عصرایران- خیلی از چیزهایی که امروز در پزشکی استفاده می کنیم، ریشه هایی بسیار قدیمی دارند. انسان ها هزاران سال پیش، بدون آزمایشگاه های مدرن و داروهای امروزی، از گیاهان، مواد طبیعی و روش های مختلف برای کاهش درد، درمان زخم و مقابله با بیماری ها استفاده می کردند.
جالب اینجاست که بعضی از این روش های قدیمی با گذشت قرن ها کاملا کنار گذاشته نشده اند. در برخی موارد، پژوهش های جدید توانسته اند برای بخشی از کاربردهای سنتی آنها توضیح علمی پیدا کنند و در موارد دیگر مشخص شده است که شواهد کافی برای بسیاری از ادعاهای قدیمی وجود ندارد.
در واقع، پزشکی مدرن گاهی به جای رد کامل دانش گذشتگان، تلاش کرده است بفهمد کدام بخش از آن تجربه ها واقعا قابل استفاده است و کدام بخش بیشتر به باورهای سنتی مربوط می شود.
عسل یکی از قدیمی ترین موادی است که انسان برای اهداف درمانی از آن استفاده کرده است. در متون پزشکی مصر باستان، عسل در ترکیبات مختلف برای مراقبت از زخم ها دیده می شود و تمدن های یونان و روم نیز کاربردهای درمانی متعددی برای آن قائل بودند.
امروزه مشخص شده است که عسل، به ویژه برخی انواع پزشکی و استریل شده آن، می تواند خواص ضد میکروبی داشته باشد. برخی محصولات حاوی عسل نیز در مراقبت از بعضی زخم ها مورد استفاده پزشکی قرار می گیرند.
البته این موضوع به معنای آن نیست که هر نوع عسلی را می توان مستقیما روی هر زخمی قرار داد. عسل خوراکی معمولی استریل نیست و استفاده خودسرانه از آن روی زخم های عمیق، سوختگی های شدید یا زخم های عفونی می تواند مشکل ساز باشد.
عسل همچنین برای تسکین سرفه در برخی افراد، به ویژه کودکان بالای 1 سال، شواهد قابل قبولی دارد. اما نباید آن را جایگزین درمان عفونت های جدی یا داروهای تجویز شده دانست.
طب سوزنی سابقه ای چند هزار ساله در طب سنتی چین دارد. در این روش، سوزن های بسیار نازک در نقاط مشخصی از بدن قرار داده می شوند.
امروزه طب سوزنی در برخی کشورها به عنوان یک روش مکمل برای مدیریت بعضی انواع درد، از جمله برخی دردهای مزمن، مورد استفاده قرار می گیرد. پژوهش های جدید نشان داده اند که ممکن است برای برخی بیماران مبتلا به دردهای خاص، فوایدی داشته باشد؛ هرچند میزان تاثیر آن بسته به نوع بیماری و شرایط فرد متفاوت است.
بنابراین نمی توان طب سوزنی را درمانی برای همه بیماری ها دانست. شواهد درباره بسیاری از کاربردهای ادعاشده آن همچنان محدود یا متناقض است و در بیماری های جدی نباید جایگزین درمان استاندارد شود.
آلوئه ورا سابقه ای طولانی در طب سنتی دارد و تمدن های مختلف از آن برای مشکلات پوستی و زخم ها استفاده می کردند.
امروزه نیز ژل آلوئه ورا در بسیاری از محصولات پوستی وجود دارد. شواهد علمی نشان می دهند که استفاده موضعی از ژل آلوئه ورا ممکن است در برخی شرایط پوستی، از جمله سوختگی های سطحی، به تسکین علائم کمک کند.
اما بسیاری از ادعاهایی که درباره آلوئه ورا مطرح شده اند، از جمله درمان بیماری های پیچیده ای مانند دیابت، سرطان یا بیماری های جدی دیگر، پشتوانه علمی کافی ندارند.
همچنین مصرف خوراکی فرآورده های حاوی لاتکس آلوئه می تواند عوارضی ایجاد کند و به همین دلیل استفاده درمانی از آن باید با احتیاط انجام شود.
یکی از قدیمی ترین رفتارهای بهداشتی انسان، شستن دست هاست؛ اما اهمیت واقعی آن زمانی آشکار شد که پزشکی مدرن ارتباط میان دست های آلوده و انتقال بیماری ها را بهتر شناخت.
در قرن نوزدهم، ایگناتس زملوایس متوجه شد شست و شوی دست پزشکان می تواند میزان عفونت و مرگ و میر مادران پس از زایمان را کاهش دهد. این کشف بعدها با پیشرفت نظریه میکروب ها و علم عفونت اهمیت بیشتری پیدا کرد.
امروز شستن دست ها با آب و صابون یکی از ساده ترین و موثرترین راه ها برای کاهش انتقال بسیاری از عوامل بیماری زا محسوب می شود.
این روش شاید در مقایسه با داروهای مدرن بسیار ساده به نظر برسد، اما همچنان یکی از مهم ترین ابزارهای پیشگیری از بیماری های عفونی است.
استفاده از پوست درخت بید برای کاهش درد و تب سابقه ای طولانی دارد. ماده ای به نام سالیسین در پوست برخی گونه های بید وجود دارد که بدن می تواند آن را به ترکیبات مرتبط با اثر ضد درد و ضد التهاب تبدیل کند.

این داستان اهمیت تاریخی زیادی دارد، زیرا پژوهش درباره ترکیبات موجود در بید در نهایت به شکل گیری مسیر توسعه آسپرین مدرن کمک کرد.
با این حال، این به معنای آن نیست که جویدن پوست درخت بید جایگزین مناسبی برای آسپرین است. مقدار ماده موثره در فرآورده های گیاهی می تواند متفاوت باشد و این محصولات نیز ممکن است عوارض یا تداخلات دارویی داشته باشند.
افرادی که به آسپرین حساسیت دارند یا داروهای رقیق کننده خون مصرف می کنند نیز باید در استفاده از فرآورده های حاوی سالیسین احتیاط کنند.
شاید مهم ترین درس این درمان های قدیمی این باشد که تجربه های پزشکی انسان از صفر شروع نشده است. بسیاری از گیاهان و مواد طبیعی قرن ها پیش مورد استفاده قرار می گرفتند و بعدها دانشمندان ترکیبات فعال آنها را بررسی کردند.
اما یک تفاوت اساسی میان پزشکی سنتی و پزشکی مدرن وجود دارد. امروز یک ماده یا روش درمانی تنها به دلیل سابقه طولانی آن پذیرفته نمی شود. پژوهشگران باید بررسی کنند که آیا واقعا موثر است، چه مقدار از آن باید استفاده شود، چه عوارضی دارد و برای چه افرادی مناسب یا نامناسب است.
به همین دلیل، بعضی از درمان های باستانی توانسته اند جایگاهی در پزشکی مدرن پیدا کنند، در حالی که بسیاری دیگر با بررسی های علمی کنار گذاشته شده اند.
در نهایت، شاید بتوان گفت پزشکی امروز نه کاملا از گذشته جدا شده و نه قرار است تمام توصیه های گذشتگان را تکرار کند. آنچه ارزشمند است، تجربه ای است که بتوان آن را با روش های علمی بررسی کرد و از میان آن، درمان های موثر و ایمن را جدا کرد.