تاریخ:
زمان بسته ماندن تنگه هرمز مشخص شد؛ سخنگوی سپاه چه شرطی را اعلام کرد؟ 
درس هفتاد و شش
همدلیِ سمی: وقتی مهربانیِ زیاد از شما قربانی می سازد
شما آنقدر همسرتان را درک می کنید که دیگر هیچوقت حق خود نمی دانید که از دست او عصبانی شوید. شما آنقدر برای رفتارها یا عصبانیت هایش بهانه می تراشید که خودتان تبدیل به قربانیِ مهربانیِ خود می شوید، و این یعنی «همدلی سمی»؛ آفتی خاموش در بسیاری از خانواده ها که زیر سایهٔ صبوری و فداکاری پنهان شده است.
عصر ایران/ سواد زندگی؛ مریم طرزی- همدلی سمی یعنی زمانی که شما آنقدر دلیل رفتارهای همسرتان را درک می کنید که ناخودآگاه تبدیل به «وکیل مدافع» او می شوید.
شما درد و آسیب های گذشتهٔ او را می دانید و همین آگاهی، باعث می شود رفتارهای نادرست فعلی اش را بپذیرید، توجیه کنید و حتی از او انتظار تغییر نداشته باشید.
همدلی سمی چیست و چرا خطرناک است؟
از همدلی عاطفی تا همدلی سمی
برای درک بهتر این مفهوم، باید بین دو نوع همدلی تمایز قائل شویم:
همدلی عاطفی یعنی شما دقیقاً همان احساسی را تجربه می کنید که طرف مقابل دارد. وقتی او غمگین است، شما هم غمگین می شوید.
این نوع همدلی، منبع اصلیِ همدلی سمی است و می تواند شما را از پا درآورد.
همدلی شناختی یعنی شما احساسات طرف مقابل را می فهمید و دلیل آن را درک می کنید، بدون اینکه آن احساس را به درون خود راه دهید.
شما می توانید بگویید: «می بینم که چقدر عصبانی هستی و دلیلش را هم درک می کنم»، اما در عین حال، آرامش خود را حفظ کنید و منطقی فکر کنید.
تحقیقات نشان می دهد که همدلی عاطفی با افزایش فرسودگی روانی و استرس همراه است، در حالی که همدلی شناختی می تواند به روابط سالم تر کمک کند.
مشکل وقتی رخ می دهد که ما تنها به همدلی عاطفی اکتفا می کنیم و از بخش شناختی آن غافل می شویم.
نشانه های همدلی سمی در روابط زناشویی
توجیه رفتارهای نادرست همسر
فرض کنید همسرتان در هنگام بحث و گفت وگو، شما را نادیده می گیرد، داد می زند یا حتی تحقیرتان می کند.
شما به جای واکنش نشان دادن، به خود می گویید: «او دوران سختی داشته، پدرش هم همینطور بوده، پس نمی تواند احساساتش را درست بیان کند.»
این دقیقاً همان جایی است که همدلی سمی شکل می گیرد. شما با درک ریشه های رفتار او، به او اجازه می دهید که همان رفتار را ادامه دهد و نیازهای شما نادیده گرفته می شود.
قربانی شدن مداوم در رابطه
در یک رابطهٔ مبتنی بر همدلی سمی، معمولاً یکی از طرفین (کسی که بیشتر همدلی می کند) همیشه در حال «بخشیدن» و «فهمیدن» است و طرف مقابل هرگز مسئولیت رفتارهایش را نمی پذیرد. این رابطه، یک طرفه و نابرابر می شود.
فراموش کردن نیازهای خود
شما آنقدر به فکر درک و حمایت از همسرتان هستید که کمکم نیازها، خواسته ها و حتی مرزهای خود را فراموش می کنید. از بیان خواسته هایتان می ترسید، چون نگرانید که این کار باعث ناراحتی او شود.
نمونه هایی از همدلی سمی در زندگی روزمره
زن جوانی را تصور کنید که سال هاست با همسرش زندگی می کند. همسرش مردی است با صفات دوگانه؛ گاهی فوقالعاده مهربان و گاهی به شدت پرخاشگر.
