عصر ایران/ سواد زندگی؛ مریم طرزی- امان از بی پولی؛ گاهی فشار ناشی از بی پولی، به ریشه اصلی دعواها و سوءتفاهمها در زندگی مشترک تبدیل میشود؛ جایی که اضطراب مالی، اعتماد زوجین را از بین میبرد. این استرس مزمن، هم مرد و هم زن را بهطور متفاوتی تحت فشار قرار میدهد و به آسانی صمیمیت را نابود میکند.
وقتی پای بدهی، هزینههای روزمره یا تفاوت دیدگاههای مالی به میان میآید، حتی گرمترین رابطهها ممکن است سرد شوند. اما ایا واقعا مسأله خودِ پول است؟ یا نوع نگاه به پول و جایگاهش در زندگی مشترک؟ در این مقاله با نگاهی روانشناسانه بررسی میکنیم چرا مسائل مالی میتوانند رابطه زن و شوهر را تضعیف کنند و چگونه میتوان با مدیریت درست، محبت را از زیر بار فشار اقتصادی نجات داد.

برخلاف تصور رایج، مشکل همیشه بی پولی نیست؛ گاهی تفاوت در نگاه و رفتار مالی بین دو نفر است که رابطه را دچار تنش میکند. یکی به پسانداز فکر میکند، دیگری به لذت از زندگی. یکی حسابگر است، دیگری اهل خرج کردن. همین تفاوتهای کوچک میتواند جرقهی بحثهای بزرگ را بزند.
پول فقط وسیلهای برای خرید نیست؛ نماد کنترل و امنیت در ذهن انسان است. وقتی یکی از همسران درآمد بیشتری دارد یا مدیریت مالی خانه را در دست میگیرد، ممکن است دیگری احساس ضعف یا وابستگی کند. این احساس، اگر مدیریت نشود، به شکل ناخودآگاه در روابط روزمره بروز پیدا میکند — از تصمیمهای کوچک گرفته تا دعواهای بزرگ.
مشکلات مالی از نوع بدهی، فشار مضاعفی بر روان زوجین وارد میکنند. بدهی برخلاف بسیاری از بحرانها، کوتاهمدت نیست؛ ممکن است سالها ادامه داشته باشد. استرس مالی مداوم میتواند باعث بروز افسردگی، بیحوصلگی، و کاهش صمیمیت شود. وقتی ذهن درگیر پرداخت اقساط است، عشق و توجه اغلب در سایه میمانند.
وقتی یکی از زوجین برای خواستههای شخصی خرج میکند بدون درنظر گرفتن نیاز یا تمایل دیگری، احساس بیعدالتی و نارضایتی شکل میگیرد. خرید خانهای فراتر از توان مالی یا هزینه برای چیزهایی که فقط یکی سودش را میبرد، بهتدریج اعتماد را از بین میبرد. در واقع، نحوه خرج کردن مشترک آینهای از میزان احترام و همدلی است.
در فرهنگ ایرانی، مردان اغلب خود را «پشتیبان مالی خانواده» میدانند. وقتی نتوانند انتظارات خود یا همسر را برآورده کنند، احساس شکست و بیارزشی در آنها تقویت میشود. این احساس ممکن است به پرخاشگری، انزوا یا افسردگی پنهان بینجامد.
زنان معمولاً علاوه بر مسئولیتهای خانه،بار عاطفی خانواده را نیز حمل میکنند. وقتی مشکلات مالی طولانی میشود، فشار روانی آنها دوچندان میگردد و ممکن است به احساس ناامیدی یا کاهش رضایت از زندگی مشترک منجر شود. از دید روانشناسی، زنان بیشتر به امنیت عاطفی و ثبات مالی حساساند و نبود آنها ضربهزننده است.

۱. گفتوگوی سالم درباره پول
اولین گام این است که پول را از حالت تابو خارج کنید. بسیاری از زوجها درباره درآمد، بدهی یا هزینهها صحبت نمیکنند تا از بحث دوری کنند، اما همین سکوت باعث انباشت رنج میشود. گفتوگوی صادقانه و بدون قضاوت درباره وضعیت مالی، پایهی اعتماد را دوباره میسازد.
۲. بودجهبندی مشترک و شفاف
برنامه مالی خانواده را بهصورت مشترک بنویسید و هر دو در تصمیمگیری سهیم باشید. مشخص کنید چه مقدار برای پسانداز، چه مقدار برای تفریح، و چه مقدار برای هزینههای ضروری است. این کار به کاهش سوءتفاهمها کمک میکند.
۳. تمرکز بر شراکت، نه سرزنش
بهجای جملههایی مثل «تو خرج میکنی» یا «تو کم درمیاری»، از زبان مشارکتی استفاده کنید: «بیایید ببینیم چطور میتوانیم هزینهها را بهتر کنترل کنیم.» اصل طلایی در روانشناسی خانواده این است که مشکل را دشمن بدانید، نه همسر را.
۴. برنامهریزی برای بدهی و درآمد جانبی
اگر بدهی دارید، بهجای فرار یا پنهان کردن آن، برنامهای تنظیم کنید. در کنار آن، راههای افزایش درآمد مثل شغل پارهوقت، فروش خدمات کوچک یا یادگیری مهارت جدید را امتحان کنید. فشار مالی با همکاری و برنامه به فرصتی برای رشد تبدیل میشود.
۵. مراجعه به مشاور خانواده یا مالی
در مواردی که اختلافها شدید یا مزمناند، مشاوره با روانشناس یا مشاور مالی میتواند راهحلهای حرفهای ارائه دهد. ترکیب درمان روانی و تنظیم مالی مؤثرترین روش برای بازگرداندن آرامش به رابطه است.
پول اگرچه بخش جداییناپذیر از زندگی است، اما نباید معیار عشق یا ارزش همسری باشد. اختلاف مالی در زندگی مشترک اجتنابناپذیر است، اما شیوه برخورد با آن تعیین میکند رابطه رو به رشد میرود یا فروپاشی.
با کمی درک، مشارکت و گفتوگوی سالم، حتی فشار اقتصادی هم میتواند به فرصتی برای نزدیکتر شدن و اعتماد بیشتر تبدیل شود.
توجه: نکات مندرج در این مقاله برگرفته از تحلیلهای دکتر راب پاسکال، روانشناس و پژوهش گر ارشد، و دکتر لو پریماورا، رئیس دانشکده علوم سلامت در کالج تورو، و نویسندگان کتاب Making Marriage Work است.
کانال تلگرامی سواد زندگی: savadzendegi@