهیم حکمرانی (شرکتی)، مدیریت عمومی و نیز مدیریت منابع انسانی ارتباط یکپارچه ایجاد کند.[2]

در حکمراني خوب، تنها دولت مسئول نیست، بلکه تعامل حکومت، جامعه مدني، بخش خصوصي و شهروندان با يکديگر برای تحقق حکمراني خوب ضرورت دارد، زيرا مرزهای جامعه (نظام سیاسي و اجتماعي) نفوذپذير و متقاطع و در تعامل با يکديگر است. بي تعامل درست شهروندان و جامعه مدني انجمن های اجتماعي و سیاسي با حکومت، حکمراني خوب تحقق نمي يابد.[3]

حکمرانی خوب به فرایند اداره عمومی اشاره دارد که منافع عمومی را به حداکثر میرساند و یکی از ویژگی هاي اساسی آن این است که نوعی مدیریت مشارکتی در زندگی عمومی است که توسط دولت و شهروندان انجام می شود وارتباط جدیدي بین دولت سیاسی و جامعه مدنی ، همچنین وضعیت مطلوب این دو حکمرانی خوب؛ همسانی، همراهی و ثبات در کنار پویایی و تحرك انجام می شود در فضاي اجتماعی را به دنبال دارد.[4] مدیریت منابع انسانی بخش دولتی به عنوان مدیریت کارمندان شاغل در سازمان هاي دولتی تعریف شده است،[5] در حالی که مدیریت منابع انسانی بخش دولتی در بسیاري از ابعاد مهم با سازمان هاي بخش خصوصی مشترك است، بعضی تمایزهاي مهمی وجود دارد؛ به ویژه، درون یک سیستم سیاسی که شامل طیف وسیعی از ذينفعان مختلف با انگیزه هاي کاملا مختلف است و مشغول پیگیري ارزش عمومی است.

با توجه به تعاریف فوق مشخص می گردد که نگاه ما نسبت به مساله حکمرانی منابع انسانی و مولفه های حکمرانی خوب چندان موفق نبوده است!(به آمارهای حکمرانی نیز می توانید مراجعه نمایید)

نتیجه این عدم توجه مواردی است که در حوزه مدیریت منابع انسانی در بخش دولتی و خصوصی جامعه مشاهده می گردد و تبعات آن نظیر افزایش مهاجرت منابع انسانی، کاهش تمایل به مشارکت، عدم حضور در فعالیت های اقتصادی موثر تولیدی و خدماتی، کاهش روند توسعه و افزایش خروج سرمایه از کشور و بروز مشکل در حوزه منابع در هردو بخش خصوصی و دولتی است. که ادامه روند آن می تواند منجر به بروز باید چه کرد؟

 برای اینکه وضعیت حکمرانی منابع انسانی در کشور بهبود یابد ضروری است که ابتدا باور به وجود مساله  ایجاد شود و درادامه رویکرد حکمرانی در این حوزه از محدود گزینی به مشارکت تغییر یابد . سپس با طراحی یک سند مورد توافق تمامی طرفین ذینفع در حکمرانی منابع انسانی گام های عملیاتی بهبود آن تعریف گردد.

و اگر این اتفاق هر چه زودتر رخ ندهد مسائل محوری مربوط به توسعه بیش ازپیش خود را نمایان می کند و از آن چیزی که هستیم بیشتر دچار چالش می گردیم. 25 فروردین روزی است که به ما یاد آوری کند منابع انسانی برای هر کشوری مهمترین عامل توسعه است. باشد که روزی مدیریت منابع انسانی در کشور به جایگاه واقعی خود دست یابد.

  این روز را به همه فعالین منابع انسانی در کشور تبریک می گویم.

____________________________________________
*دکتر مجید ایرانشاهی
دکترای مدیریت منابع انسانی 
مشاور مدیریت منابع انسانی
مدرس و پژوهشگر مدیریت منابع انسانی
قائم مقام و عضو هیئت مدیره مرکز مشاوره و خدمات کارآفرینی بهینه 
نویسنده و مدرس مدرسه کار و کسب عصر ایران

[1] - صابرمرشد،محمودی،1399، 370

[2] - همان، 374

[3] - همان.61

[4] - کیپینگ، 2017، 3

[5] - استوا،2014، 307

پیش‌بینی کاهش یک میلیارد متر مکعبی مصرف گاز در سال ۱۴۰۵

بیشتر بخوانید:

سرمایه انسانی چیست؟

جدایی انسان از توسعه ایران!

جاده های غیر همسو ؛ چرا کارکنان و سازمان‌ها از هم دور می‌شوند؟

7+6: توصیه هایی برای مدیریت منابع انسانی در 1403

نیرو هست، ولی کم شده : توصیه هایی به مدیران برای جذب و حفظ نیرو

غیر از حقوق چی داری؟ (3+3 نکته درباره مزایا)

تماشاخانه

نبرد کانای؛ روز سیاه ارتش روم / وقتی ناگهان رخ هلال ماه به سمت ارتش دشمن برگشت

قدیمی‌ترین موجود زنده جهان در آمریکاست ؛ یک نفر این را به ترامپ بگوید!

فیلم های دیگر