وقتی او داد می زند، زن به خودش می گوید: «پدرش توی بچگی کتکش می زده. طبیعی است که نتواند خشمش را کنترل کند. من باید درکش کنم.»
وقتی همسرش آخر هفته ها را با دوستانش می گذراند و او را تنها می گذارد، به خودش می گوید: «کارش خیلی سخت است. فشار کاری دارد.
بهتر است اعتراض نکنم تا خسته تر نشود.» این زن سال هاست که از «درک کردن» همسرش، یک بت ساخته است. اما در این میان، چیزی که گم شده، «خودِ او» است.
او دیگر نمی داند چه می خواهد، چه احساسی دارد و حتی حق ندارد عصبانی شود؛ چون مگر نمی گفت عشق یعنی درک کردن؟ این دقیقاً همان همدلی سمی است.
او فکر می کند دارد عشق می ورزد، اما در واقع با مهربانیِ خودش، زندگیِ خودش را نابود می کند.
نمونه ای دیگر:
یا شوهری که وقتی همسرش به او بی احترامی می کند و جلوی مهمان ها او را تحقیر می کند، به خودش می گوید: «او توی بچگی خیلی تحقیر شده. پدرش به او می گفته بی عرضه. طبیعی است که الان با تحقیر من، بخواهد جبران کند.
من باید حمایتش کنم.» او فکر می کند دارد «همدلی» می کند، اما در واقع با این کار به همسرش می گوید که تحقیر کردنِ او، هیچ عواقبی ندارد.
همسرش هر روز پرخاشگرتر می شود و او هر روز بخشنده تر. نتیجه؟
یک رابطهٔ کاملاً نابرابر که در آن یک نفر همه چیز را می بخشد و یک نفر هیچوقت مسئولیتی نمی پذیرد.
چرا فرهنگ ایرانی بستر مناسبی برای همدلی سمی است؟
در فرهنگ ما، مفاهیمی مثل «صبوری»، «فداکاری»، «جانفشانی» و «گذشت» جزو ارزش های والا محسوب می شوند. مادران ما به ما آموخته اند که «زنِ خوب» کسی است که «بفهمد و درک کند» و «مردِ خوب» کسی است که «حتی اگر ناراحت است، چیزی نگوید».
این باورهای فرهنگی، بستر مناسبی برای رشد همدلی سمی فراهم می کنند.
ما یاد گرفته ایم که اگر از دست کسی عصبانی شویم، «بداخلاق» هستیم. اگر نیازهای خود را بیان کنیم، «خودخواه» هستیم. اگر مرز بگذاریم، «بی عاطفه» هستیم.
اما واقعیت این است که همدلیِ بی مرز، دیگر همدلی نیست؛ خودتخریبی است.
تفاوت همدلی سالم با همدلی سمی
در همدلیِ سالم و صمیمیت شفاف، شما می گویید: «می بینم که امروز خیلی خسته ای و سرت درد می کند. من شام را درست می کنم، اما لطفاً فردا تو مسئولیت آشپزخانه را به عهده بگیر.»
اما در همدلیِ سمی، شما می گویید: «تو خسته ای، پس من همه کار را خودم انجام می دهم، حتی اگر خودم هم خسته باشم. تو استحقاق استراحت داری، ولی من نه!»
در همدلیِ سالم، شما می گویید: «می دانم که عصبانی هستی و دلیلت را هم می فهمم، اما با من داد نزن. اگر دوست داری، برو کمی پیاده روی تا آرام بشوی و بعد حرف بزنیم.»
اما در همدلیِ سمی، شما می گویید: «تو عصبانی هستی و این تقصیر من است که باعث ناراحتی ات شدم. باشد هرچه تو بگویی درست است، من اشتباه می کنم.»
در همدلیِ سالم، شما می گویید: «من می توانم فشار کاری تو را درک کنم، اما من هم نیاز دارم که آخر هفته ها کنار هم باشیم. بیا یک برنامهٔ مشترک بچینیم.»
اما در همدلیِ سمی، شما می گویید: «کارت سخت است، پس اشکالی ندارد که من را تنها بگذاری. من حوصله ات را سر نمی برم.»
چگونه از دام همدلی سمی خارج شویم؟
گام اول: تشخیص دهید که «درک کردن» با «توجیه کردن» فرق دارد
وقتی برای رفتار نادرست همسرتان دلیل می آورید و می گویید «به خاطر گذشته اش»، شما او را توجیه می کنید.
اما درکِ واقعی یعنی شما علت رفتار او را می دانید، اما همچنان از او انتظار دارید که رفتارش را اصلاح کند.
به قول یکی از روانشناسان: «دلیل آتش سوزی را فهمیدن، به معنای این نیست که آتش نشان ها را صدا نزنی!»
گام دوم: حرف بزنید، قورت ندهید
یکی از رایج ترین نشانه های همدلی سمی، «قورت دادنِ» احساسات است. اگر چیزی ناراحت تان می کند، آن را بگویید.
نه با پرخاشگری، نه با سرزنش، بلکه با یک جملهٔ ساده: «وقتی این اتفاق می افتد، من احساس ناراحتی می کنم و نیاز دارم که با هم درباره اش حرف بزنیم.»
گام سوم: مرزهایتان را مشخص کنید
مرز یعنی بدانید که چه چیزی را می پذیرید و چه چیزی را نمی پذیرید. مثلاً بگویید: «من نمی توانم رابطه ای را تحمل کنم که در آن داد و فریاد هست.
اگر تو عصبانی شدی، من از اتاق خارج می شوم تا آرام بشوی و بعد برمی گردم تا صحبت کنیم.»
گام چهارم: به یاد داشته باشید که شما هم استحقاق درک شدن دارید
همدلیِ واقعی، یک خیابانِ دوطرفه است. اگر شما همیشه درک می کنید و هیچوقت درک نمی شوید، این رابطه یک طرفه است. از خودتان بپرسید: «آیا من هم به اندازهٔ او حق دارم که شنیده شوم؟»
سخن پایانی
همدلیِ واقعی یعنی شما می توانید درک کنید، اما همچنان از خودتان محافظت کنید. یعنی می توانید ببخشید، اما مرزهایتان را رها نکنید.
یعنی می توانید عاشق باشید، اما عشق را با ازخودگذشتگیِ کورکورانه اشتباه نگیرید.
افرادی که در دام همدلی سمی گرفتار می شوند، اگر این مهارت را یاد بگیرند، می توانند هم رابطه شان را نجات دهند و هم خودشان را.
اما اگر همچنان در این دام باقی بمانند، روزی از خواب بیدار می شوند که می بینند سال هاست زندگی کرده اند، اما خودشان را در این زندگی گم کرده اند.
از امروز تصمیم بگیرید؛ دیگر قربانیِ مهربانیِ خودتان نباشید.
کانال تلگرامی سواد زندگی: savadzendegi@
لینک کوتاه: کپی لینک
بویینگ 2707؛ داستان هواپیمای آمریکایی سریع تر از کنکورد (+عکس) حریق در کارگاه تولید الکل صنعتی در جاده خاوران/ حادثه مصدوم و تلفات جانی نداشت رویای مسافربری 2.4 ماخی ناسا نخستین آزمون ورودی دبیرستانهای پلیس با حضور ۹۰۶ داوطلب برگزار شد جزئیات جدید از قتل حمیدرضا رجب زاده: بلاگر زن طعمه کشاندن مداح به قرار مرگ/ رجب زاده 6 ماه مشغول «امر به معروف» خانم بلاگر بود کدام شهر شمالی، تابستان خنکتری دارد؟ زمان ثبت نام در آزمون دفتریاری مشخص شد چالشهای آموزشی دختران دارای «ملال جنسیتی» ژاله صامتی و مهراوه شریفینیا داور «صحنه» شدند (+عکس) حمله مسلحانه به قهوهخانهای در زاهدان/ ۲ کشته دعوای حقوقی میان دو نهاد دولتی؛ محکومیت نهاد ریاستجمهوری به پرداخت ۱۳۸ هزار میلیارد تومان سیبزمینی ژن انسان را تغییر داد / ماده غذایی ساده ای که مسیر تکامل را عوض کرد! دلیل تاخیر در پروازها: آسیب جنگ به تجهیزات ناوبری و رادارها هشدار وزیر ارتباطات به اپراتورهای گران فروش لیست بهترین اشعار مثنوی معنوی